Mansjony choroby: Stacyjność i procesyjność w „Bólu" Kingi Chudobińskiej-Zdunik

artykuł recenzowany

Anna Piniewska

a.piniewska@uw.edu.pl
Uniwersytet Warszawski (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-8474-8037

Abstrakt

Celem artykułu jest analiza filologiczna spektaklu Ból Kingi Chudobińskiej-Zdunik. Pozwala ona wskazać funkcje osadzenia instalacji performatywnej w tradycji widowisk religijnych oraz omówić sposoby ich przechwycenia i przekształcenia. Autorka dowodzi, że to nie tematyka, zestaw symboli czy postaci, jak w większości spektakli, lecz dramaturgia i kompozycja widowisk religijnych – a więc ich przestrzenna organizacja, czasowość przypominająca rytuał, relacje z odbiorcami oraz sposoby produkowania sensu poprzez układ stacyjny i procesyjny – odgrywają w spektaklu kluczową rolę. Narracja maladyczna w przedstawieniu nie wpisuje się w powielane kulturowo rozważania dotyczące odnalezienia bądź porzucenia Boga ze względu na chorobę, lecz operuje mechanizmami znamiennymi dla widowiskowości religijnej, by odnaleźć sceniczny język dla artykulacji bólu. Spektakl ujawnia nierozerwalny związek religijności, teatralności i widowiskowości.


Oświadczenie o konflikcie interesów

Autorka nie zgłosiła żadnego potencjalnego konfliktu interesów.

Słowa kluczowe:

ból, choroba, widowiskowość, religijność, procesja, mansjon, Kinga Chudobińska-Zdunik

Agamben, Giorgio. Pulcinella, czyli Rozrywka dla dzieci. Tłumaczenie Joanna Ugniewska. Warszawa: Fundacja Augusta hr. Cieszkowskiego, 2019.
  Google Scholar

Baldovin, John Francis. The Urban Character of Christian Worship: The Origins, Development, and Meaning of Stational Liturgy; Orientalia Christiana Analecta. Rome: Institutum Studiorum Orientalium, 1982.
  Google Scholar

Barańczak, Stanisław. Widokówka z tego świata i inne rymy z lat 1986–1988. Kraków: Oficyna Literacka, 1989.
  Google Scholar

Barbellion, Wilhelm Nero Pilate. The Journal of a Disappointed Mand. Edited by Herbert George Wells. New York, 1919.
  Google Scholar

Dąbrówka, Andrzej. Teatr i sacrum w średniowieczu: Religia – cywilizacja – estetyka. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2013.
  Google Scholar

Dołotko, Bartosz. „lcr/SM, albo: komunia na receptę przy zlewie Supreme.” Didaskalia. Gazeta Teatralna, nr 175/176 (2023). https://didaskalia.pl/pl/artykul/lcrsm-albo-komunia-na-recepte-przy-zlewie-supreme.
  Google Scholar

Freudenberg, Olga. „Wjazd do Jerozolimy na ośle (o mitologii i ewangelii)”. W: Semantyka kultury. Tłumaczenie Krzysztof Rutkowski. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 2009.
  Google Scholar

Goethe, Johann Wolfgang von. Faust. Tłumaczenie Feliks Konopka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1962.
  Google Scholar

Kencki, Patryk, i Jacek Kopciński, red. Staropolskie zwierciadło: Dawne widowiska polskie z perspektywy współczesnej; Książka poświęcona pamięci profesora Juliana Lewańskiego. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, 2015.
  Google Scholar

Kocur, Mirosław. Teatr bez teatru: Performanse w Anglii Wschodniej u schyłku średniowiecza. Wrocław: Instytut im. Jerzego Grotowskiego, 2012.
  Google Scholar

Kornaś, Tadeusz. Apologie: Szkice o teatrze i religii. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2017.
  Google Scholar

Kornaś, Tadeusz. Schola Teatru Węgajty: Dramat liturgiczny. Kraków: Homini, 2012.
  Google Scholar

Kowalska, Faustyna. Dzienniczek świętej Faustyny: Miłość cię znajdzie; Wybór tekstów. Redakcja Hanna Koźmińska. Poznań: Duszpasterstwo Akademickie oo Dominikanów, 2012.
  Google Scholar

Lewański, Julian. Dramat i teatr średniowiecza i renesansu w Polsce. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1981.
  Google Scholar

Mateja, Erwin, i Zbigniew W. Solski, red. Między liturgiką a performatyką: Rekonesans I. Opole: Wydział Teologiczny Uniwersytetu Opolskiego, 2012.
  Google Scholar

