Twarze Jerzego Zachary

Studium auto(portretów)

Artykuł recenzowany, Zgłoszenie 4.03.2025, Decyzja redakcji 28.11.2025

Wioletta Kazimierska-Jerzyk

konteksty@ispan.pl
Instytut Filozofii, Uniwersytet Łódzki (Polska)
https://orcid.org/0000-0003-1871-7897

Abstrakt

Tekst przybliża twórczość Jerzego Zachary z perspektywy motywu i problemu twarzy w jego dorobku plastycznym i teoretycznym. Rejestrowanie ludzkiego oblicza traktował artysta jako złożone wyzwanie, ogniskujące zadania artystyczne i filozoficzne. Konfrontował je z obszerną tradycją kulturową dwoistości ludzkiej natury i myśli o utracie jedności świata i integralności ludzkiego doświadczenia. Analizy problemów szczegółowych niniejszego tekstu podążają za lekturami i fascynacjami artystycznymi wskazanymi przez Zacharę, udostępniając oczywiście fragmentarycznie jego refleksję i twórczość artystyczną.



Słowa kluczowe:

Jerzy Zachara, neoawangarda, twarz, portret, bunt

Bieńczyk, Marek. “Twarz Beenhakkera”. W Bieńczyk, Marek. Książka twarzy. Warszawa: Świat Sztuki, 2012, s. 153–159.
  Google Scholar

Danto, Arthur Coleman, “Świat sztuki”. W Danto, Arthur Coleman, Świat sztuki. Pisma z filozofii sztuki, przeł. L. Sosnowski. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2006, s. 35–72.
  Google Scholar

Grzebałkowska, Magdalena. Beksińscy. Portret podwójny. Kraków: Znak, 2014.
  Google Scholar

Jung, Carl Gustaw. Dynamika nieświadomości, przeł. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR, 2014.
  Google Scholar

Lévinas, Emmanuel. Całość i nieskończoność. Esej o zewnętrzności, przeł. M. Kowalska. Warszawa: PWN, 2002.
  Google Scholar

Morawski, Stefan. “Awangarda artystyczna (o dwóch formacjach XX wieku)”. W Morawski, Stefan, Na zakręcie: od sztuki do po-sztuki. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1985.
  Google Scholar

Morawski, Stefan. “Sztuka jako forma samoświadomości”. W Morawski, Stefan, Na zakręcie: od sztuki do po-sztuki. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1985.
  Google Scholar

Morrison, James Douglas. Poezje, przeł. A. Brodowicz. Kraków: Wydawnictwo Rock-Serwis, 1993.
  Google Scholar

Rimbaud, Arthur. “List do Jerzego Izambarda, 13 maja 1871”; “list do Pawia Demenyego, 15 maja 1871”, przeł. J . Hartwig, A. Międzyrzecki. W Rimbaud, Arthur, Wiersze. Sezon w piekle. Iluminacje. Listy. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1993, s. 301–302.
  Google Scholar

Robinson, Darryl. “Divination in Ancient China”. Journal of the Royal Statistical Society. Series C (Applied Statistics), t. 24, nr 3, s. 329–332, https://doi.org/10.2307/2347094.
  Google Scholar

Rozrzuciłem kawałki siebie do wód Gangesu… [z Jerzym Nowosielskim rozmawia Agata Ławniczak], Odra, nr 7-8, 1993, s. 27–36.
  Google Scholar

Wittgenstein, Ludwig. Dociekania filozoficzne, przeł. B. Wolniewicz. Warszawa: PWN, 2004.
  Google Scholar

Woźniakowski, Jacek. “Artur Nacht-Samborski (1978)”. W Woźniakowski, Jacek, Pisma wybrane, t. 1., opr. N. Cieslińska-Lobkowicz, Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 2012, s. 584.
  Google Scholar

Zachara Jerzy. Maska instrukcja obsługi czyli jak zostać artystą. Archiwum Jerzego Zachary.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. LUST..O. Archiwum Jerzego Zachary.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. Abstrakcja. Archiwum Jerzego Zachary.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. Artysta powinien być biedny i szalony. Archiwum Jerzego Zachary.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. Gest. Kaligrafia. Archiwum Jerzego Zachary.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. Kandinsky. Archiwum Jerzego Zachary.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. LUSTROTO. Archiwum Jerzego Zachary.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. Ładny obrazek wrogiem malarstwa. Archiwum Jerzego Zachary.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. Portrety ze zdjęcia. Archiwum Jerzego Zachary.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. Umysł na piasku. Archiwum Jerzego Zachary.
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. W zasadzie nie palę…, film, 90 min, nagranie z nocy 1 na 2 lutego 2008, ok. 42’26” . Archiwum Jerzego Zachary
  Google Scholar

Zachara, Jerzy. Złoty strzał. Archiwum Jerzego Zachary.
  Google Scholar

Zdzisław Beksiński do Łukasza Banacha 19 września 2002, 10:42:. W Detoks. Zdzisław Beksiński, Norman Leto. Korespondencja/rozmowa. Warszawa: Prószyński media Sp. z o.o., 2018, s. 355.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2026-02-03

Cited By / Share

Kazimierska-Jerzyk, W. (2026) „Twarze Jerzego Zachary: Studium auto(portretów)”, Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, 351(4), s. 193–201. doi: 10.36744/k.4327.

Autorzy

Wioletta Kazimierska-Jerzyk 
konteksty@ispan.pl
Instytut Filozofii, Uniwersytet Łódzki Polska
https://orcid.org/0000-0003-1871-7897

Wioletta Kazimierska-Jerzyk – estetyczka i historyczka sztuki. Profesorka w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Łódzkiego. Zajmuje się teorią sztuki nowoczesnej i współczesnej oraz problematyką aksjologiczną w sztuce, codzienności i przestrzeni miejskiej. Jest autorką książek: Kamp, glamour i vintage. Współczesne wartości estetyczne (2018), „Strategia rewaloryzacji” we współczesnej refleksji nad sztuką. Piękno, eklektyzm, epigonizm, infantylizm (2008), i wielu artykułów naukowych i popularyzatorskich. Od 2013 roku bada sztukę miejską w perspektywie transdyscyplinarnej. Prowadzi przy Instytucie Filozofii UŁ galerię i portal IF Kolekcja. Polski Plakat.



Statystyki

Abstract views: 0
PDF downloads: 0


Licencja

Prawa autorskie (c) 2025 Wioletta Kazimierska-Jerzyk

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Creative Commons Uznanie autorstwa