Existing Within and Beyond Time: «Capri—the Island of Fugitives» by Krystian Lupa


Abstrakt

Artykuł poddaje analizie spektakl Krystiana Lupy Capri – wyspa uciekinierów (2019) z Teatru Powszechnego w Warszawie, inspirowany dwiema książkami Curzio Malaparte, Kaputt (1944) i Skóra (1949). Skupiając się na częściach spektaklu, które nawiązują do Kaputt, artykuł szczegółowo bada sceny, w których obok aktorów wykorzystano projekcje wideo, by wykazać, w jaki sposób takie zestawienia wzbogacają ekspresję teatralną. Na potrzeby tej analizy zastosowane zostały strategie interpretacyjne nienaturalnej narratologii (Jan Alber i in.), koncepcja postdramatycznej estetyki duratywnej (Hans-Thies Lehmann) oraz idea wirtualnego sobowtóra (Matthew Causey). Podstawowy argument dotyczy specyficznej czasowości generowanej w spektaklu Lupy, czasowości, która pozwala widzom czuć się tak, jakby znajdowali się w czasie i poza nim. Ponadto, artykuł wskazuje i omawia te elementy spektaklu, które w różnej formie i w różnych ujęciach wysuwają na pierwszy plan nadrzędną ideę spektaklu, oscylującą w obrębie problematyki ludzkiego okrucieństwa.


Słowa kluczowe

Krystian Lupa; czasowość; estetyka duratywna; multimedia w teatrze



Alber, Jan, and Brian Richardson, eds. Unnatural Narratology: Extensions, Revisions, and Challenges. Columbus: Ohio State University, 2020.

Alber, Jan, Stefan Iversen, Henrik S. Nielsen, and Brian Richardson. “Unnatural Narratives Unnatural Narratology: Beyond Mimetic Models.” Narrative 18, no. 2 (2010): 113–136.

Alber, Jan. Unnatural Narrative: Impossible Worlds in Fiction and Drama. Lincoln: University of Nebraska Press, 2016.

Balme, Christopher. “Surrogate Stages: Theatre, Performance and the Challenge of New Media.” Performance Research 13, no. 2 (2009): 80–91. https://doi.org/10.1080/13528160802639342.

Causey, Matthew. Theatre and Performance in Digital Culture: From Simulation to Embeddedness. London: Routledge, 2006. https://doi.org/10.4324/9780203028223

Critchley, Simon. Very Little . . . Almost Nothing. Death, Philosophy, Literature. London: Routledge, 2004.

Czardybon, Marcin. “Jeżeli nie wierzycie, to popatrzcie tu, na mój talerz: Prawda konfabulacji w prozie reportażowej Curzia Malapartego.” Tekstualia 47, nr 4 (2016): 93–110.

Foucault, Michel. Society Must Be Defended: Lectures at the Collège de France 1975–1976. Translated by David Macey, edited by Mauro Bertani and Alessandro Fontana. New York: Picador, 2003.

Gruszczyński, Piotr. Ojcobójcy: Młodsi zdolniejsi w teatrze polskim. Warszawa: W.A.B., 2003. https://www.encyklopediateatru.pl/ksiazka/184/ojcobojcy-mlodsi-zdolniejsi-w-teatrze-polskim/strona/1.

Kwaśniewska, Monika. „Między wolnością a manipulacją: Sytuacja aktorów i aktorek w Factory 2.” Didaskalia, nr 150 (2019): 2–9.

Lehmann, Hans-Thies. Postdramatic Theatre. Translated by Karen Jürs-Munby. New York: Routledge, 2006.

Richardson, Brian. “Beyond Story and Discourse: Narrative Time in Postmodern and Nonmimetic Fiction.” In Narrative Dynamics: Essays on Time, Plot, Closure, and Frame, edited by Brian Richardson, 47–63. Columbus: Ohio State University, 2002.

Ubersfeld, Anne. Reading Theatre. Translated by Frank Collins. Toronto: University of Toronto Press, 1999.

Yacobi, Tamar. “Time Denatured into Meaning: New Worlds and Renewed Themes in the Poetry of Dan Pagis.” Style 22, no. 1: Narrative Theory and Criticism (1988): 93–115.


Opublikowane : 2021-06-23


Budzowska, M. (2021) „Existing Within and Beyond Time: «Capri—the Island of Fugitives» by Krystian Lupa”, Pamiętnik Teatralny, 70(2), s. 11-36. doi: 10.36744/pt.667.

Małgorzata Budzowska  malgorzata.budzowska@uni.lodz.pl
Uniwersytet Łódzki  Polska
https://orcid.org/0000-0002-1953-2088

Profesor w Katedrze Dramatu i Teatru Uniwersytetu Łódzkiego, Early Career Associate w Archive of Performances of Greek and Roman Drama w University of Oxford. Filolog klasyczny i teatrolog. Autorka dwóch książek: Fedra, czyli o etyce uczuć w tragediach Eurypidesa, Seneki i Racine’a (Warszawa 2010) i Sceniczne metamorfozy mitu. Teatr polski XXI wieku w perspektywie kulturowej (Łódź 2018), oraz rozdziałów w książkach i artykułów z dziedziny literaturoznawstwa i teatrologii.





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY-NC-ND 4.0.