Between the Attic and “The Family of Man”

The Origin and Reception of Exhibitions Shown by Aleksandra Garlicka

Peer-reviewed article, Submitted 2.10.2025, Accepted 27.11.2025

Marta Ziętkiewicz

mmzietkiewicz@gmail.com
Institute of Art, Polish Academy of Sciences (Poland)
https://orcid.org/0009-0002-8463-1549

Gil Pasternak


De Montfort University, Leicester (United Kingdom)
https://orcid.org/0000-0002-2773-6507

Abstract

The aim of this article is to expand knowledge about the role played by photography in the process of pro-democratic sociosystem transformations during the declining period of the Polish People’s Republic and the first years of transformation. By concentrating predominantly on non-artistic practices, the authors discuss the initiatives, insufficiently recognized up to now, of Aleksandra Garlicka, historian and curator, and analyse five exhibitions organised by her in 1985–1995. By basing themselves on archive sources, interviews, and literature on the subject the authors demonstrate the manner in which Garlicka made use of archival and family photographs in order to create an alternative history of Polish society at the end of the Polish People’s Republic. These exhibitions, on show (with a single exception) at Zachęta, the most important Polish art gallery, and widely popular among the public, challenged, although initially unintentionally, official communist historiography and enabled Poles to become acquainted with their concealed heritage and history. The article also discusses the origin and significance of those exhibitions against the background of changes occurring in Polish photography from the end of the 1970s.



Keywords:

Aleksandra Garlicka, exhibition, photography, PRL

Bibliografia:
  Google Scholar

Baczewska, Anna. „By zobaczyć miasto Lwów.” Życie Warszawy, 31 marca, 1991.
  Google Scholar

Czartoryska, Urszula. „W kręgu teorii Benjamina.” Fotografia, nr 3-4, 1981.
  Google Scholar

Dworniczak, Kamila. Rodzina człowiecza. Recepcja wystawy „The Family of Man” w Polsce a humanistyczny paradygmat fotografii. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2021.
  Google Scholar

Fotografia polska do 1914 r. Wystawa ze zbiorów Biblioteki Narodowej, oprac. Jadwiga Ihnatowicz, Biblioteka Narodowa, 1981.
  Google Scholar

Fundacja im. Macieja Rataja. [bez tytułu]. W Fotografia chłopów polskich, red. Aleksandra Garlicka i Maria Bijak, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1993.
  Google Scholar

Garlicka, Aleksandra. „Druga wystawa fotografii robotniczej.” W Robotnicy. II wystawa fotografii robotniczej zdjęcia z lat 1881-1946, red. Aleksandra Garlicka. Wydawnictwo Centralnego Biura Wystaw Artystycznych, 1989.
  Google Scholar

Garlicka, Aleksandra. „Fotografie.” Przekrój, 1991, numer specjalny.
  Google Scholar

Garlicka, Aleksandra. „Inni wśród swoich.” Gazeta Wyborcza, 25 maja, 1992.
  Google Scholar

Garlicka, Aleksandra. „Inni wśród swoich – wystawa w Muzeum Niepodległości.” W Inni wśród swoich [Białorusini, Cyganie, Czesi, Grecy, Karaimi, Litwini, Łemkowie, Macedończycy, Niemcy, Ormianie, Rosjanie, Słowacy, Tatarzy, Ukraińcy, Węgrzy, Żydzi], red. Wiesław Władyka. Instytut Badań Literackich PAN, 1994.
  Google Scholar

Garlicka, Aleksandra. „Inteligencja w fotografii.” Gazeta Stołeczna (dod. do Gazety Wyborczej), 26 stycznia, 1994.
  Google Scholar

Garlicka, Aleksandra. „Polaków fotografia własna.” Fotografia, nr 1, 1982.
  Google Scholar

Garlicka, Aleksandra. „Polskie portrety fotograficzne.” Fotografia, nr 3, 1978.
  Google Scholar

Garlicka, Aleksandra. „Portret kilku pokoleń.” Gazeta Wyborcza, 9 maja, 1994.
  Google Scholar

