Wokół dramaturgicznego debiutu Felicjana Faleńskiego


Abstrakt

Nigdy niewydany pierwszy ukończony dramat Felicjana Faleńskiego – Smutne dzieje powstania w Dalekarlii z 1867 roku – odpowiada programowym założeniom Victora Hugo, wedle których dzieło sztuki dramatycznej powinno być „przeszłością ożywioną na rzecz teraźniejszości”. Pisany pod wpływem świeżego wspomnienia powstania styczniowego traktuje o zrywie Szwedów przeciwko dominacji Danii w związku państw skandynawskich ustanowionym przez unię kalmarską u schyłku XIV wieku, przedstawia nadużycia Duńczyków i króla Eryka Pomorskiego, bunt szwedzkich możnowładców i mas ludowych pod dowództwem prostego górnika, obalenie króla, zdradę jednego z feudałów, zamach stanu, skrytobójstwo. Akcja została skomponowana według mechanizmów dziejowych znanych z szekspirowskich kronik z przydaniem w losie monarchy calderonowskiego pierwiastka rządów Bożej opatrzności nad światem ziemskiej historii.


Słowa kluczowe

Felicjan Faleński; dramat; autograf; XIX wiek; rewolucja



Baczyńska, Beata. Dramaturg w wielkim teatrze historii: Pedro Calderón de la Barca. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2005.

Chmielowski, Piotr. „Felicjan Faleński jako dramatopisarz”. W: Nasza literatura dramatyczna, t. 2, 66–92. Petersburg, 1898.

Dąbrowski, Stanisław. „Wiktor Hugo na scenach polskich”. Pamiętnik Teatralny 1, z. 4 (1952): 204–219.

Grzędzielska, Maria. „«Smutne dzieje powstania w Dalekarlii» – nieznany dramat Felicjana Faleńskiego (1867)”, Przegląd Humanistyczny 8, z. 3 (1964): 123–129.

Grzędzielska, Maria. Uwagi wstępne do: Felicjan Faleński, „Tańce śmierci”. W: Miscellanea z pogranicza XIX i XX wieku, redakcja Stanisław Pigoń, 115–117. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1964.

Grzędzielska, Maria. „Wiersz i proza w dramatach Felicjana Faleńskiego”. W: Dramat polski XIX i XX wieku: Interpretacje i analizy, redakcja Lech Ludorowski, 151–169. Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, 1987.

Grzędzielska, Maria. Wstęp do: Felicjan Faleński, Wybór utworów, III–CXXVIII. Wrocław: Ossolineum, 1971.

Kott, Jan. „Królowie”. W: Szkice o Szekspirze, 9–55. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1962.

Kowalczuk, Urszula. Felicjan Faleński: Twórczość i obecność, Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, 2002.

Kowalczykowa, Alina. Ciemne drogi szaleństwa. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1978.

Ratajczakowa, Dobrochna. Obrazy narodowe w dramacie i teatrze. Wrocław: Wydawnictwo „Wiedza o Kulturze”, 1994.

Skwarczyńska, Stefania. „Wiktor Hugo jako teoretyk dramatu”. Pamiętnik Teatralny 1, z. 4 (1952): 155–203.

Pobierz

Opublikowane : 2021-06-23


Dybizbański, M. (2021) „Wokół dramaturgicznego debiutu Felicjana Faleńskiego”, Pamiętnik Teatralny, 70(2), s. 91-109. doi: 10.36744/pt.575.

Marek Dybizbański 
Uniwersytet Opolski  Polska
https://orcid.org/0000-0003-4629-6890

dr hab., profesor w Instytucie Nauk o Literaturze Uniwersytetu Opolskiego. Zajmuje się literaturą romantyzmu oraz  dramatem i teatrem tej epoki, genetyką tekstów drmatycznych, krytyką teatralną XIX wieku, kulturą popularną XIX wieku. Autor monografii Romantyczna futurologia (2005), Tragedia polska drugiej połowy XIX wieku - wzorce i odstępstwa (2009), Od epiki romantycznej do teatru science fiction (2016) oraz studiów o literaturze i teatrze XIX i XX wieku publikowanych m. in. w „Pamiętniku Literackim”, „Przestrzeniach Teorii”, „Pracach Literackich”, „Wieku XIX”, „Studiach z Kultury Popularnej”, a także w tomach zbiorowych i specjalistycznych słownikach; współautor książki Mitoznawstwo porównawcze (2006) i opracowania antologii Myśl teatralna doby postyczniowej (2016); współredagował monografie zbiorowe Światy melancholii. W 500-lecie Melancolii Albrechta Dürera (1514-2014) (2016) i Mity założycielskie w literaturze XIX wieku (2018). 





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY-NC-ND 4.0.