Po katastrofie?
O „Smaku cementu” Ziada Kalthouma
Ewa Fiuk
ewa.fiuk@ispan.plInstytut Sztuki, Polska Akademia Nauk (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-9908-8510
Abstrakt
Ziad Kalthoum, twórca syryjski od kilku lat żyjący na uchodźstwie w Niemczech, zrealizował w 2017 roku film dokumentalny Smak cementu, w którym nawiązuje do własnego doświadczenia uchodźczego. Autorka tekstu rozpatruje strukturę dokumentu ze szczególnym uwzględnieniem estetyki obrazu, zasadniczym kontekstem jej refleksji jest zaś katastrofa wojenna (wojna domowa w Libanie w latach 1975–1990 oraz w Syrii od 2011 roku). W toku analizy wyraźne staje się napięcie między problematyką filmu (wymuszone wojną migracje Syryjczyków do Libanu) a obrazem (wyrafinowane plastycznie kadry). Inną kwestią jest to, jak dalece i w jakim kierunku film Kalthouma odbiega od materiałów telewizyjnych oraz internetowych ukazujących wojnę w Syrii. Przedstawiając wymienione zagadnienia, autorka sięga do historii filmu, kreśląc paralele między Smakiem cementu a Metropolis (1927) Fritza Langa oraz koncepcją prawdy ekstatycznej w kinie dokumentalnym Wernera Herzoga, zawartą w jego Lekcjach ciemności znanych także jako Deklaracja z Minnesoty (1999).
Słowa kluczowe:
Ziad Kalthoum, wojna w Syrii, uchodźstwo, zalew obrazów, estetyka obrazuBibliografia
Fiuk, Ewa. Film jako przestrzeń transkulturowa. Współczesny przypadek niemiecki. Wrocław – Warszawa: Wydawnictwo Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta UWr – Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2024.
Google Scholar
Górak-Sosnowska, Katarzyna. „Uchodźcy syryjscy w państwach Bliskiego Wschodu: wyzwania dla Jordanii, Libanu i Turcji”. The Review of European Affairs 1 (2017): 41–56.
Google Scholar
Kempna-Pieniążek, Magdalena. Lekcje ciemności. Kino dokumentalne Wernera Herzoga. Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje, 2020.
Google Scholar
Kita, Barbara. „Wyspa ruin. Pęknięty pejzaż Hashimy”. Kwartalnik Filmowy, no. 114 (2021): 126–144.
Google Scholar
Kłys, Tomasz. „Film niemiecki w epoce wilhelmińskiej i weimarskiej”. In Historia kina. Kino nieme. Tom 1, edited by Tadeusz Lubelski, Iwona Sowińska, Rafał Syska, 393–462. Kraków: Universitas, 2012.
Google Scholar
Maurer, Marcus, and Pablo Jost, and Simon Kruschinski, and Jörg Haßler. „Fünf Jahre Medienberichterstattung über Flucht und Migration“. Mainz: Johannes Gutenberg-Universität Mainz Institut für Publizistik, 2021.
Google Scholar
Maurer, Marcus, and Pablo Jost, and Simon Kruschinski, and Jörg Haßler. „Inkonsistent einseitig. Die Medienberichterstattung über Geflüchtete 2015–2020“. Publizistik, no. 68 (2023):13–35.
Google Scholar
Parekh, Serena. No Refuge: Ethics and the Global Refugee Crisis. New York: Oxford University Press, 2020.
Google Scholar
Salt, Barry. „From Caligari to Who?”. Sight & Sound 48, no. 2, (1979): 119–123.
Google Scholar
Salt, Barry. Styl i technologia filmu: Historia i analiza, trans. Alicja Helman, Łódź: PWSFTviT, 2003.
Google Scholar
Salt, Barry, „Od Caligariego do…?”, trans. Mateusz Żurawiecki, Kwartalnik Filmowy, no. 89–80 (2015): 114–127.
Google Scholar
Taste of Cement. Inncontro.com, https://www.inncontro.com/en/taste-of-cement-2/
Google Scholar
Trovato, Maria Gabriella and Nayla Al-Akl, and Dana Ali. „Understanding Syrian Migration in Lebanon: A Methodological Framework”. Open Research Europe (2023). https://open-research-europe.ec.europa.eu/articles/3-137
Google Scholar
Unzensiert. Ziad Kalthoum („Taste of Cement”) im Interview mit Anne Backhaus. YouTube.com, https://www.youtube.com/watch?v=mgurZ6n1fTc
Google Scholar
Video Interview: Ziad Kalthoum on „Taste of Cement”. https://americas.dafilms.com/film/10236-video-interview-ziad-kalthoum-on-taste-of-cement
Google Scholar
„Werner Herzog Reads His Minnesota Declaration: Truth and Fact in Documentary Cinema“. https://walkerart.org/magazine/minnesota-declaration-truth-documentary-cinema-1999
Google Scholar
Ziad Kalthoum. https://www.filmportal.de/person/ziad-kalthoum_33d545a6535a4e229e3682162f33292e
Google Scholar
„Ziad Kalthoum, Taste of Cement. Interview Visions du Réel 2017“. https://www.youtube.com/watch?v=lS00SSwiMWo
Google Scholar
Autorzy
Ewa Fiukewa.fiuk@ispan.pl
Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk Polska
https://orcid.org/0000-0002-9908-8510
Ewa Fiuk – filmoznawczyni, adiunktka w Instytucie Sztuki PAN. Autorka monografii Inicjacje, tożsamość, pamięć. Kino niemieckie na przełomie wieków (2012), Obrazo-światy, dźwięko-przestrzenie. Kino Toma Tykwera (2016) i Film jako przestrzeń transkulturowa. Współczesny przypadek niemiecki (2024) oraz wielu publikacji, w tym także przekładów z języka niemieckiego, w tomach zbiorowych i czasopismach. Redaktorka „Kwartalnika Filmowego”. Zainteresowania naukowe: film niemiecki, transkulturowość, teoria afektu i narracje mniejszościowe w kontekście twórczości filmowej.
Statystyki
Abstract views: 0PDF downloads: 0
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Ewa Fiuk
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
