The Tin Sarcophagus of Primate Henryk Firlej (1625) in the Crypt of the Cathedral of the Assumption of the Blessed Virgin Mary and St Nicholas in Łowicz. An Outline of the Historical and Artistic Issues
Katarzyna Kolendo-Korczak
katarzyna.kolendo@ispan.plInstitute of Art, Polish Academy of Sciences (Poland)
https://orcid.org/0000-0002-8523-576X
Abstract
In 2024, the tin sarcophagus of Primate Henryk Firlej (1574–1626) was discovered in the crypt of Łowicz Cathedral. The sarcophagus, resting on supports in the form of the heraldic lewart (leopard) beasts, is decorated at the corners with figures of the Evangelists in the round, on the sides with heraldic medallions, and a figure of Christ on the lid. It bears a Latin inscription identifying the deceased, dated 1625, stating that the sarcophagus was commissioned during the primate’s lifetime. This is corroborated by sources, including Stefan Damalewicz’s biography of the primate (1649), which additionally points to the piece’s Gdańsk provenance. A formal analysis and technical details allow us to cautiously attribute the Łowicz sarcophagus to the Gdańsk workshop of the master craftsman Erasmus Virian, a tinsmith. The piece forms part of the tradition of magnate burials in metal sarcophagi, emulating the royal pompafunebris tradition in 17th-century Commonwealth of Poland and Lithuania.
Keywords:
metal sarcophagi, pewter smithing, sepulchral art, Polish art of the 17th century, iconographic programme, pompa funebris, Primate Henryk FirlejReferences
Bochnak, Adam. „Eksport z miast pruskich w głąb Polski w zakresie rzemiosła artystycznego”. W: Studia pomorskie, t. 1, redakcja Michał Walicki, 7–122. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, 1957.
Google Scholar
Chrościcki, Juliusz A. Pompa funebris. Z dziejów kultury staropolskiej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974.
Google Scholar
Czapliński, Władysław. „Henryk Firlej (zm. 1626)”. W: Polski słownik biograficzny, t. 6, 477–478. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1948.
Google Scholar
Czyż, Anna Sylwia. Łowicz. Kolegiata Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Warszawa: Agencja Wydawnicza „Ergos”, 2010.
Google Scholar
Drążkowska, Anna. Odzież grobowa w Rzeczypospolitej w XVII i XVIII wieku. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2008.
Google Scholar
Drążkowska, Anna. Odzież i insygnia grobowe biskupów przemyskich obrządku łacińskiego. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2014.
Google Scholar
Drążkowska, Anna, Monika Kamińska, Jakub Sito, Michał Słomski, i ks. Paweł Staniszewski. Krypty prymasów. Łowicka nekropolia. Łowicz: Kuria Diecezjalna, 2021.
Google Scholar
Eckhardt, Joanna. „Sarkofag cynowy Adama Sędziwoja Czarnkowskiego, dzieło konwisarza poznańskiego”. W: Studia renesansowe, t. 1, redakcja Michał Walicki, 332–358. Wrocław: Zakład im. Ossolińskich – Wydawnictwo, 1956.
Google Scholar
Freitag, Jörg. „Zinnsarkophage in der Hohenzollerngruft 1600–1711”. W: Die Hohenzollerngruft und ihre Sarkophage. Geschichte – Bedeutung – Restaurierung, redakcja Christine Becker, Rüdiger Hoth, Sybille Schultz, 117–146. München–Berlin: Deutscher Kunstverlag, 2005.
Google Scholar
Gajewski, Jacek. „Sztuka w prymasowskim Łowiczu”. W: Łowicz. Dzieje miasta, redakcja Ryszard Kołodziejczyk, 462–606. Warszawa: Mazowiecki Ośrodek Badań Naukowych, 1986.
Google Scholar
Grupa, Małgorzata. Ubiór mieszczan i szlachty z XVI–XVIII wieku z kościoła p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Toruniu. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2005.
Google Scholar
Gryglewski, Piotr. „Z placu budowy do więzienia, czyli jak bracia Poncino kolegiatę prymasowską w Łowiczu murowali”. W: Poza Warszawą, cz. 3: Architektura i budownictwo Mazowsza XII–XVIII wieku, redakcja Michał Wardzyński, 164–169. Warszawa: Mazowiecki Instytut Kultury, 2020.
