Dwie «Zemsty» Bohdana Korzeniewskiego


Abstrakt

Artykuł przypomina pracę Bohdana Korzeniewskiego nad Zemstą Aleksandra Fredry w Teatrze Polskim w Warszawie na przełomie 1951 i 1952 roku. Kiedy reżyser objął dyrekcję Teatru Narodowego, próby przerwano. Autorka dokumentuje ślady po niezrealizowanym przedstawieniu, by skonfrontować je z Zemstą, którą Korzeniewski wystawił w Teatrze Narodowym w 1953. Celem nie jest rekonstrukcja niewystawionej premiery, lecz zadanie pytań o tę drugą Zemstę i podejście artysty do komedii Fredry. Perspektywa poetyki kulturowej (kulturowej historii teatru) przybliża strategie i gry Korzeniewskiego i – szerzej – praktyki funkcjonowania artystów w polskim teatrze w latach stalinizmu. Uruchomienie historii potencjalnej pozwala spojrzeć na biografię Korzeniewskiego w sposób zniuansowany. 


Słowa kluczowe

Bohdan Korzeniewski; «Zemsta»; Aleksander Fredro; Teatr Polski; Teatr Narodowy; stalinizm; wallenrodyzm



Błaszczuk, Katarzyna. „Jan Kurnakowicz – aktor doskonały”. Roczniki Humanistyczne 52, nr 1 (2004): 263–284.

Chojnacka, Anna, i Marek Piekut, opracowanie. „«W tym strasznym Wrocławiu»: Korespondencja Edmunda Wiercińskiego z Teresą Roszkowską 1950–1952”. Pamiętnik Teatralny 67, z. 1–2 (2018): 135–162. https://doi.org/10.36744/pt.613.

Dąbrowski, Stanisław, i Ryszard Górski. Fredro na scenie. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1963.

Gruda, Józef. Spór o „Zemstę”: Z doświadczeń warsztatu reżysera. Warszawa: Centralna Poradnia Amatorskiego Ruchu Artystycznego, 1964.

Guderian-Czaplińska, Ewa. „Elektra na ruinach miasta, czyli pamięć świadków”. W: Zła pamięć: Przeciw-historie w polskim teatrze i dramacie, redakcja Monika Kwaśniewska i Grzegorz Niziołek, 109–116. Wrocław: Instytut im. Jerzego Grotowskiego, 2012.

Jarmułowicz, Małgorzata. Sezony błędów i wypaczeń: Socrealizm w dramacie i teatrze polskim. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2003.

Kompel, Grażyna. Jacek Woszczerowicz: Geniusz? Błazen? Mag?. Łódź: Biblioteka „Tygla Kultury”, 2004.

Korzeniewski, Bohdan. Sława i infamia. Rozmawiała Małgorzata Szejnert. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1988.

Krakowska, Joanna. PRL: Przedstawienia. Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, 2016.

Krasiński, Edward. Teatr Polski w Warszawie 1939–2002. Warszawa: Teatr Polski, 2002.

Krasowski, Jerzy. „Bohdan Korzeniewski i Teatr Narodowy”. Pamiętnik Teatralny 43, z. 1–2 (1994): 133–140.

Maciejowski, Jan. „Profesor”. Pamiętnik Teatralny 43, z. 1–2 (1994): 127–132.

Napiontkowa, Maria. „Powojenne «czytanie» romantyków w teatrze: od Grunwaldu Kotlarczyka do Nie-Boskiej komedii Swinarskiego: Uwagi nie do końca uporządkowane”. W: Tradycja romantyczna w teatrze polskim, redakcja Dariusz Kosiński, 297–319. Kraków: Societas Vistulana, 2007.

Napiontkowa, Maria, i Magdalena Raszewska. „Bohdan Korzeniewski: Kronika życia i działalności (1905–1992)”. Pamiętnik Teatralny 43, z. 1–2 (1994): 5–92.

Niziołek, Grzegorz. Polski teatr Zagłady. Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2013.

Raszewska, Magdalena. „Pierwsze pięciolecie”. W: Teatr Narodowy 1949–2004, 28–52. Warszawa: Teatr Narodowy, 2005.

Wiercińska, Maria, i Edmund Wierciński. Korespondencja 1946–1957. Redakcja i opracowanie Marek Piekut. Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, 2013.

Wojtczak, Mieczysław. Teatr na scenie polityki: 1944–1969. Warszawa: Studio Emka, 2016.

Wyka, Kazimierz. „Ideowa i artystyczna kompozycja Zemsty”. Teatr, nr 4–5 (1951): 69–95.

Wyrzykowski, Marian. Dzienniki 1938–1969. Wybór i opracowanie Barbara Lasocka. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1996.

Żeleński (Boy), Tadeusz. Obrachunki fredrowskie. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1956.

Pobierz

Opublikowane : 2021-04-07


Makaruk, M. (2021) „Dwie «Zemsty» Bohdana Korzeniewskiego”, Pamiętnik Teatralny, 70(1), s. 73-94. doi: 10.36744/pt.625.

Maria Makaruk  maria.makaruk@uw.edu.pl
Uniwersytet Warszawski  Polska
https://orcid.org/0000-0002-9210-5533

Adiunktka w Zakładzie Literatury Romantyzmu Instytutu Literatury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Prowadzi też zajęcia na Wydziale Wiedzy o Teatrze Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie. Literaturoznawczyni i teatrolożka. Zajmuje się dziejami inscenizacji dramatu romantycznego i historią literatury romantyzmu. Autorka książki: Antoni Edward Odyniec: romantyk w zwierciadle biedermeieru (Warszawa: Wydział Polonistyki UW, 2012).





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY-NC-ND 4.0.