Garlicka, Aleksandra. „Wyrobnicy i luminarze.” W Inteligencja polska XIX i XX wieku, red. Aleksandra Garlicka i Jerzy Jedlicki. Galeria Sztuki Współczesnej Zachęta, Polskie Towarzystwo Historyczne, 1997.
  Google Scholar

Garlicka, Aleksandra. „W sprawie historii fotografii w Polsce.” Fotografia, nr 2, 1980.
  Google Scholar

Garlicka, Aleksandra. „Zbiory fotograficzne w Polsce.” Fotografia, nr 3, 1980.
  Google Scholar

Garlicka, Aleksandra, Maria Bijak. [bez tytułu.] W Fotografia chłopów polskich, red. Aleksandra Garlicka i Maria Bijak, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1993.
  Google Scholar

Karol Beyer (1818-1877). Pionier fotografii polskiej, katalog wystawy. Muzeum Sztuki w Łodzi, 1984.
  Google Scholar

Kersten, Krystyna. „Polskiego inteligenta życie po śmierci.” W Inteligencja polska XIX i XX wieku, red. Aleksandra Garlicka i Jerzy Jedlicki. Polskie Towarzystwo Historyczne, 1997.
  Google Scholar

Kozicki, Stefan. “Na czarnym tle. Fotografia robotnicza w Zachęcie.” Polityka, nr 20, 1989.
  Google Scholar

Koziołek, Ryszard. „«Polaków portret własny» Revisited. Zajmowanie pozycji krytycznej.” W Migracyjna pamięć, wspólnota, tożsamość, red. Roma Sendyka i in.. Instytut Badań Literackich PAN, 2016.
  Google Scholar

Krzemiński, Adam. “Inteligencja polska XIX i XX wieku. Portrety klassy umysłowej.” Polityka, nr 42, 1995.
  Google Scholar

Lechowicz, Lech. Fotoeseje. Teksty o fotografii polskiej. Fundacja Archeologia Fotografii, 2010.
  Google Scholar

“Lwowiacy i ich miasto.” Przekrój, nr 2317, 1989.
  Google Scholar

Mościcki, Tomasz. “Inteligent w galerii.” Życie Warszawy, 26 październik, 1995.
  Google Scholar

Mroczek, Andrzej A. “Chłopów portret własny.” Kierunki, 28 lipca, 1985.
  Google Scholar

Myśliwski, Wiesław. “Dla mnie ten zbiór jest wielkim odkryciem.” Nowa Wieś, numer specjalny, 1985.
  Google Scholar

Nałecz, Daria. “Bez retuszu.” Kultura, nr 23, 1989.
  Google Scholar

Pajączkowska, Agnieszka. Nieprzeźroczyste. Historie chłopskiej fotografii. Wydawnictwo Czarne, 2023.
  Google Scholar

Pasternak, Gil and Marta Ziętkiewicz. „Subwersywna moc prywatnych kolekcji fotografii. Żydzi w polskiej pamięci zbiorowej po upadku komunizmu.” Konteksty, nr 3, 2017.
  Google Scholar

Pijarski, Krzysztof. „Wspólnota zobaczona. Wokół «Zapisu socjologicznego» Zofii Rydet.” W Rzeczy i ludzie. „Zapis socjologiczny” Zofii Rydet, red. Krzysztof Pijarski. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie; Szkoła Filmowa w Łodzi, 2022.
  Google Scholar

Rozmowa z Lechem Charewiczem, przeprowadzona przez Martę Ziętkiewicz i Gila Pasternaka w grudniu 2018, zapis cyfrowy, archiwum prywatne Gila Pasternaka.
  Google Scholar

Ruchałowski, Andrzej. “Gdzie jest inteligencja?” Przekrój, 10 grudnia, 1995.
  Google Scholar

Sontag, Susan. “Heroizm widzenia.” Fotografia, nr 1, 1982.
  Google Scholar

Sontag Susan. „Narkomanii obrazu”. Fotografia, nr 1, 1983.
  Google Scholar

Sroka, Danuta M., red. Fotografia chłopów pomorskich. Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Dąbrowskiej w Słupsku, 2012.
  Google Scholar

