Zdeprawowane smutki: Nick Cave i maskulinizm cienia

Jakub Orzeszek

doi:10.36744/k.4703

Zdeprawowane smutki

Nick Cave i maskulinizm cienia

Artykuł recenzowany, Zgłoszenie 25.10.2025, Decyzja redakcji 4.05.2026

Jakub Orzeszek

jakub.orzeszek@ug.edu.pl
Zakład Teorii Literatury i Krytyki Artystycznej, Uniwersytet Gdański (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-7724-0876

DOI: https://doi.org/10.36744/k.4703

Abstrakt

Autor krytycznie opisuje transmedialną twórczość Nicka Cave’a z lat 2003–2012: muzyczną, kinową, performerską i literacką. Skupia się na albumach Grinderman i Grinderman 2, Dig, Lazarus, Dig!!!, na scenariuszach filmowych, na ciele/znaku artysty, ale szczególnie na postpornograficznej powieści Śmierć Bunny’ego Munro. Ta ostatnia wydaje się postpunkową odpowiedzią na słynny mizoandryczny manifest Valerie Solanas SCUM, a zarazem na patriarchalną Drogę Cormaca McCarthy’ego. Wszystkie te hiperteksty są narracjami fabularnie i estetycznie zbudowanymi na męskich tożsamościach w kryzysie. Uderza w nich bezwzględna dekonstrukcja męskości, która osiąga kampowy poziom heteromaczyzmu. Głównymi kategoriami badawczymi są tu, z jednej strony: „maskulinizm cienia”, stworzony w odniesieniu do teorii queeru i „feminizmu cienia” Jacka Halberstama. Z drugiej – „pornografia śmierci” Geoffreya Gorera i „pornografia jako żałoba” Andrei Dworkin.

Słowa kluczowe:

Nick Cave, nekrofilia, queerowanie męskości, pulpmodernizm, postpornografia

Bibliografia

Able, Krent. The Big Book of Mischief. Knockabout, 2012.
Google Scholar

Artaud, Antoine. Van Gogh albo samobójca społeczny, przeł. J. Lisowski. In Twórczość, 1957, nr 4.
Google Scholar

Arts Centre Melbourne, Archives, sygn. 2009.040.001.
Google Scholar

Bataille, Georges. “Błękit nieba.” In Bataille, Georges. Historia oka i inne historie, przeł. T. Komendant, posłowie T. Swoboda. Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, 2010.
Google Scholar

Botting, Fred. “From Cute Cunts to No Pussy Blues. Sexuality, Sovereignty and the Sacred.” In The Art of Nick Cave. New Critical Essays, edited by J. H. Baker. Intellect Books, 2013.
Google Scholar

Cave Nick. Handmade book, 1987. Arts Centre Melbourne, Archives, sygn. 2006.019.044.
Google Scholar

Cave, Nick. Gdy oślica ujrzała anioła, przeł. J. C. Kruk. Akia, 1996.
Google Scholar

Cave, Nick. Ghosts of the Civil Dead, scenariusz, 1988. Arts Centre Melbourne, Archives, sygn. 2006.019.1109.
Google Scholar

Cave, Nick. Król Inkaust I, przeł. J. Kruczyńska. Akia, 1997.
Google Scholar

Cave, Nick. Król Inkaust II, przeł. J. Kruczyńska. Akia, 1999.
Google Scholar

Cave, Nick. Rewolta w niebie, przeł. F. Łobodziński. Biuro Literackie, 2022.
Google Scholar

Cave, Nick. Śmierć Bunny’ego Munro, przeł. D. Wójtowicz. Prószyński i S-ka, 2009.
Google Scholar

Cave, Nick. Stranger than Kindness. Canongate Books, 2020.
Google Scholar

Cave, Nick. The Complete Lyrics. 1978–2022, foreword by A. O’Hagan. Penguin Books, 2022.
Google Scholar

Cixous, Helene. “Śmiech Meduzy,” przeł. A. Nasiłowska. In Teksty Drugie, 1993, nr 4/5/6.
Google Scholar

Fisher, Mark. k-punk, tom 1: Książki, filmy i telewizja, muzyka, przedmowa S. Reynolds, red. D. Ambrose, przeł. A. Karalus, T. Adamczewski. Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, 2025.
Google Scholar

Forsyth, Iain and Pollard, Jane. 20 000 dni na Ziemi. Wielka Brytania, 2014.
Google Scholar

