W poprzek wpław

Ludzie nieznaczni w akcie niezgody

Agnieszka Dauksza

konteksty@ispan.pl
Uniwersytet Jagielloński (Polska)
https://orcid.org/0000-0001-8269-6096

Abstrakt

Autorka przedstawia kategorię ludzi nieznacznych, których rozumie jako tych, którzy pozostają w tle, nie wyróżniają się, w porządku publicznym nie mają znaczenia jako jednostki – są „większością”, na co dzień mało istotną z perspektywy instytucji władzy. Ludzie nieznaczni są zanurzeni i uwikłani w realia, na które nie mają większego wpływu. Nie czują się odpowiedzialni za bieg wydarzeń, nie mają też poczucia samosterowności. Autorka pisze o zmianie kulturowej, dystansowaniu się jednostek od opresyjnego modelu sukcesu, powodzenia i mobilności społecznej, sprawstwa pojętego jako planowe, zdeterminowane działanie nakierowane na cel. Scenariusze realizowane we współczesnych tekstach kultury skupiają się na odmowie produktywnej aktywności, formach nieprzystosowania się, nieradzenia sobie z „życiem w jego szczegółach”. Głównym tematem jest przeciętność, codzienność, z którą trzeba się mozolnie zmagać – nieheroicznie i bez większych szans na powodzenie. Zmienia się też „typowy” bohater – stają się nimi ci, którzy są „nieudani”, nie mają siły, nie dorastają, nie potrafią, którzy są ciągle czymś zaskakiwani. Autorka analizuje w tym kontekście kilka „dziwnych” performansów bezsilności: akty czołgania się, pełzania, pływania i leżenia bez ruchu w miejscach publicznych.

Instytucje finansujące

Badania wykonano przy wsparciu finansowym Priorytetowego Obszaru Badawczego Heritage w ramach Programu Strategicznego Inicjatywa Doskonałości w Uniwersytecie Jagiellońskim.

Słowa kluczowe:

ludzie nieznaczni, czołganie się, leżenie, bezsilność, niezgoda, opór, performans

Pobierz


Opublikowane
2024-02-28

Cited By / Share

Dauksza, A. (2024) „W poprzek wpław: Ludzie nieznaczni w akcie niezgody”, Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, 343(4), s. 199–203. doi: 10.36744/k.2523.

Autorzy

Agnieszka Dauksza 
konteksty@ispan.pl
Uniwersytet Jagielloński Polska
https://orcid.org/0000-0001-8269-6096

Agnieszka Dauksza – adiunktka na Wydziale Polonistyki UJ. Autorka książek: Jaremianka. Biografia (2019); Afektywny modernizm. Nowoczesna literatura polska w interpretacji relacyjnej (2017); Klub Auschwitz i inne kluby. Rwane opowieści przeżywców (2016, 2021); Kobiety na drodze. Doświadczenie przestrzeni publicznej w literaturze przełomu XIX i XX wieku (2013). Redaktorka antologii, między innymi: Maria Jarema: wymyślić sztukę na nowo (2021) i Świadek: jak się staje, czym jest? (2019). Członkini redakcji „Tekstów Drugich”. Jaremianka. Biografia znalazła się w finale Nagrody Literackiej Nike. Laureatka Nagrody Newsweeka im. Teresy Torańskiej, Górnośląskiej Nagrody Literackiej „Juliusz”, Gryfii – Ogólnopolskiej Nagrody Literackiej dla Autorki, Nagrody im. Adam Włodka.



Statystyki

Abstract views: 19
PDF downloads: 23