Szymanowicz, Maciej. Zaburzona epoka. Polska fotografia artystyczna w latach 1945–1955. Wydawnictwo Naukowe UAM, 2016.
  Google Scholar

Wojciechowski, Piotr. „Rekolekcje przed autoportretem.” Tygodnik powszechny, nr 49, 1995.
  Google Scholar

Władyka, Wiesław. „Wstęp.” W Inni wśród swoich [Białorusini, Cyganie, Czesi, Grecy, Karaimi, Litwini,
  Google Scholar

Łemkowie, Macedończycy, Niemcy, Ormianie, Rosjanie, Słowacy, Tatarzy, Ukraińcy, Węgrzy, Żydzi], red. Wiesław Władyka. Instytut Badań Literackich PAN, 1994.
  Google Scholar

Wrób. 1992. “Trzeba uczyć tolerancji.” Gazeta Stołeczna (dod. do Gazety Wyborczej), 15 września, 1992.
  Google Scholar

Wróblewski, Andrzej (Ibis). „Polaków fotografia własna.” Życie Warszawy, 10 września, 1981.
  Google Scholar

Ziębińska-Lewandowska, Karolina. Między dokumentalnością a eksperymentem. Krytyka fotograficzna
  Google Scholar

w Polsce w latach 1946–1989. Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana; Fundacja Archeologia
  Google Scholar

Fotografii, 2014.
  Google Scholar

Życiorys Aleksandry Mierzeckiej-Garlickiej, zbiory prywatne Barbary Kosińskiej.
  Google Scholar


Published
2026-02-03

Cited by

Ziętkiewicz, M. and Pasternak, G. (2026) “Between the Attic and ‘The Family of Man’: The Origin and Reception of Exhibitions Shown by Aleksandra Garlicka”, Konteksty, 351(4), pp. 135–145. doi: 10.36744/k.4295.

Authors

Marta Ziętkiewicz 
mmzietkiewicz@gmail.com
Institute of Art, Polish Academy of Sciences Poland
https://orcid.org/0009-0002-8463-1549

Marta Ziętkiewicz – adiunktka w Dziale Fotografii i Rysunków Pomiarowych Instytutu Sztuki PAN. Kierowniczka i wykładowczyni studiów podyplomowych o specjalizacji Fotografia: historia, sztuka, praktyki. Autorka książki W służbie nowoczesności. Fotografia w Warszawie 1864–1883 (2024). Inicjatorka serii konferencji naukowych Odkrywanie „peryferii”: Historie fotografii w Europie Środkowo-Wschodniej. Od 2013 roku współpracuje z Photographic History Research Centre działającym przy De Montfort University w Leicester. Publikowała w „Photography and Culture”, „De Arte”, „Images: A Journal of Jewish Art and Visual Culture”, „Dagerotyp”, a także w tomie Cold War Camera (2023).


Authors

Gil Pasternak 

De Montfort University, Leicester United Kingdom
https://orcid.org/0000-0002-2773-6507

Gil Pasternak – dyrektor Photographic History Research Centre na De Montfort University w Leicester. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na współzależności fotografii i polityki oraz fotografii i dziedzictwa kulturowego, a także na wykorzystaniu zdjęć rodzinnych i amatorskich w kontekście praktyk cyfrowych i postcyfrowych, konfliktu izraelsko-palestyńskiego i historii polskich Żydów. Autor wielu artykułów i publikacji, redaktor książek Visioning Israel-Palestine: Encounters at the Cultural Boundaries of Conflict (2020) i The Handbook of Photography Studies (2020). Od 2023 roku redaktor naczelny edycji pisma „Photography and Culture” na Europę i Wielką Brytanię.



Statistics

Abstract views: 0
PDF downloads: 0


License

Copyright (c) 2025 Marta Ziętkiewicz, Gil Pasternak

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Creative Commons Uznanie autorstwa