Halberstam, Jack. Przedziwna sztuka porażki, przeł. M. Denderski. Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2018.
Google Scholar

Hattenstone, Simon, “Old Nick.” In Cave, Nick. Sinner Saint. The True Confessions, edited by M. Snow. Plexus, 2011.
Google Scholar

Hegarty, Paul. Noise/Music. A History. Bloomsbury Publishing, 2007.
Google Scholar

Hillcoat, John. Droga. USA, 2009.
Google Scholar

Johinke, Rebecca. “Nick Cave’s The Death of Bunny Munro: Misogynistic Trash, Scatological Rhetoric, or an Ode to Valerie Solanas’ SCUM Manifesto?.” In The Journal of the European Association for Studies of Australia, 2017, no. 1.
Google Scholar

Land, Nick. The Thirst For Annihilation. Georges Bataille and Virulent Nihilism. Routledge, 1992.
Google Scholar

Marshall, P. David. Celebrity and Power. Fame in Contemporary Culture, Minneapolis Press, 2014.
Google Scholar

McCarthy, Cormac. Droga, przeł. R. Sudół. Wydawnictwo Literackie, 2008.
Google Scholar

Orzeszek, Jakub and Rosiek, Stanisław, eds. Nekroprzemoc. Polityka, kultura i umarli. Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, 2022.
Google Scholar

Orzeszek, Jakub. “Portret artysty (rocka) w wieku dojrzałym. Nick Cave na scenie.” In Er(r)go, 2021, nr 2.
Google Scholar

Reynolds, Simon. “Of Misogyny, Murder and Melancholy. Meeting Nick Cave.” In Cave, Nick. Sinner Saint. The True Confessions, edited by M. Snow. Plexus, 2011.
Google Scholar

Schulz, Bruno. “Wiosna.” In Schulz, Bruno. Opowiadania. Wybór esejów i listów, oprac. J. Jarzębski, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1989.
Google Scholar

Sobolczyk, Piotr. “Porażająca sztuka queerowania.” In Teksty Drugie, 2021, nr 4.
Google Scholar

Solanas, Valerie. Gnuj. Gińcie nędznicy, ukręcamy jaja. Manifest, przeł. P.S. In bruLion, 1994, nr 23–24.
Google Scholar

Solanas, Valerie. Manifest Szumu, przeł. M. Ujma. Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku, 2022.
Google Scholar

Sontag, Susan. “Wyobraźnia pornograficzna.” In Sontag, Susan. Style radykalnej woli, przeł. D. Żukowski. Karakter, 2018.
Google Scholar

Steinke, Darcey. “God Is In the House.” In Cave, Nick. Stranger than Kindness. Canongate Books, 2020.
Google Scholar

Sturges, Fiona. “Back to black: Nick Cave on pens, prose and rock’n’roll.” In Independent, 6.09.2009.
Google Scholar

Sutcliffe, Phil. “Nick Cave: Raw and Uncut 2.” In Cave, Nick. Sinner Saint. The True Confessions, edited by M. Snow. Plexus, 2011.
Google Scholar

Žižek, Slavoj. “Miłość dworska albo kobieta jako Rzecz.” In Žižek, Slavoj. Metastazy rozkoszy. Sześć esejów o kobiecie i przyczynowości, przeł. B. Baran. Aletheia, 2013.
Google Scholar

Pobierz

Opublikowane

2026-08-28

Cited By / Share

Orzeszek, J. (2026) „Zdeprawowane smutki: Nick Cave i maskulinizm cienia”, Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, 353(2), s. 190–201. doi: 10.36744/k.4703.

Autorzy

Jakub Orzeszek
jakub.orzeszek@ug.edu.pl
Zakład Teorii Literatury i Krytyki Artystycznej, Uniwersytet Gdański Polska
https://orcid.org/0000-0002-7724-0876

Jakub Orzeszek – interesuje się antropologią literatury, tanatologią i muzyką popularną. Pracuje w Zakładzie Teorii Literatury i Krytyki Artystycznej UG. Autor książki Drugie ciało pisarza. Eseje o Brunonie Schulzu (2023), redaktor tomu Nekroprzemoc. Polityka, kultura i umarli (ze Stanisławem Rośkiem, 2022). Publikował między innymi w „Czasie Kultury”, „Schulz/Forum”, „Dwutygodniku”, „Er(r)go”, „Kontekstach”, „Tekstach Drugich” i „Twórczości”.