Between the Attic and “The Family of Man”
The Origin and Reception of Exhibitions Shown by Aleksandra Garlicka
Marta Ziętkiewicz
mmzietkiewicz@gmail.comInstitute of Art, Polish Academy of Sciences (Poland)
https://orcid.org/0009-0002-8463-1549
Gil Pasternak
De Montfort University, Leicester (United Kingdom)
https://orcid.org/0000-0002-2773-6507
Abstract
The aim of this article is to expand knowledge about the role played by photography in the process of pro-democratic sociosystem transformations during the declining period of the Polish People’s Republic and the first years of transformation. By concentrating predominantly on non-artistic practices, the authors discuss the initiatives, insufficiently recognized up to now, of Aleksandra Garlicka, historian and curator, and analyse five exhibitions organised by her in 1985–1995. By basing themselves on archive sources, interviews, and literature on the subject the authors demonstrate the manner in which Garlicka made use of archival and family photographs in order to create an alternative history of Polish society at the end of the Polish People’s Republic. These exhibitions, on show (with a single exception) at Zachęta, the most important Polish art gallery, and widely popular among the public, challenged, although initially unintentionally, official communist historiography and enabled Poles to become acquainted with their concealed heritage and history. The article also discusses the origin and significance of those exhibitions against the background of changes occurring in Polish photography from the end of the 1970s.
Keywords:
Aleksandra Garlicka, exhibition, photography, PRLReferences
Bibliografia:
Google Scholar
Baczewska, Anna. „By zobaczyć miasto Lwów.” Życie Warszawy, 31 marca, 1991.
Google Scholar
Czartoryska, Urszula. „W kręgu teorii Benjamina.” Fotografia, nr 3-4, 1981.
Google Scholar
Dworniczak, Kamila. Rodzina człowiecza. Recepcja wystawy „The Family of Man” w Polsce a humanistyczny paradygmat fotografii. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2021.
Google Scholar
Fotografia polska do 1914 r. Wystawa ze zbiorów Biblioteki Narodowej, oprac. Jadwiga Ihnatowicz, Biblioteka Narodowa, 1981.
Google Scholar
Fundacja im. Macieja Rataja. [bez tytułu]. W Fotografia chłopów polskich, red. Aleksandra Garlicka i Maria Bijak, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1993.
Google Scholar
Garlicka, Aleksandra. „Druga wystawa fotografii robotniczej.” W Robotnicy. II wystawa fotografii robotniczej zdjęcia z lat 1881-1946, red. Aleksandra Garlicka. Wydawnictwo Centralnego Biura Wystaw Artystycznych, 1989.
Google Scholar
Garlicka, Aleksandra. „Fotografie.” Przekrój, 1991, numer specjalny.
Google Scholar
Garlicka, Aleksandra. „Inni wśród swoich.” Gazeta Wyborcza, 25 maja, 1992.
Google Scholar
Garlicka, Aleksandra. „Inni wśród swoich – wystawa w Muzeum Niepodległości.” W Inni wśród swoich [Białorusini, Cyganie, Czesi, Grecy, Karaimi, Litwini, Łemkowie, Macedończycy, Niemcy, Ormianie, Rosjanie, Słowacy, Tatarzy, Ukraińcy, Węgrzy, Żydzi], red. Wiesław Władyka. Instytut Badań Literackich PAN, 1994.
Google Scholar
Garlicka, Aleksandra. „Inteligencja w fotografii.” Gazeta Stołeczna (dod. do Gazety Wyborczej), 26 stycznia, 1994.
Google Scholar
Garlicka, Aleksandra. „Polaków fotografia własna.” Fotografia, nr 1, 1982.
Google Scholar
Garlicka, Aleksandra. „Polskie portrety fotograficzne.” Fotografia, nr 3, 1978.
Google Scholar
Garlicka, Aleksandra. „Portret kilku pokoleń.” Gazeta Wyborcza, 9 maja, 1994.
Google Scholar
Garlicka, Aleksandra. „Wyrobnicy i luminarze.” W Inteligencja polska XIX i XX wieku, red. Aleksandra Garlicka i Jerzy Jedlicki. Galeria Sztuki Współczesnej Zachęta, Polskie Towarzystwo Historyczne, 1997.
Google Scholar
Garlicka, Aleksandra. „W sprawie historii fotografii w Polsce.” Fotografia, nr 2, 1980.
Google Scholar
Garlicka, Aleksandra. „Zbiory fotograficzne w Polsce.” Fotografia, nr 3, 1980.
Google Scholar
Garlicka, Aleksandra, Maria Bijak. [bez tytułu.] W Fotografia chłopów polskich, red. Aleksandra Garlicka i Maria Bijak, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1993.
Google Scholar
Karol Beyer (1818-1877). Pionier fotografii polskiej, katalog wystawy. Muzeum Sztuki w Łodzi, 1984.
Google Scholar
Kersten, Krystyna. „Polskiego inteligenta życie po śmierci.” W Inteligencja polska XIX i XX wieku, red. Aleksandra Garlicka i Jerzy Jedlicki. Polskie Towarzystwo Historyczne, 1997.
Google Scholar
Kozicki, Stefan. “Na czarnym tle. Fotografia robotnicza w Zachęcie.” Polityka, nr 20, 1989.
Google Scholar
Koziołek, Ryszard. „«Polaków portret własny» Revisited. Zajmowanie pozycji krytycznej.” W Migracyjna pamięć, wspólnota, tożsamość, red. Roma Sendyka i in.. Instytut Badań Literackich PAN, 2016.
Google Scholar
Krzemiński, Adam. “Inteligencja polska XIX i XX wieku. Portrety klassy umysłowej.” Polityka, nr 42, 1995.
