Źródła form neorenesansowej rozbudowy Zamku Książ na początku XX wieku
Agnieszka Gryglewska
agnieszka.gryglewska@pwr.edu.plWydział Architektury, Politechnika Wrocławska (Polska)
https://orcid.org/0000-0001-7073-6687
Abstrakt
Zachowane materiały archiwalne, dotyczące neorenesansowej rozbudowy oraz przebudowy Zamku Książ w latach 1908–1925, pozwalają na poznanie procesu kształtowania jej koncepcji architektonicznej. W trakcie realizowanego przez blisko dwadzieścia lat przedsięwzięcia Hansa Heinricha XV von Hochberg, księcia von Pless, pod nadzorem architektonicznym najpierw Ludwiga Scheinerta, a następnie Humberta Walcher von Molthein, stylistyka architektury nowych skrzydeł zamkowych – zachodniego i północnego, była oparta na formach wywodzących się z rodzimego, śląskiego i niemieckiego renesansu, poddanych redukcji i interpretacji. Celem opracowania jest próba uzasadnienia wyboru stylu prac prowadzonych na początku XX w., analiza porównawcza form architektonicznych, stanowiących historyczne cytaty lub reminiscencje z około 1600 r., a także ustalenie ich pochodzenia – z Norymbergi, Heidelbergu, Halberstadt czy też z Ziębic, Oleśnicy i Brzegu.
Słowa kluczowe:
Zamek Książ (Fürstenstein), architektura historyzmu pocz. XX w., Ludwig Scheinert, Humbert Walcher von MoltheinBibliografia
Chorowska, Małgorzata, Marek Bogdała, Roland Mruczek, i Patrycja Lipczyńska. „Zamek Książ – wyniki badań architektonicznych murów Zamku Górnego”. Zeszyty Naukowe Zamku Książ w Wałbrzychu, t. 1 (2025): 3–48.
Google Scholar
Dudziak, Marek, i Magdalena Woch. Zamek Książ. Historia i tajemnice. Konin: Marek Dudziak JMK, 2019.
Google Scholar
Fritsch, Karl Emil Otto. Denkmäler deutscher Renaissance, t. 1–4. Berlin: Verlag von Ernst Wasmuth, 1882–1885.
Google Scholar
Das grosse Baustoff-Lexikon. Handwörterbuch der gesamten Baustoffe. Redakcja Rudolf Stegemann. Stuttgart–Berlin: Deutsche Verlags-Anstalt, 1941.
Google Scholar
Handbuch der Renaissance. Deutschland, Niederlande, Belgien, Österreich. Redakcja Anne Schunicht-Rave, Vera Lüpkes. Köln: DuMont Literatur und Kunst Verlag, 2002.
Google Scholar
Kerber, Paul. Geschichte des Schlosses und der freien Standesherrschaft Fürstenstein in Schlesien. Breslau: Verlag von Josef Max & Comp., 1885.
Google Scholar
Koch, W. John. Schloss Fürstenstein. Erinnerungen an einen schlesischen Adelssitz. Eine Bilddokumentation. Würzburg: W.G. Korn, 1989.
Google Scholar
Książ od kuchni w obiektywie Louisa Hardouina nadwornego kucharza Hochbergów. Redakcja Beata Lejman. Wałbrzych: Oficyna Wydawnicza ATUT, 2017.
Google Scholar
Kutiak, Andrzej Bruno. Frühneuzeitliche Herrenhäuser der östlichen Oberlausitz. Architektur. Bautechnik. Wohnkultur. Berlin: Lukas Verlag, 2024.
Google Scholar
Lutsch, Hans. Bilderwerk schlesischer Kunstdenkmäler, t. 1–2. Breslau: Kuratorium des Schlesischen Museums der Bildenden Künste, 1903.
Google Scholar
Łuczyński, Romuald Mariusz. Losy rezydencji dolnośląskich w latach 1945–1991. Wrocław: Oficyna Wydawnicza ATUT, 2010.
Google Scholar
Mignot, Claude. Architektur des 19. Jahrhunderts. Köln: Taschen Verlag, 1994.
