Słowa/Obrazy Zachary

Agnieszka Karpowicz

doi:10.36744/k.4318

Słowa/Obrazy Zachary

Artykuł recenzowany, Zgłoszenie 3.03.2025, Decyzja redakcji 1.12.2025

Agnieszka Karpowicz

konteksty@ispan.pl
Instytut Kultury Polskiej, Uniwersytet Warszawski (Polska)
https://orcid.org/0000-0001-9593-2350

DOI: https://doi.org/10.36744/k.4318

Abstrakt

W tekście autorka zanalizuje teorię i praktykę logowizualną łódzkiego artysty konceptualnego Jerzego Zachary. Jego zainteresowanie formami dwumedialnymi wiąże z kryzysem reprezentacji i wyrazem braku zaufania do języka i mimetycznego malarstwa, wpisując tę twórczość w obszar poezji konkretnej. Posiłkując się autotematycznymi pismami artysty, wskazuje na biograficzne motywacje takiego wyboru środków wyrazu: doświadczenia psychiczne związane z diagnozą schizofrenii i terapią, prowadzące do rozpoznania ich niekomunikowalności. Ponadto bada konceptualistyczne motywacje tej sztuki logowizualnej, związane z pracą wokół tematu czasowości języka (literatury) i przestrzenności oraz atemporalności obrazu (malarstwa), a także ich związki z inspiracją ideogramami i tradycją Wschodu. W wyborze formy logowizualnej zwraca uwagę na jej związki z niewyrażalnością, hybrydycznością i wykluczeniem w sensie estetycznym i społecznym.

Słowa kluczowe:

logowizualność, Jerzy Zachara, nienormatywność, konceptualizm, konkretyzm

Bibliografia

Beaulieu, Derek. „Posłowie po słowach. Ku poetyce konkretnej”. Przeł. Katarzyna Bojarska. Literatura na Świecie, 11-12 (2006): 362–372.
Google Scholar

Cowley, Julian. „Odegrać słowo, odegrać świat. Współczesna poezja konkretna w Wielkiej Brytanii”. Przeł. Krzysztof Majer, Literatura na Świecie , 11-12 (2006): 59-87.
Google Scholar

Ingold, Tim. „Rysowanie, pisanie i kaligrafia”. Przeł. Marta Rakoczy. Teksty Drugie 4 (2015): 371-392.
Google Scholar

Malewicz, Kazimierz. Świat bezprzedmiotowy. Przeł. Stanisław Fijałkowski. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2006.
Google Scholar

Mitchell, W.J.T.. „Słowo i obraz”. Przeł. Sara Herczyńska. Teksty Drugie 1 (2022): 138–151.
Google Scholar

Rypson, Piotr. Obraz słowa. Historia poezji wizualnej. Warszawa: Akademia Ruchu, 1989.
Google Scholar

Wende, Waltraud. „Poezja wizualna. Atak na kodeks poprawności językowej”. Przeł. Marta Siwik, Literatura na Świecie, 11-12 (2006): 223–237.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. art to terapia, Archiwum Jerzego Zachary:1–3.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Artysta powinien być biedny i szalony. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy, Autobiografia. Inspiracje wszelkie. Archiwum Jerzego Zachary
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Błąd w sztuce. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Czerwień, Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Czerwień miejscami, tektura, papier, klej, fotografia, maszynopis, Archiwum Jerzego Zachary, 1991.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Hałas, papier, maszynopis, rysunek, kolaż. Archiwum Jerzego Zachary, 1989.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Kwestia czasu czyli rozproszone myśli na temat zaburzeń myślenia, Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. [obłęd pozostawiłem daleko…]), fotografia, kolaż, maszynopis, papier, tekstura, kserografia. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Obrazy pomyślane, maszynopis, fotografia, kserografia. Archiwum Jerzego Zachary, 1990.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. [obrót…], papier, maszynopis, kserografia. Archiwum Jerzego Zachary, 1981.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. O czasie. Część druga. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Opowiadanie geometryczne. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Perswazja żyletki. Tomik poezji Jerzego Zachary. Samizdat w nielimitowanym nakładzie, papier. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. Słowa sprawcze. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. [To co proponuję jako swoiste NOVUM…]. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. UQBAR by Zachara św i R’US, komputeropis, kolaż, kserografia, Łódź: archiwum artysty. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. [w obłędzie…], kartki A4, papier, maszynopis, kserografia. Archiwum Jerzego Zachary.
Google Scholar

Zachara, Jerzy. „[z cyklu: przy zamkniętych oczach…]”, NieTakT. Czechosłowacka Paranoic Mgazin, 19. Archiwum Jerzego Zachary: 1 (okładka).
Google Scholar

Pobierz

Opublikowane

2026-02-03

Cited By / Share

Karpowicz, A. (2026) „Słowa/Obrazy Zachary”, Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, 351(4), s. 236–243. doi: 10.36744/k.4318.

Autorzy

Agnieszka Karpowicz
konteksty@ispan.pl
Instytut Kultury Polskiej, Uniwersytet Warszawski Polska
https://orcid.org/0000-0001-9593-2350

Agnieszka Karpowicz – literaturoznawczyni, kulturoznawczyni. Profesorka UW, członkini zespołu Pracowni Studiów Miejskich Instytutu Kultury Polskiej UW, Ośrodka Badań nad Awangardą UJ i grupy badawczej Modernitas przy Université Libre w Brukseli. Autorka książek: Kolaż. Awangardowy gest kreacji (Themerson – Buczkowski – Białoszewski) (2007), Proza życia. Mowa, pismo, literatura (2012) i Białoszewski temporalny (czerwiec 1975 – czerwiec 1976) (2023). Obecnie kieruje grantem NPRH Inedita Leopolda Buczkowskiego (2024–2029) oraz przygotowuje monografię Leopold Buczkowski. Migracje.