Google Scholar
Lechowicz, Lech. Fotoeseje. Teksty o fotografii polskiej. Fundacja Archeologia Fotografii, 2010.
Google Scholar
“Lwowiacy i ich miasto.” Przekrój, nr 2317, 1989.
Google Scholar
Mościcki, Tomasz. “Inteligent w galerii.” Życie Warszawy, 26 październik, 1995.
Google Scholar
Mroczek, Andrzej A. “Chłopów portret własny.” Kierunki, 28 lipca, 1985.
Google Scholar
Myśliwski, Wiesław. “Dla mnie ten zbiór jest wielkim odkryciem.” Nowa Wieś, numer specjalny, 1985.
Google Scholar
Nałecz, Daria. “Bez retuszu.” Kultura, nr 23, 1989.
Google Scholar
Pajączkowska, Agnieszka. Nieprzeźroczyste. Historie chłopskiej fotografii. Wydawnictwo Czarne, 2023.
Google Scholar
Pasternak, Gil and Marta Ziętkiewicz. „Subwersywna moc prywatnych kolekcji fotografii. Żydzi w polskiej pamięci zbiorowej po upadku komunizmu.” Konteksty, nr 3, 2017.
Google Scholar
Pijarski, Krzysztof. „Wspólnota zobaczona. Wokół «Zapisu socjologicznego» Zofii Rydet.” W Rzeczy i ludzie. „Zapis socjologiczny” Zofii Rydet, red. Krzysztof Pijarski. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie; Szkoła Filmowa w Łodzi, 2022.
Google Scholar
Rozmowa z Lechem Charewiczem, przeprowadzona przez Martę Ziętkiewicz i Gila Pasternaka w grudniu 2018, zapis cyfrowy, archiwum prywatne Gila Pasternaka.
Google Scholar
Ruchałowski, Andrzej. “Gdzie jest inteligencja?” Przekrój, 10 grudnia, 1995.
Google Scholar
Sontag, Susan. “Heroizm widzenia.” Fotografia, nr 1, 1982.
Google Scholar
Sontag Susan. „Narkomanii obrazu”. Fotografia, nr 1, 1983.
Google Scholar
Sroka, Danuta M., red. Fotografia chłopów pomorskich. Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Dąbrowskiej w Słupsku, 2012.
Google Scholar
Szymanowicz, Maciej. Zaburzona epoka. Polska fotografia artystyczna w latach 1945–1955. Wydawnictwo Naukowe UAM, 2016.
Google Scholar
Wojciechowski, Piotr. „Rekolekcje przed autoportretem.” Tygodnik powszechny, nr 49, 1995.
Google Scholar
Władyka, Wiesław. „Wstęp.” W Inni wśród swoich [Białorusini, Cyganie, Czesi, Grecy, Karaimi, Litwini,
Google Scholar
Łemkowie, Macedończycy, Niemcy, Ormianie, Rosjanie, Słowacy, Tatarzy, Ukraińcy, Węgrzy, Żydzi], red. Wiesław Władyka. Instytut Badań Literackich PAN, 1994.
Google Scholar
Wrób. 1992. “Trzeba uczyć tolerancji.” Gazeta Stołeczna (dod. do Gazety Wyborczej), 15 września, 1992.
Google Scholar
Wróblewski, Andrzej (Ibis). „Polaków fotografia własna.” Życie Warszawy, 10 września, 1981.
Google Scholar
Ziębińska-Lewandowska, Karolina. Między dokumentalnością a eksperymentem. Krytyka fotograficzna
Google Scholar
w Polsce w latach 1946–1989. Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana; Fundacja Archeologia
Google Scholar
Fotografii, 2014.
Google Scholar
Życiorys Aleksandry Mierzeckiej-Garlickiej, zbiory prywatne Barbary Kosińskiej.
Google Scholar
Authors
Marta Ziętkiewiczmmzietkiewicz@gmail.com
Institute of Art, Polish Academy of Sciences Poland
https://orcid.org/0009-0002-8463-1549
Marta Ziętkiewicz – adiunktka w Dziale Fotografii i Rysunków Pomiarowych Instytutu Sztuki PAN. Kierowniczka i wykładowczyni studiów podyplomowych o specjalizacji Fotografia: historia, sztuka, praktyki. Autorka książki W służbie nowoczesności. Fotografia w Warszawie 1864–1883 (2024). Inicjatorka serii konferencji naukowych Odkrywanie „peryferii”: Historie fotografii w Europie Środkowo-Wschodniej. Od 2013 roku współpracuje z Photographic History Research Centre działającym przy De Montfort University w Leicester. Publikowała w „Photography and Culture”, „De Arte”, „Images: A Journal of Jewish Art and Visual Culture”, „Dagerotyp”, a także w tomie Cold War Camera (2023).
Authors
Gil PasternakDe Montfort University, Leicester United Kingdom
https://orcid.org/0000-0002-2773-6507
Gil Pasternak – dyrektor Photographic History Research Centre na De Montfort University w Leicester. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na współzależności fotografii i polityki oraz fotografii i dziedzictwa kulturowego, a także na wykorzystaniu zdjęć rodzinnych i amatorskich w kontekście praktyk cyfrowych i postcyfrowych, konfliktu izraelsko-palestyńskiego i historii polskich Żydów. Autor wielu artykułów i publikacji, redaktor książek Visioning Israel-Palestine: Encounters at the Cultural Boundaries of Conflict (2020) i The Handbook of Photography Studies (2020). Od 2023 roku redaktor naczelny edycji pisma „Photography and Culture” na Europę i Wielką Brytanię.
Statistics
Abstract views: 0PDF downloads: 0
License
Copyright (c) 2025 Marta Ziętkiewicz, Gil Pasternak

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

