The Most Important Ruin. The Tomb of the Unknown Soldier in Warsaw
Małgorzata Omilanowska
momilan@ispan.plInstitute of Art, Polish Academy of Science (Poland)
https://orcid.org/0000-0001-9766-0424
Abstract
The article examines the post-war history of the Tomb of the Unknown Soldier in Warsaw, beginning with the circumstances surrounding the creation of this memorial site, which combines the pre-war concept of the Tomb of the Unknown Soldier with the post-war monumentalisation of the ruins resulting from the destruction of the Second World War. In the following decades, this consciously constructed, somewhat dual-themed monument – and at the same time the most widely recognisable of all monuments in Poland – underwent modifications and additions in line with the prevailing needs of the Polish state’s historical policy. The reconstruction of the buildings on the western side of Piłsudski Square will deprive the monument of a part of its ideological message.
Keywords:
commemoration, memory, monument, ruin as monument, historical policy, Tomb of the Unknown Soldier in Warsaw, Zygmunt Stępiński, Marian SpychalskiReferences
Bałus, Wojciech. „Ruina”. W: Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci, redakcja Magdalena Saryusz-Wolska, Robert Traba, 442–444. Warszawa: Wydawnictwo Librus, 2014.
Google Scholar
Brzostek, Błażej. Za progiem. Codzienność w przestrzeni publicznej Warszawy lat 1955–1970. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2007.
Google Scholar
Czaputowicz-Głowacka, Maria. „Narracje heroiczne w przestrzeni miejskiej. Grób Nieznanego Żołnierza w Warszawie oraz otaczająca go przestrzeń po roku 1990”. Stan Rzeczy, nr 2 (2020): 173–206.
DOI: https://doi.org/10.51196/srz.19.8
Google Scholar
Girzyński, Zbigniew. Śpiący rycerz. Zapomniana historia „nieznanego żołnierza”. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2009.
Google Scholar
Hübner-Wojciechowska, Joanna. Grób Nieznanego Żołnierza. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1991.
Google Scholar
Imperial Debris. On Ruins and Ruination. Redakcja Ann Laura Stoler. Durham–London: Duke University Press, 2013.
Google Scholar
Koselleck, Reinhart. „Polityczny kult zmarłych. Pomniki wojenne w dobie nowoczesności”. Tłumaczenie Łukasz Kłoczek. Stan Rzeczy, nr 2 (2020): 153–172.
DOI: https://doi.org/10.51196/srz.19.7
Google Scholar
Lechowski, Andrzej. „Wkład jednostek Ludowego Wojska Polskiego w odbudowę Warszawy w latach 1945–1949”. Wojskowy Przegląd Historyczny 23, nr 3 (1978): 43–86.
Google Scholar
Lisowski, Witold. Panteon Pamięci Narodowej. Historia Grobu Nieznanego Żołnierza. Warszawa: Fundacja Grobu Nieznanego Żołnierza, 2006.
Google Scholar
Lisowski, Witold. Sercu bliskie. Polskie symbole narodowe. Grób Nieznanego Żołnierza. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1987.
Google Scholar
Majewski, Piotr. Czas końca, czas początku. Architektura i urbanistyka Warszawy historycznej 1939–1956. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2018.
Google Scholar
Markert, Wojciech, i Romuald Karaś. Pamięć nieustająca. …jest takie miejsce w Warszawie. Redakcja Aleksander Rowiński. Warszawa: Oficyna Literatów Rój, 2012.
Google Scholar
Napieralski, Mateusz. W arkadach żołnierskiej chwały. 100 lat Grobu Nieznanego Żołnierza. Warszawa: Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2025.
Google Scholar
Omilanowska-Kiljańczyk, Małgorzata. „Pałac i plac Saski w dobie nowoczesnej. Przebudowa czy zmiana paradygmatu”. Rocznik Historii Sztuki, t. 49 (2024): 105–161. https://doi.org/10.24425/rhs.2024.151776.
DOI: https://doi.org/10.24425/rhs.2024.151776
Google Scholar
Piątek, Grzegorz. Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944–1949. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2020.
