Solo na tusz? Partyturowe kolaże Jerzego Zachary

Piotr Bogalecki

doi:10.36744/k.4326

Ink Solo?

Jerzy Zachara’s Score Collages

Peer-reviewed article, Submitted 4.03.2025, Accepted 4.11.2025

Piotr Bogalecki

konteksty@ispan.pl
Uniwersytet Śląski w Katowicach (Poland)
https://orcid.org/0000-0002-6527-9765

DOI: https://doi.org/10.36744/k.4326

Abstract

This article intends to analyse and interpret score collages by Jerzy Zachara (1954–2023), created and displayed by him from the 1980s, known as Partytury, published in the auteur artzine “NieTakT” and at present stored in the artist’s archive. The collection is composed of ca. 80 works displaying different techniques, sizes, and time of origin, but always executed on particular pages of the music sheet publications of Polskie Wydawnictwo Muzyczne – a feature differentiating them from similar works by neo-avantgarde artists from Central-Eastern Europe, i.a. M. Grygar, M. Knížák, K. Ladik, A. Partum, and G. Rühm. Based on Zachara’s Partytury, they constitute an invitation to take part in an intellectual game, making it possible to perceive and interpret non-obvious relations between them and the cited compositions (by, i.a. E. Bogusławski, K. Penderecki, B. Szabelski, and S. Wiechowicz). Essential contexts of the analyses conducted in the article consist of material deposited in the artist’s archive: 60 issues of “NieTakT”, art and theoretical texts, posters and leaflets, as well as auto-commentaries, the most numerous being information provided by Solonatusz, an introduction to one of the exhibitions of Zachara’s scores.

Supporting Agencies

University of Silesia in Katowice

Keywords:

Jerzy Zachara, score, music graphics, neo-avantgarde, intermedia

References

Bałczewski, Marcin. Jerzy Zachara – partytury, https://plasterlodzki.pl/jerzy-zachara-partytury-foto/
Google Scholar

Bogalecki, Piotr. Wiersze-partytury w poezji polskiej neoawangardy. Białoszewski – Czycz – Drahan – Grześczak – Partum – Wirpsza. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, 2020.
Google Scholar

Cage, John. Kompozycja jako proces: niezdeterminowanie. Przeł. Sławomir Wieczorek. W: Kultura dźwięku. Teksty o muzyce nowoczesnej. Wyb. i red. Christoph Cox, Daniel Warner, słowo/obraz terytoria, Gdańsk, 2010.
Google Scholar

Celan, Paul. Meridian. Przeł. Cezary Wodziński. Przegląd Polityczny nr 97/08 (2009): 158-164.
Google Scholar

Chłopecki, Andrzej. Pasja do Pendereckiego. Wyb. i oprac. Jan Topolski, Sławomir Wieczorek. PWM, Kraków, 2023.
Google Scholar

Higgins, Dick. Intermedia, przeł. Marek i Teresa Zielińscy. W: Nowoczesność od czasu postmodernizmu oraz inne eseje. Wyb. i oprac. Piotr Rypson, słowo/obraz terytoria, Gdańsk, 2000.
Google Scholar

Higgins, Dick. Muzyka z zewnątrz, przeł. Joanna Holzmann. W: Nowoczesność od czasu postmodernizmu oraz inne eseje. Wyb. i oprac. Piotr Rypson, słowo/obraz terytoria, Gdańsk, 2000.
Google Scholar

Hodor, Joanna. Twórca i jego dzieło. W: Grafiki Bogusława Schaeffera. Sześćdziesięciolecie twórczości kompozytorskiej. Red. J. Hodor. PIW & Aurea Porta. Warszawa, 2007.
Google Scholar

Fleischer, Michael. Overground, czyli mała książeczka o tym, jak to było dawniej (archiwalia alternatywy 1980 – 1994). Libron, Wrocław, 2023.
Google Scholar

Foster, Hal. Kto się boi neoawangardy? W: Powrót Realnego. Awangarda u schyłku XX wieku. Przeł. Mateusz Borowski, Małgorzata Sugiera. Universitas, Kraków, 2010.
Google Scholar

Kowalska-Zając, Ewa. Zobaczyć muzykę. Notacja polskiej partytury współczesnej. Akademia Muzyczna im. Bacewiczów w Łodzi, Łódź 2019.
Google Scholar

Krysztoforska, Magdalena. Deterytorializując notację. O diagramatycznej naturze partytur graficznych. Przeł. Agata Klichowska. Glissando nr 3 (2017): 88-95.
Google Scholar

Polewczyk, Aleksandra. Na początku był „Brulion”. O modelach kultury i poezji roczników sześćdziesiątych. Universitas, Kraków, 2017.
Google Scholar

Gerard Rühm. Red. Ingried Brugger, Heike Eipeldauer. Hatje Cantz Verlag, Berlin, 2017.
Google Scholar

Valoch, Jiří. Partytury, przeł. Ewa Ciszewska. W: Dźwięki elektrycznego ciała. Eksperymenty w sztuce i muzyce w Europie Wschodniej 1957–1984 / Sounding the Body Electric: Experiments in Art and Music in Eastern Europe 1957–1984. Red. David Crowley, Daniel Muzyczuk, Muzeum Sztuki, Łódź, 2012.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. FLUXUSA. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. MAL. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. „NieTakT”, numery 1-60. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Przy zamkniętych oczach. „NieTakT” nr 19. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. SOLONATUSZ. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Download

pdf (Język polski)

Published

2026-02-03

Cited by

Bogalecki, P. (2026) “Ink Solo? Jerzy Zachara’s Score Collages”, Konteksty, 351(4), pp. 217–226. doi: 10.36744/k.4326.

Authors

Piotr Bogalecki
konteksty@ispan.pl
Uniwersytet Śląski w Katowicach Poland
https://orcid.org/0000-0002-6527-9765

Piotr Bogalecki – literaturoznawca, kulturoznawca, profesor UŚ. Autor książek „Niedorozmowy”. Kategoria niezrozumiałości w poezji Krystyny Miłobędzkiej (2011, Nagroda Narodowego Centrum Kultury), Szczęśliwe winy teolingwizmu. Polska poezja po roku 1968 w perspektywie postsekularnej (2016) oraz Wiersze-partytury w poezji polskiej neoawangardy. Białoszewski – Czycz – Drahan – Grześczak – Partum – Wirpsza (2020). Członek kapituły Nagrody Literackiej Gdynia.