Transpłciowość w poezji: Wytwarzanie podmiotowości nienormatywnych

Anita Głowacka

doi:10.36744/k.4710

Transness in Poetry

The Production of Non-Normative Subjectivities

Peer-reviewed article, Submitted 31.10.2025, Accepted 30.04.2026

Anita Głowacka

anita.glowacka1997@gmail.com
Wydział Humanistyczny, Uniwersytet Śląski (Poland)
https://orcid.org/0000-0002-8146-4469

DOI: https://doi.org/10.36744/k.4710

Abstract

Contemporary Polish poetry conceptualizes transgender subjectivity as a distinct and analytically productive category. It is visible particularly within the framework of gender studies in literary scholarship. The works of authors who challenge normative gender discourse examined here represent an attempt to develop a language capable of articulating transgender experience while simultaneously transcending traditional interpretive models (e.g. theories centered on the “female subject”). These literary strategies elude the psychoanalytic paradigms deeply embedded in Western thought, including the nature/culture dichotomy, the concept of libido and phallogocentrism. At the core of this inquiry lies the experience of being “imprisoned” by the Polish language, whose grammatical and semantic structures reproduce binary gender categories. The poetry also critiques gender roles imposed through processes of socialization . Moreover, “transgender poetry” exposes the mechanisms of medicalization and essentialization that regulate the biological dimension of human existence.

Keywords:

transgender, poetry, feminism, subject, psychoanalysis

References

Borkowska, Grażyna. „Metafora drożdży.” Teksty Drugie 1995, nr 3–4: 31–44.
Google Scholar

Budnik, Agnieszka. „Poetycki Bildungsroman.” Kultura u Podstaw. Dostęp 22 września 2025. https://www.kulturaupodstaw.pl/poetycki-bildungsroman-agnieszka-budnik/.
Google Scholar

Dębińska, Maria. Transpłciowość w Polsce. Wytwarzanie kategorii. Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, 2020.
Google Scholar

Foucault, Michel. Archeologia wiedzy. Przeł. Andrzej Siemek. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977.
Google Scholar

Foucault, Michel. Historia seksualności. Przeł. Bogdan Banasiak, Tadeusz Komendant, Krzysztof Matuszewski. Warszawa, 1995.
Google Scholar

Hyży, Ewa. Teorie podmiotu w filozofii feministycznej końca XX wieku. Kraków: Universitas, 2012.
Google Scholar

Kałuża, Anna. Bumerang. Szkice o polskiej poezji przełomu XX i XXI wieku. Wrocław: Biuro Literackie, 2010.
Google Scholar

Karwowska, Bożena. Kobieta – Historia – Literatura. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2016.
Google Scholar

Kłosińska, Krystyna. Feministyczna krytyka literacka. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2010.
Google Scholar

Kłosińska, Krystyna. „Kobieta autorka.” Teksty Drugie 1995, nr 3–4: 87–112.
Google Scholar

Kowalczyk, Izabela. Ciało i władza. Polska sztuka krytyczna lat 90. Warszawa: Wydawnictwo Sic!, 2002.
Google Scholar

Kuttig, Łucja, i Łukasz Kaźmierczak. Agresty. Poznań: WBPiCAK, 2019.
Google Scholar

Kuttig, Łucja, i Łukasz Kaźmierczak. Kokosty. Łódź: Dom Literatury w Łodzi, 2018.
Google Scholar

Lisowska, Katarzyna. Metaforyczność w dyskursie genderowym polskiego literaturoznawstwa po 1989 roku. Kraków: Universitas, 2019.
Google Scholar

Majewska, Ewa. „Podmiot.” W: Encyklopedia gender, red. Monika Rudaś-Grodzka i in., 388–391. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca, 2014.
Google Scholar

Markowski, Michał Paweł. „Przygoda ciała i znaków. Wprowadzenie do pism Julii Kristevej.” W: Julia Kristeva, Czarne słońce. Depresja i melancholia, przeł. Michał Paweł Markowski i Remigiusz Ryziński, 5–28. Kraków: Universitas, 2007.
Google Scholar

Nasiłowska, Anna. „Feminizm i psychoanaliza – ucieczka od opozycji.” W: Ciało i tekst. Feminizm w literaturoznawstwie – antologia szkiców, red. Anna Nasiłowska, 206–214. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2001.
Google Scholar

Nawrot, Jolanta. „Między komunią a konfliktem płci.” Czas Kultury. Dostęp 29 września 2025. https://www.czaskultury.pl/czytanki/miedzy-komunia-a-konfliktem-plci/.
Google Scholar

Rączka, Ada. Próba wyjścia z brzucha / Próba wejścia do brzucha. Warszawa: Girls and Queers To The Front, 2020.
Google Scholar

Rogowska-Stangret, Monika. „Korpor(e)alna kartografia ‘nowego materializmu’.” W: Feministyczne konteksty. Multidyscyplinarnie, red. Ewa Hyży, 23–37. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2017.
Google Scholar

Ziemińska, Renata. Niebinarne i wielowarstwowe pojęcie płci. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2018.
Google Scholar

Download

pdf (Język polski)

Published

2026-08-28

Cited by

Głowacka, A. (2026) “Transness in Poetry: The Production of Non-Normative Subjectivities”, Konteksty, 353(2), pp. 78–88. doi: 10.36744/k.4710.

Authors

Anita Głowacka
anita.glowacka1997@gmail.com
Wydział Humanistyczny, Uniwersytet Śląski Poland
https://orcid.org/0000-0002-8146-4469

Anita Głowacka – doktorantka na UŚ. Jej zainteresowania badawcze oscylują wokół krytyki feministycznej oraz girl studies. Publikowała między innymi w „Tekstualiach” i „Annales UMCS Sectio FF Philologiae”.