Kilka uwag o batoriańskiej przebudowie Starego Zamku w Grodnie oraz jej współczesnej rekonstrukcji

Olga M. Hajduk

Warszawa, Instytut Sztuki PAN
https://orcid.org/0000-0002-9665-9410

Abstrakt

Sprawa dziejów Starego Zamku w Grodnie czasów króla Stefana Batorego przez wzgląd na trwające w Grodnie od 2017 roku prace rekonstrukcyjne, mające na celu przywrócenie obiektowi formę z drugiej połowy XVI stulecia, wymaga szerszej dyskusji. Współczesny projekt odbudowy grodzieńskiego zamku autorstwa Uładzimira Baczkowa oparty jest na założeniu, iż twórcą jego architektury był florencki artysta, aktywny w Polsce w 2. połowie XVI w. – Santi Gucci. Celem niniejszego artykułu jest zainicjowanie szerszej dyskusji nad zasadnością prowadzonych prac rekonstrukcyjnych, przedstawienie najnowszych ustaleń odnoszących się do autorstwa batoriańskiej rozbudowy (w tym nieuzasadnionej atrybucji Santiemu Gucciemu) oraz prezentacja wyników przeprowadzonych w 2019 r. badań petrograficznych reliktów renesansowej kamieniarki Starego Zamku w Grodnie. W artykule autorka kolejno odnosi się do dotychczasowych opracowań traktujących o omawianym dziele, analizuje także zebrany w badaniach materiał źródłowy, uzupełniając go o nowe ustalenia. Głównym wątkiem opracowania jest omówienie nieuzasadnionej atrybucji architektury zamku w Grodnie Santiemu Gucciemu. Artykuł przedstawia ponadto sylwetki artystów, w których upatrywać można potencjalnych twórców rozbudowy zamku za czasów Batorego: Jacinctusa Fidelisa z Mediolanu, Antoniego de Grepy del Ronco i Jozefa Rojtena.

Słowa kluczowe:

Stary Zamek w Grodnie, nowożytna architektura rezydencjonalna, Stefan Batory, Santi Gucci, Antoni de Grepy del Ronco, Jozef Rojten vel Roiten ze Lwowa, odbudowa i rekonstrukcja zabytków architektury

Bachkou, Uladzimir, Rastsislau Baravy, i Aleg Trusau. “Grodzenski Stary zamak.” Mastatstva Belarusi 6 (1989): 47–48.
  Google Scholar

Fischinger, Andrzej. Santi Gucci, architekt i rzeźbiarz królewski XVI wieku. Kraków: Ministerstwo Kultury i Sztuki – Zarząd Muzeów i Ochrony Zabytków, 1969.
  Google Scholar

Korpysz, Ewa. “Grepy de Ronco Antonio.” W Słownik architektów i budowniczych środowiska warszawskiego XV–XVIII wieku, redakcja Paweł Migasiewicz, Hanna Osiecka-Samsonowicz, Jakub Sito, 186. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 2016.
  Google Scholar

Kościoły i klasztory Grodna, opracowanie Maria Kałamajska-Saeed, Dorota Piramidowicz. Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury, 2012.
  Google Scholar

Kościoły Grodna, opracowanie Maria Kałamajska-Saeed. Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury, 2018.
  Google Scholar

Malczewski, Łukasz. “Stary Zamek w Grodnie – odbudowa poprzez wyburzenie.” Spotkania z Zabytkami 41, nr 7-8 (2017): 24–28.
  Google Scholar

Shalanda, Aliaksei. “Rod Antonija de Kgrypa, muliara zamka Garadzenskaga, u kantsy XVI – pershai palove XVII st.” Castrum, Urbs et Bellum 36 (2002): 402–412.
  Google Scholar

Wojciechowski, Jarosław. „Stary Zamek w Grodnie I.” Biuletyn Historii Sztuki i Kultury 6, nr 2 (1938): 119–142.
  Google Scholar

Wojciechowski, Jarosław. “Stary Zamek w Grodnie II.” Biuletyn Historii Sztuki i Kultury 6, nr 3 (1938): 263–264.
  Google Scholar

Volkau, Mikola. “Arkhitektura Staraga zamka u Grodna u XVI–XVIII st.st.: vyglad i pryznachenne zbudavanniau, razmeshchanykh uzdouzh niomanskai stsiany.” Belaruski gistarychny chasopis 11 (2015): 5–22.
  Google Scholar

Wrede, Marek. “Dystrybucja pieniędzy z prowentów folwarków warszawskich i inne wydatki na Zamek Królewski w latach 1576–1586.” Kronika Zamkowa 22, nr 2 (1990-1991): 13–15.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2022-01-14

Cited By / Share

Hajduk, O. M. . (2022). Kilka uwag o batoriańskiej przebudowie Starego Zamku w Grodnie oraz jej współczesnej rekonstrukcji . Biuletyn Historii Sztuki, 83(4), 843–858. https://doi.org/10.36744/bhs.1075

Statystyki

Abstract views: 327
PDF downloads: 161


Licencja

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Biuletynie Historii Sztuki” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu (umowa licencyjna do pobrania). W przypadku publikacji wersji innej niż ogłoszona drukiem w „Biuletynie Historii Sztuki” należy wyraźnie to zaznaczyć.