Piniewska, Anna. „Między sceną społeczną a sceną teatralną: Parabazy w Rewolucji, której nie było Teatru 21”. Pamiętnik Teatralny 74, z. 2 (2025): 135–159. https://czasopisma.ispan.pl/index.php/pt/article/view/3408/3328.
  Google Scholar

Płonka, Mirosław. „Kompleks kalwaryjny w Kalwarii Zebrzydowskiej jako krajobraz pamięci i pomnik XVI-wiecznej Jerozolimy”. Ochrona Zabytków, nr 2 (2019): 189–216. https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-05d09ccd-3f61-4249-a479-f0f794332527.
  Google Scholar

Radin, Paul. Trickster: Studium mitologii Indian północnoamerykańskich. Tłumaczenie Anna Topczewska. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2010.
  Google Scholar

Raszewski, Zbigniew. „Scena teatru staropolskiego”. Pamiętnik Literacki 44, nr 1 (1953): 216–269. https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/pamietnik-literacki-czasopismokwartalne-poswiecone-historii-i-krytyce-literatury-polskiej/1953-tom-44-numer-1/pamietnik_literacki_czasopismo_kwartalne_poswiecone_historii_i_krytyce_literatury_polskiej-r1953-t44-n1-s216-229.pdf.
  Google Scholar

Serkowska, Hanna. „Mapowanie narracji maladycznych”. Teksty Drugie, nr 1 (2021): 172–181. https://rcin.org.pl/Content/212255/WA248_247724_P-I-2524_serkowska--mapowanie_o.pdf.
  Google Scholar

Sławińska, Irena. „Współczesny teatr liturgiczny”. Roczniki Humanistyczne 28, nr 1 (1980): 89–103. https://share.google/3tLep9PqvGpJRMt3J.
  Google Scholar

Solevag, Anna Rebecca. „Christ, the Physician, and His Deaf Followers: Medical Metaphors in the Letters of Ignatius of Antioch”. W: Disability Medicine and the Healing Discourse: New Conversations for Health Humanities, edited by Susan R. Holman et al. London: Routledge, 2024.
  Google Scholar

Styk, Maria Barbara. „Procesja jako obrzęd liturgiczny i widowisko parateatralne”. Roczniki Teologiczne 47, nr 8 (2000): 187–198. http://theo-logos.pl/xmlui/handle/123456789/9149.
  Google Scholar

Sugiera, Małgorzata. „Nażywość”. W: Performatyka: Terytoria, redakcja Ewa Bal i Dariusz Kosiński. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2017.
  Google Scholar

Szaj, Patryk. „Dotkliwe wiersze Aleksandra Wata”. Pamiętnik Literacki 109, z. 1 (2018): 105–127. https://rcin.org.pl/Content/66456/WA248_84431_P-I-30_szaj--dotkliwe_o.pdf, DOI:10.18318/PL.2018.1.6.
  Google Scholar

Szewczyk, Kazimierz. Dobro, zło i medycyna: Filozoficzne podstawy bioetyki kulturowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001.
  Google Scholar

Wat, Aleksander. Dziennik bez samogłosek. Redakcja Krystyna Pietrych i Piotr Pietrych. Warszawa: Czytelnik, 2001.
  Google Scholar

Wat, Aleksander. Poezje zebrane. Redakcja Anna Micińska i Jan Zieliński. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 1992.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2026-06-16

Cited By / Share

Piniewska, A. (2026) „Mansjony choroby: Stacyjność i procesyjność w „Bólu" Kingi Chudobińskiej-Zdunik”, Pamiętnik Teatralny, 75(2), s. 29–52. doi: 10.36744/pt.4769.

Autorzy

Anna Piniewska 
a.piniewska@uw.edu.pl
Uniwersytet Warszawski Polska
https://orcid.org/0000-0002-8474-8037

Anna Piniewska – magistra filologii polskiej Uniwersytetu Warszawskiego oraz wiedzy o teatrze Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza. Złożyła rozprawę doktorską Sceny komunikacji: Niepełnosprawność w polskim współczesnym teatrze. Publikowała między innymi w Tekstach Drugich, Pamiętniku Teatralnym i Didaskaliach. Gazecie Teatralnej, współredaguje serię Parabaza Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego. Jest nauczycielką akademicką i szkolną.



Statystyki

Abstract views: 6
PDF downloads: 3


Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Anna Piniewska

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Autor/ka udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor/ka wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY 4.0.

Od zeszytu 1/2018 do zeszytu 3/2022 artykuły publikowane były na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy/ki udzielali niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowywali nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązywali się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.