Google Scholar
Heydel, Maria. „Richter Wilhelm”. W: Słownik artystów polskich i w Polsce działających (zmarłych przed 1966 r.), t. 8, redakcja Urszula Makowska, Katarzyna Mikocka-Rachubowa, 349–351. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 2007.
Google Scholar
Hintze, Erwin. Die Deutschen Zinngiesser und Ihre Marken, t. 3: Norddeutsche Zinngiesser. Leipzig: Verlag von Karl W. Hiersemann, 1923.
Google Scholar
Hollstein, Friedrich Wilhelm. German Engravings, Etchings and Woodcuts ca. 1400–1700, t. 1, 3. Amsterdam: M. Hertzberger, 1954.
Google Scholar
Hornung, Zbigniew. „Z badań nad sztuką polskiego renesansu. Cz. III. Gdańska szkoła rzeźbiarska na przełomie XVI i XVII wieku”. Teka Komisji Historii Sztuki 1 (1959): 55–139.
Google Scholar
Janicki, Marek. „Grób i komemoracja wielkiego księcia Aleksandra Witolda w katedrze wileńskiej w kontekście upamiętnienia Władysława Jagiełły w katedrze krakowskiej i propagandy jagiellońskiej XIV–XVI w.”. Przegląd Historyczny 111, z. 4 (2020): 769–814.
DOI: https://doi.org/10.36693/202004p.769-814
Google Scholar
Janowski, Piotr Józef. „Oprawa artystyczno-ideowa pogrzebu Stefana Batorego”. Barok. Historia – Literatura – Sztuka 22, nr 1 (2015): 29–45.
Google Scholar
Kaczorowski, Włodzimierz. „Wolna elekcja viritim i koronacja Władysława IV”. W: Świat polskich Wazów. Eseje, redakcja Jacek Żukowski, Zbigniew Hundert, 226–232. Warszawa: Zamek Królewski w Warszawie, 2019.
Google Scholar
Kamińska, Monika. „Odkrycie nienaruszonych miejsc Prymasów w łowickiej katedrze”. Studia Lovicensia. Łowickie Studia Teologiczne 27 (2025): 35–46.
Google Scholar
Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 8: Województwo lubelskie, z. 16: Powiat radzyński. Opracowanie Katarzyna Kolendo-Korczak, Anna Oleńska, Marcin Zgliński. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 2019.
Google Scholar
Kolendo-Korczak, Katarzyna. „Sarkofag Stefana Batorego i jego wzory graficzne, czyli Res gestae regi Stephani”. Biuletyn Historii Sztuki 75, nr 4 (2013): 641–670.
Google Scholar
Kolendo-Korczak, Katarzyna, i Agnieszka Trzos. „Cynowe sarkofagi Zygmunta Augusta i Anny Jagiellonki. Konserwacja i restauracja, historia, wymowa ideowa”. Ochrona Zabytków 71, z. 2 (2018): 61–106.
Google Scholar
Kolendo-Korczak, Katarzyna, i Agnieszka Trzos. Sarkofagi metalowe w Grobach Królewskich na Wawelu. Historia, wymowa ideowa, konserwacja i restauracja. Katowice–Kraków: Akademia Sztuk Pięknych, Zamek Królewski na Wawelu, 2022.
Google Scholar
Krause, Janusz. Sarkofagi cynowe. Problematyka technologiczna, warsztatowa i konserwatorska. Toruń: Wydawnictwo Troja, 1995.
Google Scholar
Krause, Janusz, Maria Rudy, i Michał Woźniak. Sarkofagi rodu Opalińskich – Sieraków, Toruń: Wydawnictwo Troja, 1995.
Google Scholar
Krypty grobowe kościoła pw. św. Franciszka z Asyżu w Krakowie w świetle badań interdyscyplinarnych, t. 1: Archeologia – Historia – Kostiumologia; t. 2: Antropologia – Archeobotanika – Mikrobiologia – Konserwacja. Redakcja Anna Drążkowska. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2020.
Google Scholar
Librowski, Stanisław. „Wypisy z akt kapituły w Łowiczu do zakrystii, skarbca, biblioteki, archiwum i kancelarii miejscowej kolegiaty i kapituły z lat 1525–1818”. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne 53 (1986): 275–393.
