Korespondencja wizualna Paryżan podczas wielkiej powodzi w 1910 roku

Artykuł recenzowany, Zgłoszenie 17.09.2025, Decyzja redakcji 12.11.2025

Wojciech Michera

w.michera@uw.edu.pl
Instytut Sztuki PAN (Polska)
https://orcid.org/0000-0003-1379-9926

Abstrakt

Wielką powódź Paryża z 1910 roku, dzięki istnieniu bogatych materiałów źródłowych (prasa,  dokumentacja fotograficzna), została już przez badaczy dokładnie opisana. Są to jednak z reguły opisy „globalnej” sytuacji miasta i społeczeństwa. Historycy (np. Jeffrey Jackson) pominęli jeden istotny rodzaj źródeł: korespondencję prowadzoną przez Paryżan na ilustrowanych kartach pocztowych. Te prywatne źródła (tekst i obraz) pozwalają spojrzeć na wydarzenia z „mikrohistorycznej” perspektywy indywidualnych ludzkich doświadczeń. Autor artykułu, pracując na dużym zbiorze nie publikowanych kart pocztowych, skupia się przede wszystkim na aspekcie wizualnym, fascynacji krajobrazem powodziowym. Opisuje działania Paryżan w realnej przestrzeni miasta, ale przede wszystkim – praktyki poszerzające sferę „publicznej widzialności”, polegające na „personalizacji” fotograficznych kart, które następnie były  „udostępnienie” za pośrednictwem sieci pocztowej.



Słowa kluczowe:

Paryż 1910, Wielka powódź, Francuska Poczta, Ilustrowane karty pocztowe, Miejskie praktyki wizualne

Blanchot, Maurice, Faux pas, Gallimard, Paris 2001 (1943)
  Google Scholar

Daudon, Théo, La grande crue de 1910 et ses effets dans l’ancien département de la Seine. Histoire. 2024. dumas-04703480 [dostęp: 11.04.2025];
  Google Scholar

Derrida, Jacques, Gorączka archiwum. Impresja freudowska, przeł. Jakub Momro, Wydawnictwo IBL PAN, Warszawa 2016
  Google Scholar

Foucault, Michel, Archeologia wiedzy, przeł. Andrzej Siemek, PIW, Warszawa 1977
  Google Scholar

Jackson, Jeffrey H., Paris under water. How the City of Light Survived the Great Flood of 1910, Palgrave Macmilan, New York 2010;
  Google Scholar

Jurgenson, Nathan, Fotka. O zdjęciach i mediach społeczenościowych, przeł. Łukasz Zaremba, Karakter. Muzeum Sztuki Nowoczesnej Kraków – Warszawa 2021
  Google Scholar

Le Roy Ladurie, Emmanuel, Montaillou, village occitan de 1294 à 1324, Éditions Gallimard, Paris 1975
  Google Scholar

Lecat, Jean-Michel, i Michel Toulet, Paris sous les eaux!. De Choisy-le-Roi à Asnières, janvier-février 1910. Chronique d’une inondation, Édition Ouest-France, Rennes 2009;
  Google Scholar

Léquy Monique i Michel Léquy, Albert Bergeret. L’aventure de la carte postale, Association des amis du musée de l’Ecole de Nancy, Nancy 1999
  Google Scholar

Merleau-Ponty, Maurice, Fenomenologia percepcji, przeł. Małgorzata Kowalska i Jacek Migasiński, Aletheia, Warszawa 2001
  Google Scholar

Michera, Wojciech, „Brakujące ogniwo w historii modernizmu: poczta”, Konteksty 2022, nr 3.
  Google Scholar

Michera, Wojciech, „Cras leges. Pocztowe jutro”, Konteksty 2022, nr 1–2
  Google Scholar

Michera, Wojciech, „Myślenie w perspektywie bezdomności. ‘Daidalos’, ‘kharis’, ‘ikelos’”, Konteksty 2017, nr 1-2
  Google Scholar

