Alkohol a przemoc i bezpieczeństwo w pracy w polskim teatrze: Wstępne rozpoznanie
Monika Kwaśniewska-Mikuła
monika.kwasniewska@uj.edu.plUniwersytet Jagielloński (Polska)
https://orcid.org/0000-0003-1913-4562
Katarzyna Waligóra
Uniwersytet Jagielloński (Polska)
https://orcid.org/0000-0001-5297-2889
Bogna Kietlińska-Radwańska
Uniwersytet Warszawski (Polska)
https://orcid.org/0000-0003-1957-9676
Abstrakt
W artykule omówione zostały problemy związane z alkoholem w środowisku teatralnym. Autorki bazując na wynikach ankiety, dotyczącej używania alkoholu i narkotyków w polskich teatrach, w której wzięło udział trzystu czterech przedstawicieli różnych zawodów teatralnych, badały wpływ używek na bezpieczeństwo i jakość pracy artystycznej oraz różnego rodzaju formy przemocy w tych placówkach. Pierwsza część tekstu dotyczy relacji między pracą w stanie nietrzeźwości lub na kacu a bezpieczeństwem, w odniesieniu do koncepcji akceptowalnego ryzyka. W drugiej części wskazano na korelację między alkoholem a zachowaniami przemocowymi, rozpatrywaną w kontekście pracy w duchu świadomej zgody. W artykule zauważamy, że obecność alkoholu w teatrze dezorganizuje pracę na każdym jej etapie i w każdym wymiarze. Ankieta i artykuł mają na celu zainicjowanie szerszej dyskusji na temat wpływu alkoholu na działalność instytucji teatralnych.
Oświadczenie o konflikcie interesów
Słowa kluczowe:
alkohol w pracy, przemoc w pracy, molestowanie seksualne, prawo pracy, BHP, przestrzenie akceptowalnego ryzyka, świadoma zgodaBibliografia
„Alkohol, przemoc i agresja”. Tłumaczenie Krzysztof Fronczyk i Michał Sacewicz. Alkohol i Nauka, nr 1 (1999). https://psychologia.edu.pl/czytelnia/51-alkohol-inauka/251-alkohol-przemoc-i-agresja.html.
Google Scholar
Błażewicz, Andrzej. „10:00–14:00 + 18:00–22:00. Efektywność pracy i jakość życia osób pracujących w polskich teatrach repertuarowych”. Didaskalia. Gazeta Teatralna, nr 181/182 (2024). https://doi.org/10.34762/v1s6-5043.
Google Scholar
Bzdyń, Agata, Agnieszka Czapczyńska, i Katarzyna Nowakow. Jak pomagać, by nie krzywdzić osob po doświadczeniu przemocy seksualnej w tym gwałtu. Warszawa: Feminoteka, 2020. https://rownowazni.uw.edu.pl/wp-content/uploads/sites/105/2024/01/Poradnik.pdf.
Google Scholar
Carollo, Michael A. Examining the Relationship between Alcohol Use and Work in the Professional Theater. Keene: Antioch University of New England, 2019. https://aura.antioch.edu/etds/499.
Google Scholar
Center for Substance Abuse Treatment (US). „Trauma-Informed Care: A Sociocultural Perspective”. W: Trauma-Informed Care in Behavioral Health Services. Rockville: Substance Abuse and Mental Health Services Administration, 2014. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK207195/.
Google Scholar
Czapiński, Janusz, i Tomasz Panek, red. Diagnoza społeczna 2015: Warunki i jakość życia Polakow. Warszawa: Rada Monitoringu Społecznego, 2015.
Google Scholar
Dzieciuchowicz, Iga. Teatr: Rodzina patologiczna. Warszawa: Agora, 2025.
Google Scholar
Frąckowiak, Maciej, i Marek Motyka. „Charakterystyka problemów społecznych związanych z nadużywaniem alkoholu”. Hygeia Public Health, nr 50 (2015). http://www.hph.pl/pdf/hyg2015/hyg-2015-2-314.pdf.
Google Scholar
Fudała, Jadwiga, i Kama Dąbrowska. Środowisko pracy a alkohol: Działania profilaktyczne i aspekty prawne. Warszawa: Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, 2013. https://www.parpa.pl/phocadownloadpap/Problemy_alkoholowe/srodowisko%20pracy%20a%20alkohol.%20Dzialania%20profilaktyczne%20i%20aspekty%20prawne.pdf.
Google Scholar
Jaskulska, Jagoda. „Kontrola trzeźwości pracowników wykonujących pracę zdalną – uwagi na tle nowelizacji Kodeksu pracy”. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, nr 2 (2023): 135–143. https://doi.org/10.4467/25444654SPP.23.010.17891.
Google Scholar
Kietlińska-Radwańska, Bogna, Monika Kwaśniewska, i Katarzyna Waligóra. Alkohol w polskim teatrze: Raport z badań. Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, 2025. https://www.instytut-teatralny.pl/dzialalnosc/raporty-i--badania/alkohol-w-polskim-teatrze-raport-z-badan/.
