Nagość i geometria: „Liniakty” Jerzego Zachary

Karolina Prusiel

doi:10.36744/k.4319

Nagość i geometria

„Liniakty” Jerzego Zachary

Artykuł recenzowany, Zgłoszenie 3.03.2025, Decyzja redakcji 8.12.2025

Karolina Prusiel

k.prusiel@uw.edu.pl
Uniwersytet Warszawski (Polska)
https://orcid.org/0000-0001-8354-5900

DOI: https://doi.org/10.36744/k.4319

Abstrakt

Celem tekstu jest analiza geometrycznych aktów Jerzego Zachary, które składają się z zaokrąglonych linii oraz okręgów. Na początku, posługując się tekstami Zachary oraz teorią rysunku, zbadano technologię kreślenia różnorodnych linii przez artystę. Następnie podjęto refleksję nad funkcjami oraz symboliką linii oraz okręgów zainspirowaną m.in. istotną dla Zachary myślą Wassilego Kandinskiego. W nawiązaniu do antropologii linii Tima Ingolda nakreślono również związki gestów artysty z kaligrafią. Następnie, korzystając z teorii Katarzyny Kobro i Władysława Strzemińskiego, omówiono ruch i rytm linii oraz okręgów. Zgłębiono także kwestię kobiecości kształtu. Na koniec zaś, nawiązując do teorii aktu (Kenneth Clark, Lynda Nead, Maria Poprzęcka) oraz koncepcji Ilse i Pierre’a Garnierów, przeanalizowano, czy zmysłowość i abstrakcję da się pogodzić oraz opisano, jakie są układy sił pomiędzy aktorami w liniowo-geometrycznym akcie.

Słowa kluczowe:

akt kobiecy, nagość, erotyzm, linia, geometria

Bibliografia

Agamben, Giorgio. “Nagość”. W Nagość. Przeł. Krzysztof Żaboklicki. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2010.
Google Scholar

Clark, Kenneth. Akt. Studium idealnej formy. Przeł. Jacek Bomba. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998.
Google Scholar

Dziadek, Adam. Projekt krytyki somatycznej. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2014.
Google Scholar

Garnier, Ilse, and Pierre Garnier. “L’érotisme spatialiste”. W Spatialisme et poésie concrète. Paris: Gallimard, 1968.
Google Scholar

Ingold, Tim. “Rysowanie, pisanie i kaligrafia”. Przeł. Marta Rakoczy. Teksty Drugie, nr 4 (2015): 371-392.
Google Scholar

Kandinsky, Wassily. “O formie”. W Eseje o sztuce i artystach. Przeł. Ewa Borsuk. Kraków: Rewizje, 2022.
Google Scholar

Kandinsky, Wassily. Punkt i linia a płaszczyzna. Przeł. Stanisław Fijałkowski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986.
Google Scholar

Kobro, Katarzyna, Władysław Strzemiński. “Kompozycja przestrzeni: obliczenia rytmu czasoprzestrzennego.” Sztuka i Filozofia, nr 13 (1997): 88-99.
Google Scholar

Kupczyńska, Kalina. “Ryso-pisanie, linio-wizualność i (formalne) stany krytyczne w komiksie autobiograficznym”. Teksty Drugie, nr 1 (2022): 84-105. https://doi.org/10.18318/td.2022.1.6
Google Scholar

Leroi-Gourhan, André. Gesture and Speech. Translated by Anna Bostock Berger. Massachusetts: MIT Press, 1993.
Google Scholar

Nader, Luiza. “Wojna Strzemińskiego”. Teksty Drugie, nr 4 (2017): 71-95. https://doi.org/10.18318/td.2017.4.5
Google Scholar

Nead, Lynda. Akt kobiecy: sztuka, obscena i seksualność. Przeł. Ewa Franus. Poznań: Rebis, 1998.
Google Scholar

Pintal, Przemek. “Poza hierarchią, sakramentem i patosem – wycieczki do gęstego lasu dla chłopców i dziewczynek”. Dyskurs. Pismo Naukowo-Artystyczne Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu, nr 2 (2010): 22-43.
Google Scholar

Poprzęcka, Maria. Akt polski. Warszawa: Edipresse Polska, 2006.
Google Scholar

Sassoon, Rosemary, Albertine Gaur. Signs, Symbols and Icons: Pre-History to the Computer Age. Exeter: Intellect Books, 1997.
Google Scholar

Ujma, Magdalena. “Kilka uwag o rysunku.”, Dyskurs. Pismo Naukowo-Artystyczne ASP we Wrocławiu, nr 2 (2010): 56-62.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. [weź i narysuj…]. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. “Czas w malarstwie.” In Kwadrat & Czas w malarstwie. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Gadanie o widzianym. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Gest kaligrafa. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Koło z gestu. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Liniakty. Archiwum Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. „NieTakT”, nr 19. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Obiekt cd. element przestrzeni art. elnatywnej. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Parageometryczna teoria bytu. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Rysowanie aktów. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Styczna do krzywej. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Pobierz

Opublikowane

2026-02-03

Cited By / Share

Prusiel, K. (2026) „Nagość i geometria: «Liniakty» Jerzego Zachary”, Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, 351(4), s. 253–258. doi: 10.36744/k.4319.

Autorzy

Karolina Prusiel
k.prusiel@uw.edu.pl
Uniwersytet Warszawski Polska
https://orcid.org/0000-0001-8354-5900

Karolina Prusiel – literaturoznawczyni i kulturoznawczyni. Doktorantka w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych UW. Przygotowuje rozprawę poświęconą wątkom autobiograficznym w twórczości Ilse Garnier. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się wokół poezji konkretnej i wizualnej, a także badań nad (neo)awangardą oraz logowizualnością.