Patrimoine de La Poste (Le), Flohic Éditions, Paris 1995
  Google Scholar

Paulian, Louis, La poste aux lettres, 2. wyd. Hachette et Cie, Paris 1887
  Google Scholar

Perthuis, Bruno de, „Émergence de la carte postale comme support de la caricature politique au début du 20e siècle”, Recherches contemporaines, 1996, nr 1.
  Google Scholar

Perthuis, Bruno de, „Orens Denizard et le Burin satirique (1904)”, Nouvelles de l’estampe, tom 241, 2012
  Google Scholar

Ripert, Aline i Claude Frère, La carte postale, son histoire, sa fonction sociale, CNRS Éditions, Paris 1983 (2001)
  Google Scholar

Schwartz, Vanessa R. i Jean-Jacques Meusy, „Le Musée Grévin et le Cinématographe : l'histoire d'une rencontre”, 1895 revue d'histoire du cinéma, nr 11, 1991
  Google Scholar

Segal, Zef, „Communication and State Construction: The Postal Service in German States, 1815–1866”, Journal of Interdisciplinary History, T. 44, nr 4, 2014
  Google Scholar

Skwarczyńska, Stefania, „O pojęcie literatury stosowanej”, Pamiętnik Literacki 1931, t. XXVIII, z. 4
  Google Scholar

Skwarczyńska, Stefania,, Teoria listu [1937], Wydawnictwa Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2006
  Google Scholar

Sołtysik (Loranc), Aleksandra, „Czas (nie) zatrzymany. Fotografia protestu a doświadczenie oparte na ruchu pamięci”, Konteksty 2024, nr. 4
  Google Scholar

Stiegler, Bernard, „The Discrete Image”, w Jacques Derrida and Bernard Stiegler, Echographies of Television. Filmed Interviews. przeł. Jennifer Bajorek, polity, Cambridge 2002
  Google Scholar

Thompson, John B., Media i nowoczesność. Społeczna teoria mediów, przeł. Izabela Mielnik, Astrum, Wrocław 2006
  Google Scholar

Vassakos, Richard, À bas la République !” „Au poteau !” „Mort aux juifs !” La violence des graffitis d’extrême droite, de la naissance de l’Action française à Vichy”, Cahiers d’histoire. Revue d’histoire critique, nr 152, 2022,
  Google Scholar

Verneuil, Christophe, Histoire des médias au XXe siècle, [w:] Les Médias, Ellipses, Paris 2010
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2026-02-03

Cited By / Share

Michera, W. (2026) „Korespondencja wizualna Paryżan podczas wielkiej powodzi w 1910 roku”, Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, 351(4), s. 3–21. doi: 10.36744/k.4637.

Autorzy

Wojciech Michera 
w.michera@uw.edu.pl
Instytut Sztuki PAN Polska
https://orcid.org/0000-0003-1379-9926

Wojciech Michera – dr hab., emerytowany wykładowca Instytutu Kultury Polskiej UW, członek redakcji „Kontekstów”. Zajmuje się teorią obrazu, kulturą wizualną oraz antropologią praktyk pocztowych we Francji epoki modernizmu. Autor książki Piękna jako bestia (2010); ostatnio opublikował: „Po tej i po tamtej stronie”. Proustowskie recto/verso („Konteksty” 2024, nr 4); The postcard and its „short circuit” („Prace Kulturoznawcze” 2023, nr 4); Brakujące ogniwo w historii modernizmu: poczta („Konteksty” 2022, nr 3); „Cras leges”. Pocztowe jutro („Konteksty” 2022, nr 1–2); O gorączce fotograficznego archiwum Stefanii Gurdowej („Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2021, nr 29).



Statystyki

Abstract views: 0
PDF downloads: 0


Licencja

Prawa autorskie (c) 2025 Wojciech Michera

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Creative Commons Uznanie autorstwa