Google Scholar
Kietlińska-Radwańska, Bogna, Monika Kwaśniewska, i Katarzyna Waligóra. „Zawieszenie normy: Alkohol i (nie)widzialna władza w polskim teatrze”. Kultura i Społeczeństwo, nr 3 (2025). https://doi.org/10.35757/KiS.2025.69.3.5.
Google Scholar
Korwin-Piotrowska, Karolina. Wszyscy wiedzieli. Kraków: Mando, 2022.
Google Scholar
Kościańska, Agnieszka. Płeć, przyjemność i przemoc: Kształtowanie wiedzy eksperckiej o seksualności w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2014.
Google Scholar
„Nietrzeźwe ofiary”. Świat Problemow, nr 6 (2001). https://psychologia.edu.pl/czytelnia/62-wiat-problemow/608-nietrzezwe-ofiary.html.
Google Scholar
Piekutowa, Małgorzata. „Alkohol jest drogą do śmierci. Rozmowa z Storradą Grabińską-Ujdą”. Raptularz, nr 40/41 (2023). https://eteatr.pl/files/resources/podcaastraptularza_grabinska_piekutowa.mp3.
Google Scholar
Rikard, Laura, and Amanda Rose Villarreal. „Koncentracja na efekcie, nie intencjach: od bezpiecznych przestrzeni do przestrzeni akceptowalnego ryzyka”. Tłumaczenie Katarzyna Waligóra. W: Nowe wrażliwości w sztukach performatywnych, teatrze i filmie: Skrzynka z teoriami, redakcja Agata Adamiecka, Małgorzata Jabłońska, Katarzyna Waligóra i Izabela Zawadzka. Warszawa: Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza, 2024.
Google Scholar
Roizen, Judith. „Epidemiological issues in alcohol-related violence”. W: Recent Developments in Alcoholism. Edited by Marc Galanter and Lee Anne Kaskutas. 13 vols. New York: Plenum Press, 1997. https://link.springer.com/chapter/10.1007/0-306-47141-8_2.
Google Scholar
Ullman, Sarah E., and Rannveig Sigurvinsdottir. „Intimate Partner Violence and Drinking Among Victims of Adult Sexual Assault”. Journal of Aggression, Maltreatment & Trauma, vol. 24 (2015). https://doi.org/10.1080/10926771.2015.996312.
Google Scholar
Autorzy
Monika Kwaśniewska-Mikułamonika.kwasniewska@uj.edu.pl
Uniwersytet Jagielloński Polska
https://orcid.org/0000-0003-1913-4562
Monika Kwaśniewska-Mikuła – adiunktka w Katedrze Teatru i Dramatu Uniwersytetu Jagiellońskiego, redaktorka Didaskaliów. Gazety Teatralnej. Jej obecne zainteresowania badawcze obejmują współczesne aktorstwo performatywne oraz niepełnosprawność, zdrowie psychiczne i neuroróżnorodność w teatrze.
Autorzy
Katarzyna WaligóraUniwersytet Jagielloński Polska
https://orcid.org/0000-0001-5297-2889
Katarzyna Waligóra – asystentka w Katedrze Teatru i Dramatu na Uniwersytecie Jagiellońskim. Członkini grupy badawczej „Przemoc w teatrze – praktyki, dyskursy, alternatywy”. Krytyczka i edukatorka teatralna. Wspólnie z Katarzyną Niedurny prowadzi Podcast o Teatrze.
Autorzy
Bogna Kietlińska-RadwańskaUniwersytet Warszawski Polska
https://orcid.org/0000-0003-1957-9676
Bogna Kietlińska-Radwańska – doktorka nauk społecznych, adiunktka w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego. Jej zainteresowania naukowe obejmują zagadnienia związane z socjologią i antropologią miasta, socjologią ciała, intymności, badaniami wizualnymi oraz etnografią wielozmysłową. Specjalizuje się w metodologii badań jakościowych oraz w badaniach diagnostycznych i ewaluacyjnych. Prowadzi zajęcia metodologiczne między innymi na międzywydziałowych Studiach Miejskich.
Statystyki
Abstract views: 68PDF downloads: 19
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Monika Kwaśniewska-Mikuła, Katarzyna Waligóra, Bogna Kietlińska-Radwańska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor/ka udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor/ka wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY 4.0.
Od zeszytu 1/2018 do zeszytu 3/2022 artykuły publikowane były na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy/ki udzielali niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowywali nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązywali się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
Inne teksty tego samego autora
- Katarzyna Waligóra, «Jesteśmy zbieraniną, pospolitym ruszeniem dobrego i złego»: Manuela Gretkowska zakłada Partię Kobiet , Pamiętnik Teatralny: Tom 69 Nr 3 (2020)