DOI: https://doi.org/10.31743/abmk.7776
Google Scholar
Mrozowski, Przemysław. „Siste gradum viator – o upamiętnieniu zmarłych w sztuce dawnej Polski”. W: Przeraźliwe echo trąby żałosnej do wieczności wzywającej. Śmierć w kulturze dawnej Polski od średniowiecza do końca XVIII wieku, redakcja Przemysław Mrozowski, 52–84. Warszawa: Zamek Królewski w Warszawie, 2000.
Google Scholar
Ochmann-Staniszewska, Stefania. Dynastia Wazów w Polsce. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 2007.
Google Scholar
Petrus, Anna. „Sarkofagi Sieniawskich”. W: Cyna. Zabytki sztuki konwisarskiej w zbiorach Zamku Królewskiego na Wawelu, 12–25. Kraków: Zamek Królewski na Wawelu, 2014.
Google Scholar
Petrus, Jerzy T. Kościoły i klasztory Żółkwi. Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury, 1994.
Google Scholar
Rożek, Michał. Uroczystości w barokowym Krakowie. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1976.
Google Scholar
Tatarkiewicz, Władysław. „Nagrobki z figurami klęczącymi”. W: O sztuce polskiej XVII i XVIII wieku. Architektura, rzeźba, 400–436. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1966.
Google Scholar
Trzos, Agnieszka. Sarkofagi cynowe z Grobów Królewskich na Wawelu oraz mauzoleów rodzin Promnitzów w Pszczynie i Hochbergów w Świebodzicach. Konserwacja i restauracja, technika, technologia… Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2023.
Google Scholar
Tuchołka-Włodarska, Barbara. „Z badań nad sarkofagiem króla Zygmunta Augusta”. Biuletyn Historii Sztuki 48, nr 2–4 (1986): 221–245.
Google Scholar
Vitkauskienė, Birutė Rūta. „Sarkofag ks. Janusza Radziwiłła w Kiejdanach i dzieło toruńskiego złotnika Johanna Christiana Bierpfaffa”. W: Niderlandyzm w sztuce polskiej. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki Toruń – grudzień 1992, 215–224. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1995.
Google Scholar
Wawel 1000–2000. Wystawa jubileuszowa. Kultura artystyczna dworu królewskiego i katedry. Zamek Królewski na Wawelu, maj–wrzesień 2000. Redakcja Dariusz Nowacki, Magdalena Piwocka, t. 1. Kraków: Zamek Królewski na Wawelu, 2000.
Google Scholar
Żukowski, Jacek. Żądza chwały. Władysław IV Waza w ikonografii performatywnej. Warszawa: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, 2018.
Google Scholar
Authors
Katarzyna Kolendo-Korczakkatarzyna.kolendo@ispan.pl
Institute of Art, Polish Academy of Sciences Poland
https://orcid.org/0000-0002-8523-576X
Katarzyna Kolendo-Korczak is a graduate of Art History at the University of Warsaw. She works at the Institute of Art, Polish Academy of Sciences. She is the co-author of the volumes of the Catalogue of Art Monuments in Poland, as well as the documentation of religious art in the eastern lands of the former Commonwealth. Her research interests focus on the art and tradition connected with the commemoration of the dead and the creation of their image in the art of the 17th and 18th century. In the years 2015–2020 she took part in the programme for the conservation of royal sarcophagi at the Cathedral in Cracow.
Statistics
Abstract views: 17PDF downloads: 4
License
Copyright (c) 2026 Katarzyna Kolendo-Korczak
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
The author grants the publisher a royalty-free non-exclusive licence (CC BY 4.0) to use the article in Biuletyn Historii Sztuki, retains full copyright, and agrees to identify the work as first having been published in Biuletyn Historii Sztuki should it be published or used again (download licence agreement). The journal is published under the CC BY 4.0 licence. By submitting an article, the author agrees to make it available under this licence.
In issues from 1(2019) to 4(2022) all articles were published under the CC BY-NC-ND 4.0 licence. During this period the authors granted the publisher a royalty-free non-exclusive licence (CC BY-ND 4.0) to use their article in Biuletyn Historii Sztuki, retained full copyright, and agreed to identify the work as first having been published in our journal should it be published or used again.
Most read articles by the same author(s)
- Katarzyna Kolendo-Korczak, Zbigniew Michalczyk, Marcin Zgliński, Response to the Comments of Krystyna Stawecka PhD , Biuletyn Historii Sztuki: Vol. 81 No. 2 (2019)