Google Scholar
Nienałtowski, Marek. Zamek książęcy w Oleśnicy. Oleśnica: Nadleśnictwo Oleśnica, Centrum Kształcenia i Wychowania OHP, Gospodarstwo Pomocnicze, 2006.
Google Scholar
Opderbecke, Adolf, i Hans Issel. Die Bauformenlehre umfassend: den Backsteinbau und den Werksteinbau für mittelalterliche und Renaissance-Formen. Leipzig: Verlag von Bernhard Friedrich Voigt, 1899.
Google Scholar
Ortwein, August, i August Scheffers. Deutsche Renaissance. Eine Auswahl von 300 Tafeln aus dem Grossen Sammelwerke von Ortwein und Scheffers. Leipzig: E.A. Seemann, 1893.
Google Scholar
von Pless, Daisy. Daisy, księżna von Pless o sobie, czyli Taniec na wulkanie. Redakcja Mateusz Mykytyszyn. Wałbrzych: Zamek Książ, Fundacja Księżnej Daisy von Pless, 2022.
Google Scholar
von Pless, Daisy. Lepiej przemilczeć. Prywatne pamiętniki Księżnej Daisy von Pless z lat 1895–1914. Redakcja Mateusz Mykytyszyn. Wałbrzych: Zamek Książ, Fundacja Księżnej Daisy von Pless, 2021.
Google Scholar
Sutter, Conrad. Thurmbuch. Thurmformen aller Stile und Laender. Berlin: Verlag von Ernst Wasmuth, 1895.
Google Scholar
Warzocha, Jakub. „Książańskie kominki w kontekście drugiej wielkiej przebudowy zamku (1908–1927)”. Zeszyty Naukowe Zamku Książ w Wałbrzychu, t. 1 (2025): 93–146.
Google Scholar
Wrona-Gaj, Wioletta. „Arystokrata a siedziba rodowa. Wpływ zainteresowań i pozycji przedstawicieli rodu Hochbergów i Schaffgotschów na kształtowanie architektury rezydencjonalnej”. W: Zamki i pałace Śląska, redakcja Barbara Szczypka-Gwiazda, Paweł Ziegler, 27–41. Katowice: grupakulturalna.pl, 2014.
Google Scholar
Wrona-Gaj, Wioletta. „Zagadnienia architektoniczne i stylistyczne XX-wiecznej przebudowy Zamku Książ”. Zeszyty Naukowe Zamku Książ w Wałbrzychu, t. 2 (2026): 203–235.
Google Scholar
Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk. Redakcja Sławomir Brzezicki, Christine Nielsen. Warszawa: Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 2006.
Google Scholar
Zivier, Ezechiel. Fürstenstein 1509–1909. Festschrift zur Feier des 400 jährigen Besitzes der Freien Standesherrschaft Fürstenstein durch die Reichsgrafen von Hochberg. Kattowitz: Gebrüder Böhm, 1909.
Google Scholar
Autorzy
Agnieszka Gryglewskaagnieszka.gryglewska@pwr.edu.pl
Wydział Architektury, Politechnika Wrocławska Polska
https://orcid.org/0000-0001-7073-6687
Agnieszka Gryglewska – dr hab. inż. arch., profesor w Katedrze Historii Architektury, Sztuki i Techniki na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej. Jej badania historyczno-architektoniczne i prace naukowe z zakresu historii architektury XIX i XX w. we Wrocławiu i na Śląsku dotyczą architektury komunalnej i przemysłowej, technologii budowlanych, kolorystyki i detalu architektonicznego.
Statystyki
Abstract views: 12PDF downloads: 0
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Agnieszka Gryglewska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor bądź autorka udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Biuletynie Historii Sztuki”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor bądź autorka wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
W numerach od 1/2019 do 4/2022 wszystkie artykuły były publikowane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy i autorki udzielali(-ły) wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Biuletynie Historii Sztuki”, zachowywali(-ły) nieograniczone prawa autorskie i zobowiązywali(-ły) się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
