In pictures

W polu widzialności katastrofy

Artykuł recenzowany, Zgłoszenie 29.09.2025, Decyzja redakcji 24.11.2025

Aleksandra Loranc

aleksandra.loranc@ispan.pl
Instytut Sztuki PAN (Polska)
https://orcid.org/0009-0006-8212-3013

Abstrakt

Trwająca od 2023 roku wojna w Strefie Gazy oraz będące jej następstwem ludobójstwo, którego Izrael dopuszcza się na zamieszkujących ten teren Palestyńczykach, stały się powodem zalewającej zwłaszcza media społecznościowe powodzi obrazów. Pod wieloma względami zdaje się ona odbiegać od znanych dotąd przykładów obrazowania cierpienia. W oparciu o analizę fotografii i filmów zamieszczanych na Instagramie, a także akcji takich jak All Eyes on Rafah autorka stara się prześledzić mechanizmy, w ramach których przez twórców obrazów i ich odbiorców wytwarzane i podtrzymywane jest pole widzialności katastrofy. Działania te mają na celu przełamanie niewidzialności sytuacji Palestyńczyków i izraelskiej okupacji. Jednocześnie autorka podejmuje namysł nad rolą odgrywaną przez widza obrazów cierpienia, jego potencjale do stania się świadkiem oraz znaczeniu, które w kontekście sytuacji w Gazie przypisywane jest samemu aktowi patrzenia.



Słowa kluczowe:

Gaza, powódź obrazów, pole widzialności, katastrofa, fotografia

Azoulay, Ariella. Seeing Genocide. Israel’s weaponization of images since October 7 obfuscates its genocidal campaign against Palestinians. https://www.bostonreview.net/articles/seeing-genocide/.
  Google Scholar

Azoulay, Ariella. The Civil Contract of Photography. Nowy Jork: Zone Books, 2008.
  Google Scholar

Batchen, Geoffrey, Gidley, Mick, Miller, Nancy K., Prosser, Jay, red. Picturing Atrocity. Photography in Crisis. Londyn: Reaktion Books, 2012.
  Google Scholar

Didi-Huberman, Georges. Obrazy mimo wszystko, przeł. Mai Kubiak Ho-Chi. Kraków: Universitas, 2024.
  Google Scholar

Foucault, Michel. Nadzorować i karać. Narodziny więzienia, przeł. Tadeusz Komendant. Warszawa: Fundacja Aletheia, 1998.
  Google Scholar

Frąckowiak, Maciej. Obrazy, co mogą. Studium przeobrażeń świata przez fotografię. Kraków: Universitas, 2022.
  Google Scholar

Gembara, Karolina. Między emancypacją a represją. O sprawczości fotografii. https://archiwumprotestow.pl/pl/fotografia-jako-wydarzenie/.
  Google Scholar

Han, Byung-Chul, Kryzys narracji i inne eseje, przeł. Rafał Pokrywka. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2024.
  Google Scholar

Hidayat, Mansur, Amin, Mahmud Muzaki Nurul. Media, Mobilization, And Impact: Understanding the „All Eyes on Rafah” Campaign. „Jurnal Pengembangan Masyarakat Islam” 2, 2024.
  Google Scholar

Leociak, Jacek. Patrząc na Buczę. Badacz Zagłady wobec wizualnych świadectw współczesnego ludobójstwa. „Konteksty” 4, 2023.
  Google Scholar

Loewenstein, Antony. The Palestine Laboratory: How Israel Exports the Technology of Occupation Around the World, Londyn: Verso, 2023.
  Google Scholar

Mirzoeff, Nicholas. The Appearance of Black Lives Matter, Miami: [NAME], 2017. https://namepublications.org/item/2017/the-appearance-of-black-lives-matter/.
  Google Scholar

Mirzoeff, Nicholas. The Right to Look. A counterhistory of Visuality. Durham–London: Duke University Press, 2011.
  Google Scholar

Mirzoeff, Nicholas. To See in the Dark. Londyn: Pluto, 2025.
  Google Scholar

Mościcki, Paweł. Gaza. Rzecz o kulturze eksterminacji. Kraków: Karakter, 2005.
  Google Scholar

Ramamurthy, Anandi. Contesting the visualization of Gaza. „Photographies” 9, 2016.
  Google Scholar

Rothberg, Michael. Trauma Theory, Implicated Subjects, and the Question of Israel/Palestine. https://profession.mla.org/trauma-theory-implicated-subjects-and-the-question-of-israel-palestine/.
  Google Scholar

Sendyka, Roma. Od obserwatorów do gapiów. Kategoria bystanders i analiza wizualna. „Teksty Drugie” 3, 2018.
  Google Scholar

Shehadeh, Raja. Dlaczego Izrael boi się Palestyny?, przeł. Anna Sak. Kraków: Karakter, 2024.
  Google Scholar

Sontag, Susan. Widok cudzego cierpienia, przeł. Sławomir Magala. Kraków: Karakter, 2016.
  Google Scholar

Szerszeń, Tomasz. Być gościem w katastrofie. Wołowiec: Czarne, dwutygodnik.com, 2024.
  Google Scholar

Traverso, Enzo. Gaza. W obliczu historii, przeł. Magdalena Gawin. Warszawa: Instytut Wydawniczy Książka i Prasa, 2025.
  Google Scholar

Wieczorkiewicz, Patrycja. Gaza: ludobójstwo na Instagramie. https://krytykapolityczna.pl/swiat/gaza-ludobojstwo-na-instagramie/.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2026-02-03

Cited By / Share

Loranc, A. (2026) „In pictures: W polu widzialności katastrofy”, Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, 351(4), s. 101–109. doi: 10.36744/k.4654.

Autorzy

Aleksandra Loranc 
aleksandra.loranc@ispan.pl
Instytut Sztuki PAN Polska
https://orcid.org/0009-0006-8212-3013

Aleksandra Loranc – doktorantka w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autorka wyróżnionej w konkursie im. Zofii Sokolewicz (2023) pracy magisterskiej pt. Post-protest. Fotografia jako medium demonstracji. Zainteresowana kulturą wizualną, teorią obrazu, antropologicznym podejściem do fotografii. W 2024 roku dołączyła do zespołu redakcyjnego „Kontekstów”.



Statystyki

Abstract views: 0
PDF downloads: 0


Licencja

Prawa autorskie (c) 2025 Aleksandra Loranc

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Creative Commons Uznanie autorstwa