Sejny opowiedziane: Reporterskie reprezentacje miasta pogranicza

Marek Kochanowski

doi:10.36744/k.4586

Sejny opowiedziane

Reporterskie reprezentacje miasta pogranicza

Artykuł recenzowany, Zgłoszenie 19.08.2025, Decyzja redakcji 18.03.2026

Marek Kochanowski

m.kochanowski@uwb.edu.pl
Wydział Filologiczny, Uniwersytet w Białymstoku (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-4968-009X

DOI: https://doi.org/10.36744/k.4586

Abstrakt

Artykuł przedstawia Sejny jako miasto pogranicza, w reporterskich prezentacjach od początku XX wieku do dziś, ukazując ich dwojaki charakter – jako przestrzeni napięć i współistnienia. W tekstach Dzikowskiego, Podoskiego, Niczyporowicza, Lovella i innych Sejny jawią się raz jako miejsce konfliktów narodowościowych, innym razem jako oaza spokoju i duchowości. Szczególną uwagę autor poświęca roli mniejszości litewskiej oraz – w szerszym kontekście – działalności Fundacji Pogranicze, która próbuje rekonstruować utraconą mozaikę kulturową. Sejny ukazane są jako palimpsest – miasto, w którym różne warstwy pamięci i tożsamości wciąż są obecne i możliwe do odczytania.

Słowa kluczowe:

Sejny, pogranicze, reportaż, tożsamość lokalna, Fundacja Pogranicze

Bibliografia

Antosiewicz, Andrzej. Sejny. Fakty, mity, zapomnienia. Sejny: Sejneńskie Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 2022.
Google Scholar

Augustów, Suwałki, Sejny, Grodno między trzema granicami : felietony i doniesienia prasowe z lat 1919-1939. Opr. Ryszard Korąkiewicz, Twardy Róg: Jamiński Zespół Indeksacyjny, 2023.
Google Scholar

Buchowski, Krzysztof. Sejny i Sejneńszczyzna – narodziny konfliktu polsko-litewskiego. W: Małe miasta. Między tradycją a wyzwaniem przyszłości, red. Mariusz Zemło. Supraśl: Collegium Suprasliense, 2002.
Google Scholar

Czyżewski, Krzysztof. Czas prowincji. W: Małe centrum świata. Zapiski praktyka idei. Sejny–Krasnogruda: Fundacja Pogranicze i Ośrodek „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów”, 2017.
Google Scholar

Dzikowski, Stanisław. Ze smutnej ziemi. „Tygodnik Ilustrowany”, 1913, nr 30-32.
Google Scholar

Jarosiński, Zbigniew. Nadwiślański socrealizm. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 1999.
Google Scholar

Kochanowski, Marek. Białystok i Podlasie w reportażu po 1945 r. W: Utrwalanie szlaków. Studia o literaturze i kulturze Podlasia. Lublin: Wydawnictwo Episteme, 2022.
Google Scholar

Kroniki Sejneńskie. Redakcja Bożena Szroeder, Pogranicze: Sejny 2001.
Google Scholar

Lovell, Jerzy. Skąd wracają Litwini. W: Polska, jakiej nie znamy. Zbiór reportaży o mniejszościach narodowych. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1970.
Google Scholar

Mikołajczak, Małgorzata. Wstęp: regionalizm w polskiej refleksji o literaturze. W: Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł, red. Małgorzata Mikołajczak, Zbigniew Chojnowski. Kraków: Universitas, 2016.
Google Scholar

Mocarski, Tadeusz. Dziwne to były losy… „Kontrasty”, 1983, nr 9.
Google Scholar

Niczyporowicz, Janusz. Maskarada. Warszawa: Iskry, 1979.
Google Scholar

Niczyporowicz, Janusz. Kraina proroków. Białystok: Orthdruk, 1997.
Google Scholar

Ossendowski, Ferdynand Antoni. Cambridge kresowy (Z cyklu Polska malownicza). „Kurier Warszawski”, „Kurier Warszawski” 1934, nr 273.
Google Scholar

Podoski, Julian. Dziwne miasto. „Kurier Warszawski”, 1932, nr 251.
Google Scholar

Sieradzki, Jarosław. Z zeszytów. Lipiec–sierpień 2002. „Kartki”, 2002, nr 28.
Google Scholar

Siekierski, Stanisław. Zadania literatury. W: Książka literacka. Potrzeby społeczne i ich realizacja w latach 1944-1986, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe, 1992
Google Scholar

Siemieniako, Kazimierz. Ponumerować świnie. „Kontrasty”, 1981, nr 4.
Google Scholar

Smaszcz, Waldemar. Krasnogruda- powrót. „Krasnogruda”, 1995, nr 4.
Google Scholar

Tarka, Krzysztof. Litwini w Polsce 1944-1997. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 1998, s. 145.
Google Scholar

Venclova, Tomas. Sejneńskie dzienniki. Sejny: Fundacja Pogranicze, 2001.
Google Scholar

Ziątek, Zygmunt. Nowa formuła reportażu społecznego (Surmiak-Domańska i inni). W: Literatura bez fikcji. Między sztuką a codziennością. W stronę nowej syntezy, t. III, red. Maryla Hopfinger, Zygmunt Ziątek, Tomasz Żukowski. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2018.
Google Scholar

Pobierz

Opublikowane

2026-05-27

Cited By / Share

Kochanowski, M. (2026) „Sejny opowiedziane: Reporterskie reprezentacje miasta pogranicza”, Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, 352(1), s. 159–165. doi: 10.36744/k.4586.

Autorzy

Marek Kochanowski
m.kochanowski@uwb.edu.pl
Wydział Filologiczny, Uniwersytet w Białymstoku Polska
https://orcid.org/0000-0002-4968-009X

Marek Kochanowski – dr hab., profesor w Zakładzie Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski IFP UwB. Literaturoznawca, animator kultury, absolwent podyplomowych studiów „Menadżer kultury” (Szkoła Główna Handlowa 2014). Zajmuje się literaturą modernistyczną, literaturą regionalną i popularną. Autor książek: Powieści Witkacego wobec schematów powieści popularnej (2007); Modernizacje tradycji w wybranych utworach współczesnej kultury popularnej (wraz z P. Stasiewiczem, 2013); Melodramatyzm i powieść. Od rytuału do sensacji (Żeromski, Mniszkówna, Strug) (2015); Modernizm mniej znany. Studia i szkice (2016). Redaktor i współredaktor tomów: Wiek kobiet w literaturze (2002); Twórczość Wiesława Kazaneckiego (2010), Podlasie w literaturze – literatura Podlasia (po 1989 roku). Nowoczesność- regionalizm-uniwersalizm (2012). Współzałożyciel i prezes białostockiego stowarzyszenia „Fabryka Bestsellerów”, laureat Stypendium Artystycznego Prezydenta Miasta Białegostoku.