Carlo i Francesco Ceroniowie w świetle nowych źródeł archiwalnych


Abstrakt

W 2. połowie XVII w. do Warszawy przybyła grupa architektów pochodzących z  położonej nad jeziorem Lugano Valsoldy, w północnej Lombardii. Wśród nich znaleźli się Carlo i Francesco Ceroniowie. Postacie te za sprawą badań prof. Mariusza Karpowicza doczekały się samodzielnych opracowań. To on odnalazł w archiwum parafialnym w Albogasio Inferiore ich metryki, ustalił koligacje rodzinne, dotarł do kontraktu Francesca Ceroniego na prace przy kościele sakramentek oraz do testamentu Carla Ceroniego. Badania prowadzone przez autora tekstu dla Słownika architektów i budowniczych środowiska warszawskiego XV-XVIII wieku przyniosły szereg informacji biograficznych. Kwerenda w archiwum parafialnym w Albogasio Inferiore ujawniła nowe dokumenty źródłowe. Odnaleziono pełnomocnictwo Ceroniego dane w 1711 r. przed władzami Miasta Starej Warszawy dla Pietra Martiriego i Carla Antonia Bellottich na występowanie w jego imieniu przed władzami Valsoldy oraz zbiór dokumentów dotyczących konfliktu miedzy Carlem Ceronim a Carlem Fariną. Konflikt ten, o podłożu finansowym, skłonił Ceroniego do wyłączenia w testamencie rodziny Farina z udziału w spadku. Farina, który zabezpieczał w latach 1693-1699 włoskie interesy architekta, zarzucił Ceroniemu niespłacenie całości długu. Ceroni w liście z Warszawy z 16 maja 1714 roku skierowanym do kuzyna, burmistrza Valsoldy, przedstawił argumenty w których wykazał, że dług spłacił, a nawet poniósł szkody na wspólnych interesach z Carlem Fariną.  Z tego samego listu wynika, że druga córka architekta, Lucia - wbrew dotychczasowym ustaleniom - dożyła pełnoletniości i w wieku 31 lat wstąpiła do zakonu (zm. 1717). Kwerenda w aktach notarialnych archiwum państwowego w Como pozwoliła odnaleźć kodycyl Franciszka Ceroniego oraz plenipotencję wystawioną przez spadkobierców Ceroniego  architektom Carlo Antonio Bay i Giuseppe Rachetti na odzyskanie długów od Zofii i Dominika Combonich.  

Sześć listów Carla Ceroniego do Samuela Pączkowskiego, administratora dóbr Krasińskich, odnalezionych w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie przyniosło nowe informacje na temat prac prowadzonych w Węgrowie. Listy te każą zweryfikować czas trwania prac przy zespole kościoła i klasztoru węgrowskich reformatów, i wydłużyć je o co najmniej dziesięć lat.

Przeprowadzona przez autora analiza źródeł pozwala stwierdzić, iż głównym właścicielem przedsiębiorstwa budowlanego był młodszy z braci Ceronich  - Francesco. Carlo i Francesco Ceroniowie dorobili się znacznego majątku, który po ich śmierci przeszedł na własność mieszkańców Albogasio jako Eredita Ceroni. Jeszcze w XIX w. zyski z niego przeznaczane były na potrzeby mieszkańców miasteczka.


Słowa kluczowe

Carlo Ceroni; Francesco Ceroni; Carlo Farina; Warszawa; Architektura XVII-XVIII w.



Karpowicz Mariusz, Artisti Valsoldesi In Polonia nel ‘600 e ‘700, Valsolda 1996.

Karpowicz Mariusz, Carlo e Francesco Ceroni – architetti valsoldesi In Polonia, Valsolda 1998.

Karpowicz Mariusz, Carlo i Francesco Ceroni – budowniczowie kościołów w Węgrowie, Węgrów 2008.

Karpowicz Mariusz, Cuda Węgrowa, Węgrów 2009.

Ługowski Piotr, „Ceroni Domenico”, [w:] Słownik architektów i budowniczych środowiska warszawskiego XV-XVIII wieku, red. Piotr Migasiewicz, Hanna Osiecka-Samsonowicz, Jakub Sito, Warszawa 2016.

Ługowski Piotr, „Ceroni Giovanni Battista”, [w:] Słownik architektów i budowniczych środowiska warszawskiego XV-XVIII wieku, red. Piotr Migasiewicz, Hanna Osiecka-Samsonowicz, Jakub Sito, Warszawa 2016.

Ługowski Piotr, „Solari Rocco”, [w:] Słownik architektów i budowniczych środowiska warszawskiego XV-XVIII wieku, red. Piotr Migasiewicz, Hanna Osiecka-Samsonowicz, Jakub Sito, Warszawa 2016.

Migasiewicz Paweł, „Reisner Jan”, [w:] Słownik architektów i budowniczych środowiska warszawskiego XV-XVIII wieku, red. Piotr Migasiewicz, Hanna Osiecka-Samsonowicz, Jakub Sito, Warszawa 2016.

Sito Jakub, „«Fabryka »kościoła pw. Św. Ducha w Warszawie w latach 1707-1730 w świetle źródeł paulińskich – przebieg prac, projektanci, wykonawcy”, [w:] Ex voto. Studia dedykowane Ojcu Janowi Golonce OSPPE w 75. rocznicę urodzin i w 50. rocznicę święceń kapłańskich, red. Przemysław Mrozowski, Jerzy Żmudziński, Częstochowa 2012.

Sito Jakub, „Historia fundacji i budowy kościoła św. Krzyża”, [w:] Serce Miasta. Kościół św. Krzyża w Warszawie, red. Kazimierz Sztarbałło, Michał Wardzyński, Warszawa 2010.

Tarilli Graziano Aspetti di vita settecentesca nella campagna luganese da un libro dei conti inedito, Basilea 1982.

Pobierz

Opublikowane : 2020-09-02


Ługowski, P. (2020). Carlo i Francesco Ceroniowie w świetle nowych źródeł archiwalnych. Biuletyn Historii Sztuki, 81(3), 481-497. https://doi.org/10.36744/bhs.483

Piotr Ługowski 
Warszawa, Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA  Polska

Łączna liczba odsłon: 71
Łączna liczba pobrań PDF: 105


Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Biuletynie Historii Sztuki” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu (umowa licencyjna do pobrania). W przypadku publikacji wersji innej niż ogłoszona drukiem w „Biuletynie Historii Sztuki” należy wyraźnie to zaznaczyć.