Google Scholar
Pietrasik, Agata. „Budowniczowie ruin: reprezentacje zburzonej Warszawy w rysunku i wystawach lat 40”. Widok. Teorie i praktyki kultury wizualnej, nr 11 (2015). https://doi.org/10.36854/widok/2015.11.961.
DOI: https://doi.org/10.36854/widok/2015.11.961
Google Scholar
Piotrowski, Paweł. „Poprawianie tradycji”. Polska Zbrojna, nr 43 (2000): 38.
Google Scholar
Ruin Memories. Materialities, Aesthetics and the Archaeology of the Recent Past. Redakcja Bjørnar Olsen, Þóra Pétursdóttir. London–New York: Routledge, 2014.
Google Scholar
Skiba, Czesław. Pomniki Nieznanego Żołnierza. Świat i Polska. Przewodnik. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 2004.
Google Scholar
Stewart, Susan. The Ruins Lesson. Meaning and Material in Western Culture. Chicago: Chicago University Press, 2020.
DOI: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226632759.001.0001
Google Scholar
Stępiński, Zygmunt. Siedem placów Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988.
Google Scholar
Stoler, Ann Laura. „«Rozkład pozostaje». Od ruin do rujnacji”. Tłumaczenie Agnieszka Rejniak-Majewska. Widok. Teorie i praktyki kultury wizualnej, nr 4 (2013). https://doi.org/10.36854/widok/2013.4.1223.
DOI: https://doi.org/10.36854/widok/2013.4.1223
Google Scholar
Strzałkowski, Waldemar. Grób Nieznanego Żołnierza. Warszawa: Fundacja Historia i Kultura, 2012.
Google Scholar
Zieliński, Jarosław. Plac. Warszawski Plac Piłsudskiego jako zwierciadło losów i duchowej kondycji narodu. Warszawa: Wydawnictwo Ekbin, 2019.
Google Scholar
Authors
Małgorzata Omilanowskamomilan@ispan.pl
Institute of Art, Polish Academy of Science Poland
https://orcid.org/0000-0001-9766-0424
Prof. Małgorzata Omilanowska, PhD (habil.) is a historian of art, a graduate of the Uiversity of Warsaw, a professor at the Institute of Art of the Polish Academy of Sciences and the Director of the Royal Castle in Warsaw. She was a stipendiary of several scholarly institutions throughout Europe, including the Deutsches Akademisches Austauschdienst and the Wissenschaftskolleg in Berlin. She has been a member of science councils at many scholarly and cultural institutions, including the Germanisches Nationalmuseum in Nuremberg and the House of European History in Brussels, and currently the councils of the Deutsches Historisches Institut, Programmatic Council at the European Solidarity Centre in Gdańsk, and the councils of the National Museum in Gdańsk and the Museum of Gdańsk History. In the years 2012–2014 she was an Undersecretary of State, and in 2014–2015 the Minister of Culture and National Heritage. She specialises in issues in 19th-, 20th- and 21st-century architecture, chiefly that of Warsaw, Gdańsk and the Baltic coast, as well as the history of monument protection and the artistic life of the modern era. She is the author of over a hundred scholarly articles and books.
Statistics
Abstract views: 25PDF downloads: 8
License
Copyright (c) 2026 Małgorzata Omilanowska
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
The author grants the publisher a royalty-free non-exclusive licence (CC BY 4.0) to use the article in Biuletyn Historii Sztuki, retains full copyright, and agrees to identify the work as first having been published in Biuletyn Historii Sztuki should it be published or used again (download licence agreement). The journal is published under the CC BY 4.0 licence. By submitting an article, the author agrees to make it available under this licence.
In issues from 1(2019) to 4(2022) all articles were published under the CC BY-NC-ND 4.0 licence. During this period the authors granted the publisher a royalty-free non-exclusive licence (CC BY-ND 4.0) to use their article in Biuletyn Historii Sztuki, retained full copyright, and agreed to identify the work as first having been published in our journal should it be published or used again.
Most read articles by the same author(s)
- Małgorzata Omilanowska, The First Seat of the Parliament of the Second Polish Republic. Addenda et Corrigenda , Biuletyn Historii Sztuki: Vol. 83 No. 1 (2021): numer zwykły
