„Gdy stawała się kobietą, ja również odzyskałam swoją kobiecość”: O kobiecości i tranzycji w cyklu <malavida: moRgan & veriKami> Barbary Konopki

Łucja Staszkiewicz

doi:10.36744/k.4727

„Gdy stawała się kobietą, ja również odzyskałam swoją kobiecość”

O kobiecości i tranzycji w cyklu <malavida: moRgan & veriKami> Barbary Konopki

Artykuł recenzowany, Zgłoszenie 27.11.2025, Decyzja redakcji 10.07.2026

Łucja Staszkiewicz

l.a.staszkiewicz@gmail.com
(Polska)
https://orcid.org/0009-0002-1479-2566

DOI: https://doi.org/10.36744/k.4727

Abstrakt

Artykuł dotyczy cyklu fotogramów <malavida: moRgan & veriKami> wykonanych przez artystkę Barbarę Konopkę w latach 2005–2007 wspólnie z jej przyjaciółką Weroniką Kami (Amelią), będącą tu modelką. Analizując części cyklu wraz z tekstami kuratorskimi i krytycznymi z 2007 roku oraz wywiadem z Konopką przeprowadzonym w 2022 roku, autorka zadaje pytanie: Dlaczego w <malavidzie> tak istotne są zwizualizowane dawki hormonów, skany mózgu, przeskalowanych chromosomów czy narządów reprodukcyjnych wpisanych w sceny z codziennego życia? Czemu ma służyć to zestawienie? Czemu Konopka skupia się na tych różnych substancjach i częściach ciała, które były historycznie traktowane w różnych konfiguracjach jako ostateczne wyznaczniki płci? Odpowiadając na te pytania, autorka dowodzi, że praca Konopki skupia się na tranzycji w sposób pozornie powielający seksuologiczne dążenia jednoznacznie stabilizujące płeć. W swej pracy artystki twórczo je przetwarzają, przekierowując siłę przypisywaną biologii pojmowanej jako stabilizująca i naturalizująca heteroseksualny i cisowy porządek, na rzecz relacyjności i wytwarzaniu płci przez społeczne i cielesne praktyki, w których biologia rozumiana jest poza cisową logiką. Powołując się na feministyczne badaczki związane ze studiami trans i queer, wskazuję na to, w jaki sposób cykl rejestruje prace i wysiłki polegające na pracy płci (gender labor), reprodukcji pozwalającej na tranzycję i upragnione przeżywanie płci.

Słowa kluczowe:

tranzycja, kobiecość, praca płci, feminizm, seksuologia

Bibliografia

Gill-Peterson, Jules., „Histories of the Transgender Child”. Minnesota University Press, Minneapolis 2018,
Google Scholar

Gleeson, Jules Joanne. „How do Gender Transitions happen?”. red. J. J. Gleeson, E. O’Rourke, „Transgender Marxism”, Pluto Press, London 2021. 70-84,
Google Scholar

Goździewski, Marek. tekst kuratorski do wystawy „”. CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa 2007,
Google Scholar

Heaney, Emma. „Miękkie, twarde; penetrowalne, zdolne do penetracji. Ciała przeciwko cisowości”. tłum. N. Janiczak, Ł. Staszkiewicz. Machina Myśli, https://machinamysli.org/miekkie-twarde-penetrowalne-zdolne-do-penetracji-ciala-przeciwko-cisowosci/,
Google Scholar

Jakubowska, Agata. „Na marginesach lustra. Ciało kobiece w pracach polskich artystek”. Wydawnictwo Prac Naukowych Universitas. Kraków 2004,
Google Scholar

Jankowska, Magdalena. „The World After this World. Feminism and Polish Video Art in 1990s”, make 86, grudzień 1999-luty 2000,
Google Scholar

Jarzębowska, Gabriela. „Meandry narracji w galerii Manhattan”. Obieg.pl ,http://archiwum-obieg.u-jazdowski.pl/recenzje/1158,
Google Scholar

Kami, Weronika. „Komentarz do tekstu „Meandy narracji w galerii Manhattan”. Obieg.pl, https://archiwum-obieg.u-jazdowski.pl/recenzje/1216,
Google Scholar

Konopka, Barbara. „Cyberfeministka”, wywiad przeprowadzony przez Magdę Piekarską, Gazeta Wrocławska, nr 7, 9.01.2002.
Google Scholar

Konopka, Barbara. „Historie Mówione Nowoczesności: Barbara Konopka”. Rozmowa przeprowadzona przez Franciszka Smorędę i Łucję Staszkiewicz. artmuseum.pl. 2022, 4:52:52, https://artmuseum.pl/pl/archiwum/historie-mowione-nowoczesnosci/3211,
Google Scholar

Leszkowicz Paweł. „Po obu stronach lustra – w poszukiwaniu seksualności trzeciego tysiąclecia”. „Onone. Świat po świecie”, CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa 1997,
Google Scholar

Szpilka, J., „GATUNKI TRANSKOBIECOŚCI: Czego pragną ciski”. Czas Kultury, nr 26, 2024. https://czaskultury.pl/artykul/gatunki-transkobiecosci-czego-pragna-ciski/,
Google Scholar

Ward, Jane. „Gender Labor: Transmen, Femmes, and Collective Work of Transgression”. Sexualities (13), 2010.
Google Scholar

Pobierz

Opublikowane

2026-08-28

Cited By / Share

Staszkiewicz, Łucja (2026) „«Gdy stawała się kobietą, ja również odzyskałam swoją kobiecość»: O kobiecości i tranzycji w cyklu <malavida: moRgan & veriKami> Barbary Konopki”, Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, 353(2), s. 49–55. doi: 10.36744/k.4727.

Autorzy

Łucja Staszkiewicz
l.a.staszkiewicz@gmail.com
Polska
https://orcid.org/0009-0002-1479-2566

Łucja Staszkiewicz – absolwentka Wydziału Badań Artystycznych i Studiów Kuratorskich na warszawskiej ASP. Badaczka, krytyczka i kuratorka działająca w kolektywach artystyczno-badawczych. W swojej praktyce interesuje się polem sztuki feministycznej lat 90. i 2000. oraz warunkami pracy artystycznej. Prowadzi projekt badawczy dotyczący warszawskich pracowni artystycznych.