Opowieść Piramidy, czyli drzwi do chaosu

Jerzy Zachara: psychotyk poszukujący podmiotowości

Artykuł recenzowany, Zgłoszenie 12.03.2025, Decyzja redakcji 4.11.2025

Bartosz Pokorski

konteksty@ispan.pl
Katedra Etyki, Uniwersytet Łódzki (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-0147-7834

Abstrakt

Artykuł przybliża twórczość Jerzego Zachary, ukazując ją jako unikalne świadectwo literackiego zmagania z psychicznym rozbiciem. Zachara, tworząc zbiór tekstów poświęconych filozofii, sztuce, religii czy schizofrenii konstruuje – strukturalnie analogiczny do Corpus Hermeticum – własny Corpus Zachareticum, będący narzędziem odbudowy własnej tożsamości po psychicznym kataklizmie. Analizie poddane są, w głównej mierze, powieści Zachary – Umysł na piasku i Anna mikropowieść – oraz dwa bliźniacze opowiadania – Wzięta z węża oraz Grzech – jako narracyjne konstrukcje psychozy, które stanowią formę literackiego symptomu w rozumieniu Jacques’a Lacana. Niniejszy tekst stanowi interpretację zarówno struktury narracyjnej, jak i językowej prozy Zachary, stanowiącej próbę uporządkowania doświadczenia rozpadu podmiotowości i ustanowienia nowej, urojeniowej całości.



Słowa kluczowe:

Jerzy Zachara, schizofrenia, psychoza, Corpus Hermeticum, Corpus Zachareticum

Fink, Bruce. Kliniczne wprowadzenie do psychoanalizy lacanowskiej: teoria i technika, przeł. Łukasz Mokosiński. Warszawa: Wydawnictwo Andrzej Żórawski, 2002.
  Google Scholar

Freud, Sigmund. Psychoanalityczne uwagi o autobiograficznie opisanym przypadku paranoi (Dementia paranoides) (1911), przeł. Robert Reszke, [w:] tenże, Dzieła, t. II, Charakter i erotyka. Warszawa: Wydawnictwo KR, 2014, s. 107–165.
  Google Scholar

Gusin, Michał. Symptomy psychoanalizy: Jacques Lacan: od filozofii do antyfilozofii. Kraków: Universitas, 2014.
  Google Scholar

Lacan, Jacques. Seminarium III: Psychozy, przeł. Jacek Waga. Warszawa: PWN, 2014, s. 380.
  Google Scholar

Platon, Uczta, przeł. Władysław Witwicki, [w:] tegoż, Dialogi, t. II. Kęty: Wydawnictwo Antyk, 2005, 189c–139b.
  Google Scholar

Platon, Timaios, przeł. Władysław Witwicki, [w:] tegoż, Dialogi, t. II. Kęty: Wydawnictwo Antyk, 2005, 30a.
  Google Scholar

Soler, Collette. Lacan Reading Joyce, przeł. Devra Simiu. Londyn i Nowy York: Routledge, 2018.
  Google Scholar

Tylak, Aneta. Bóg – Świat – Człowiek w traktatach „Corpus Hermeticum” na tle greckiej tradycji filozoficznej. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021.
  Google Scholar

Tylak, Aneta. „Pojęcie dobra i zła w traktatach Corpus Hermeticum”. Roczniki Humanistyczne, nr 70 (3) (2022); 47–68. https://doi.org/10.18290/rh22703.3.
  Google Scholar

Tylak, Aneta. „Retoryka zdrowia i choroby w ‘trosce o duszę’ u Platona oraz twórców Corpus Hermeticum”. Res Rhetorica, nr 10 (4) (2023): 83–94. https://doi.org/10.29107/rr2023.4.4.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. „Wzięta z węża”. bruLion, nr 21/22 (1993): 15–20.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. „Grzech”. bruLion, nr 27 z. 2 (1995): 219–223.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. ANNA mikropowieść. Archiwum Jerzego Zachary, 2004.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. Autobiografia. Inspiracje wszelkie. Archiwum Jerzego Zachary.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. Język schizofrenii. Archiwum Jerzego Zachary.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. MATKA. Archiwum Jerzego Zachary.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. (O Łobodzińskim) Konflikty od pierwszego do szóstego. Archiwum Jerzego Zachary.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. Umysł na piasku. Archiwum Jerzego Zachary, 2011.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. ŻYCIORYS. Archiwum Jerzego Zachary.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2026-02-03

Cited By / Share

Pokorski, B. (2026) „Opowieść Piramidy, czyli drzwi do chaosu: Jerzy Zachara: psychotyk poszukujący podmiotowości”, Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, 351(4), s. 259–266. doi: 10.36744/k.4354.

Autorzy

Bartosz Pokorski 
konteksty@ispan.pl
Katedra Etyki, Uniwersytet Łódzki Polska
https://orcid.org/0000-0002-0147-7834

Bartosz Pokorski – adiunkt w Katedrze Etyki UŁ. Obszar jego zainteresowań naukowych obejmuje przede wszystkim pytanie o możliwość filozofowania pozaakademickiego, stąd zainteresowanie myślą Stanisława Brzozowskiego, mistrzami podejrzeń i cynizmem. Członek Forum Polskiego Pola Lacanowskiego.



Statystyki

Abstract views: 0
PDF downloads: 0


Licencja

Prawa autorskie (c) 2025 Bartosz Pokorski

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Creative Commons Uznanie autorstwa