Nieznane-zaginione i zapomniane rzeźby gotyckie z Wielkopolski


Abstrakt

Artykuł poświęcony jest badaniom nad stratami wojennymi w dziedzinie rzeźby gotyckiej w Wielkopolsce. Autor poddaje analizie dwie kolekcje dawnych fotografii, które trafiły do niego w 2013 r. Jeden zbiór dokumentuje zabytki rzeźby z różnych regionów Polski, głównie jednak z północy kraju. Druga kolekcja zawiera przede wszystkim dokumentację rzeźb gotyckich z Wielkopolski sprzed II wojny światowej. W obu zespołach udało się w sumie odnaleźć i zidentyfikować wizerunki 20 zaginionych lub bezpowrotnie zniszczonych, a dotąd nieznanych z wyglądu rzeźb gotyckich. Pierwszy zbiór fotografii stworzyła tuż po II wojnie światowej Aleksandra Świechowska, drugi był dziełem Alfreda Brosiga (zm. 1940), który sam fotografował zabytki. Autor przybliża okoliczności sporu o fotografowanie zabytków, do jakiego doszło w 1936 r. podczas trwania wystawy Wielkopolskiej plastyki gotyckiej pomiędzy jej twórcami – studentami Uniwersytetu Poznańskiego, a pracującym w muzeum Alfredem Brosigiem dokumentującym zabytki przywiezione na wystawę. Wtedy też powstała najcenniejsza część jego zbioru. Oba zespoły zdjęć mają dużą wartość dokumentalną. Autor omawia także okoliczności ujawnienia obu zespołów dokumentacji.


Słowa kluczowe

rzeźba gotycka; Wielkopolska; straty wojenne; fotografie archiwalne; rzeźby zaginione


Źródło finansowania

Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk


Białłowicz-Krygierowa, Zofia. “Gotycki grobowiec Bolesława Chrobrego w katedrze poznańskiej. Weryfikacja podstaw rekonstrukcji.” W Nobile claret opus. Studia z dziejów sztuki dedykowane Mieczysławowi Zlatowi, redakcja Lech Kalinowski, Stanisław Mossakowski, Zofia Ostrowska-Kębłowska, 71–85. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1998.

Białłowicz-Krygierowa, Zofia. “Rzeźba.” W Dzieje Wielkopolski. T. 1, Do roku 1793, redakcja Jerzy Topolski, 396–422. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1969.

Chmarzyński, Gwido. Wielkopolska plastyka gotycka: katalog wystawy zorganizowanej przez Koło Historyków Sztuki Studentów Uniwersytetu Poznańskiego w Muzeum Wielkopolskiem, maj – czerwiec 1936. Poznań: Koło Historyków Sztuki Studentów Uniwersytetu Poznańskiego, 1936.

Soćko, Adam. “Kilka uwag o poznańskiej wystawie Wielkopolskiej Plastyki Gotyckiej z 1936 roku.” W Nikodem Pajzderski (1882–1940): muzealnik, konserwator, historyk sztuki, redakcja Ewa Siejkowska-Askutja, 239–258. Poznań: Towarzystwo Przyjaciół Muzeum Narodowego w Poznaniu, 2014.

Soćko Adam. “Crucifixus dolorosus ze Spycimierza,” Studia Muzealne, z. 25 (2020): 21–50.

Soćko, Adam. “Madonna z Brudzewa – czeski impuls stylu pięknego w Wielkopolsce,” Studia Muzealne, nr 20 (2013): 228– 241.

Świechowski, Zygmunt. “Zofia Białłowicz-Krygierowa 1924–2013,” Biuletyn Historii Sztuki 77, nr 3 (2015): 539–544.

Wetesko, Leszek. Maior Polonia sacra. Sztuka sakralna w średniowiecznej Wielkopolsce. Historia pewnych tematów. Gniezno: Muzeum Początków Państwa Polskiego, 1997.

Pobierz

Opublikowane : 2021-05-26


Socko, A. (2021). Nieznane-zaginione i zapomniane rzeźby gotyckie z Wielkopolski . Biuletyn Historii Sztuki, 83(1), 89-118. https://doi.org/10.36744/bhs.896

Adam Socko 
Poznań, Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza  Polska
https://orcid.org/0000-0002-2887-5904



Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Biuletynie Historii Sztuki” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu (umowa licencyjna do pobrania). W przypadku publikacji wersji innej niż ogłoszona drukiem w „Biuletynie Historii Sztuki” należy wyraźnie to zaznaczyć.