W cieniu Tamary


Abstrakt

Tamara Łempicka stworzyła własną legendę, modelując historię swej rodziny na potrzeby narracji, która dowieść miała niezwykłości, a nawet egzotyki losów artystki. Jej życiorys, powszechnie przyjęty w publikacjach powielających niesprawdzone informacje, wciąż kryje wiele zagadek, które nie mają wprawdzie znaczącego wpływu na twórczość Łempickiej, ale wiele mówią o osobowości artystki. Tamara starannie skrywała żydowskie pochodzenie rodziny swej matki, Malwiny Dekler, konstruując opowieść o bogatej, mieszkającej w Warszawie od czasów napoleońskich, polskiej rodzinie z inteligenckimi zamiłowaniami do muzyki na najwyższym poziomie. Deklerowie byli tymczasem typową mieszczańską rodziną wyznania mojżeszowego, związaną od przynajmniej dwóch pokoleń z Warszawą. Postacią szczególnie interesującą wśród jej przedstawicieli był brat matki Tamary, Zygmunt (?-1919), pionier automobilizmu i lotnictwa w Polsce, inżynier, wydawca, pilot oraz żołnierz 1 Dywizji Piechoty Legionów, który najprawdopodobniej poległ w wojnie polsko-bolszewickiej. Jego grób znajduje się na cmentarzu żydowskim w Warszawie przy ulicy Okopowej. Dzięki niemu udało się odsłonić przynajmniej część historii tej rodziny. W legendzie stworzonej przez Tamarę szczególną rolę odgrywa jej pierwszy mąż – Tadeusz Łempicki, którego postać zupełnie przepadła w cieniu artystki. Tymczasem i on, a może przede wszystkim jego rodzina, jako typowa dla przedstawicieli polskiej inteligencji żyjącej w Petersburgu, zasługuje na większą uwagę. Wszystkie nowe ustalenia dotyczące życiorysu Tamary Łempickiej powinny stać się podstawą do dalszych badań dotyczących fenomenu tej artystki.


Słowa kluczowe

Tamara Łempicka (Tamara de Lempicka); Malwina Dekler; Borys Gurvik-Gorski; Bernard Dekler; Zygmunt Dekler; Tadeusz Łempicki; Irena Spiess


Źródło finansowania

Instytut Sztuki PAN


“Anna Iwaszkiewiczowa do wnuków.” W Anna Iwaszkiewiczowa – w setną rocznicę urodzin, noty i komentarze Alina Brodzka, 255–282. Podkowa Leśna: Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów w Stawisku, 1997.

Claridge, Laura. Tamara de Lempicka: a life of deco and decadence. New York: Clarkson Potter, 1999.

Claridge, Laura. Tamara Łempicka: Między art déco a dekadencją, tłumaczenie Ewa Hornowska. Poznań: Rebis, 2000.

Claridge, Laura. Tamara Łempicka: Sztuka i skandal, tłumaczenie Ewa Hornowska. Poznań: Marginesy, 2019.

Dubrowska, Małgorzata. “Zakłady brązownicze Krasnosielskiego, Wasilewskiego, Krantza (vel Kranca) i ich odlewy artystyczne.” Almanach Muzealny, nr 1 (1997): 125–144.

Iwaszkiewicz, Anna. Dzienniki. Warszawa: Twój Styl, 1993.

Iwaszkiewicz, Anna. Dzienniki i wspomnienia. Warszawa: Czytelnik, 2012.

Iwaszkiewicz, Jarosław. Dzienniki 1911–1955, opracowanie i przypisy Agnieszka i Robert Papiescy, wstęp Andrzej Gonczewski. Warszawa: Czytelnik, 2007.

Iwaszkiewiczowie, Anna i Jarosław. Listy 1932–1939, opracowanie Małgorzata Bojanowska, Ewa Cieślik. Warszawa: Czytelnik, 2014.

Jeske-Choiński, Teodor. Neofici polscy: Materiały historyczne. Warszawa: Druk P. Laskauera, 1904.

Katalog oficjalny Działu polskiego na Międzynarodowej Wystawie Sztuka i Technika 1937 w Paryżu. Warszawa: Galewski i Dau, 1937.

Landau-Czajka, Anna. Syn będzie Lech... Asymilacja Żydów w Polsce międzywojennej. Warszawa: Neriton, Instytut Historii PAN, 2006.

Lilpop-Kranc, Felicja. Powroty. Warszawa: Więź, 2013.

Majewski, Jerzy S. Historia warszawskich kin. Warszawa: Agora, 2019.

Melbechowska-Luty, Aleksandra. Posągi i ludzie: Rzeźba polska dwudziestolecia międzywojennego. Warszawa: Neriton, 2005.

Nowakowska-Sito, Katarzyna. “Tamara de Lempicka e La Polonia.” W Tamara de Lempicka: La regina del moderno, redakcja Gioia Mori, 65–81. Roma: Skira, 2011.

Rostocki, Aleksander, i Jan Tarczyński. Automobilizm w Warszawie do roku 1939. Warszawa: PIW, 1988.

Spiess, Stefan, i Wanda Bacewicz. Ze wspomnień melomana. Kraków: PWM, 1963.

Tamara de Lempicka: La regina del moderno, redakcja Gioia Mori. Roma: Skira, 2011.

Pobierz

Opublikowane : 2021-01-21


Sosnowska, J. (2021). W cieniu Tamary . Biuletyn Historii Sztuki, 82(4), 643-658. https://doi.org/10.36744/bhs.698

Joanna Sosnowska 
Warszawa, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk  Polska
http://orcid.org/0000-0002-9034-5859



Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Biuletynie Historii Sztuki” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu (umowa licencyjna do pobrania). W przypadku publikacji wersji innej niż ogłoszona drukiem w „Biuletynie Historii Sztuki” należy wyraźnie to zaznaczyć.