In pictures
W polu widzialności katastrofy
Aleksandra Loranc
aleksandra.loranc@ispan.plInstytut Sztuki PAN (Polska)
https://orcid.org/0009-0006-8212-3013
Abstrakt
Trwająca od 2023 roku wojna w Strefie Gazy oraz będące jej następstwem ludobójstwo, którego Izrael dopuszcza się na zamieszkujących ten teren Palestyńczykach, stały się powodem zalewającej zwłaszcza media społecznościowe powodzi obrazów. Pod wieloma względami zdaje się ona odbiegać od znanych dotąd przykładów obrazowania cierpienia. W oparciu o analizę fotografii i filmów zamieszczanych na Instagramie, a także akcji takich jak All Eyes on Rafah autorka stara się prześledzić mechanizmy, w ramach których przez twórców obrazów i ich odbiorców wytwarzane i podtrzymywane jest pole widzialności katastrofy. Działania te mają na celu przełamanie niewidzialności sytuacji Palestyńczyków i izraelskiej okupacji. Jednocześnie autorka podejmuje namysł nad rolą odgrywaną przez widza obrazów cierpienia, jego potencjale do stania się świadkiem oraz znaczeniu, które w kontekście sytuacji w Gazie przypisywane jest samemu aktowi patrzenia.
Słowa kluczowe:
Gaza, powódź obrazów, pole widzialności, katastrofa, fotografiaBibliografia
Azoulay, Ariella. Seeing Genocide. Israel’s weaponization of images since October 7 obfuscates its genocidal campaign against Palestinians. https://www.bostonreview.net/articles/seeing-genocide/.
Google Scholar
Azoulay, Ariella. The Civil Contract of Photography. Nowy Jork: Zone Books, 2008.
Google Scholar
Batchen, Geoffrey, Gidley, Mick, Miller, Nancy K., Prosser, Jay, red. Picturing Atrocity. Photography in Crisis. Londyn: Reaktion Books, 2012.
Google Scholar
Didi-Huberman, Georges. Obrazy mimo wszystko, przeł. Mai Kubiak Ho-Chi. Kraków: Universitas, 2024.
Google Scholar
Foucault, Michel. Nadzorować i karać. Narodziny więzienia, przeł. Tadeusz Komendant. Warszawa: Fundacja Aletheia, 1998.
Google Scholar
Frąckowiak, Maciej. Obrazy, co mogą. Studium przeobrażeń świata przez fotografię. Kraków: Universitas, 2022.
Google Scholar
Gembara, Karolina. Między emancypacją a represją. O sprawczości fotografii. https://archiwumprotestow.pl/pl/fotografia-jako-wydarzenie/.
Google Scholar
Han, Byung-Chul, Kryzys narracji i inne eseje, przeł. Rafał Pokrywka. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2024.
Google Scholar
Hidayat, Mansur, Amin, Mahmud Muzaki Nurul. Media, Mobilization, And Impact: Understanding the „All Eyes on Rafah” Campaign. „Jurnal Pengembangan Masyarakat Islam” 2, 2024.
Google Scholar
Leociak, Jacek. Patrząc na Buczę. Badacz Zagłady wobec wizualnych świadectw współczesnego ludobójstwa. „Konteksty” 4, 2023.
Google Scholar
Loewenstein, Antony. The Palestine Laboratory: How Israel Exports the Technology of Occupation Around the World, Londyn: Verso, 2023.
Google Scholar
Mirzoeff, Nicholas. The Appearance of Black Lives Matter, Miami: [NAME], 2017. https://namepublications.org/item/2017/the-appearance-of-black-lives-matter/.
Google Scholar
Mirzoeff, Nicholas. The Right to Look. A counterhistory of Visuality. Durham–London: Duke University Press, 2011.
Google Scholar
Mirzoeff, Nicholas. To See in the Dark. Londyn: Pluto, 2025.
Google Scholar
Mościcki, Paweł. Gaza. Rzecz o kulturze eksterminacji. Kraków: Karakter, 2005.
Google Scholar
Ramamurthy, Anandi. Contesting the visualization of Gaza. „Photographies” 9, 2016.
Google Scholar
Rothberg, Michael. Trauma Theory, Implicated Subjects, and the Question of Israel/Palestine. https://profession.mla.org/trauma-theory-implicated-subjects-and-the-question-of-israel-palestine/.
Google Scholar
Sendyka, Roma. Od obserwatorów do gapiów. Kategoria bystanders i analiza wizualna. „Teksty Drugie” 3, 2018.
Google Scholar
Shehadeh, Raja. Dlaczego Izrael boi się Palestyny?, przeł. Anna Sak. Kraków: Karakter, 2024.
Google Scholar
Sontag, Susan. Widok cudzego cierpienia, przeł. Sławomir Magala. Kraków: Karakter, 2016.
Google Scholar
Szerszeń, Tomasz. Być gościem w katastrofie. Wołowiec: Czarne, dwutygodnik.com, 2024.
Google Scholar
Traverso, Enzo. Gaza. W obliczu historii, przeł. Magdalena Gawin. Warszawa: Instytut Wydawniczy Książka i Prasa, 2025.
Google Scholar
Wieczorkiewicz, Patrycja. Gaza: ludobójstwo na Instagramie. https://krytykapolityczna.pl/swiat/gaza-ludobojstwo-na-instagramie/.
Google Scholar
Autorzy
Aleksandra Lorancaleksandra.loranc@ispan.pl
Instytut Sztuki PAN Polska
https://orcid.org/0009-0006-8212-3013
Aleksandra Loranc – doktorantka w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autorka wyróżnionej w konkursie im. Zofii Sokolewicz (2023) pracy magisterskiej pt. Post-protest. Fotografia jako medium demonstracji. Zainteresowana kulturą wizualną, teorią obrazu, antropologicznym podejściem do fotografii. W 2024 roku dołączyła do zespołu redakcyjnego „Kontekstów”.
Statystyki
Abstract views: 0PDF downloads: 0
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Aleksandra Loranc

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

