Fragment historii kieleckiego teatru: „Teatr im. Stefana Żeromskiego w Kielcach po 1945: Siła lokalności" Pauliny Drozdowskiej
Anita Młynarczyk-Tomczyk
mlynarczyk.anita@wp.plUniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-7116-4198
Abstrakt
Artykuł stanowi krytyczne omówienie monografii Pauliny Drozdowskiej Teatr im. Stefana Żeromskiego w Kielcach po 1945: Siła lokalności, poświęconej powojennej historii kieleckiej sceny teatralnej. Autorka książki analizuje działalność teatru przez pryzmat repertuaru, przemian społeczno-politycznych oraz roli lokalności w kształtowaniu tożsamości instytucji. Szczególną uwagę poświęca dyrekcjom Hugona Morycińskiego, Tadeusza i Ireny Byrskich oraz Piotra Szczerskiego, uznając je za przełomowe dla rozwoju teatru. Recenzja podkreśla wartość publikacji jako ważnego przyczynku do badań nad historią teatru regionalnego oraz docenia szeroką bazę źródłową, przystępny język narracji i interesujące przedstawienie dziejów repertuaru kieleckiej sceny. Jednocześnie wskazuje na istotne ograniczenia pracy, przede wszystkim pominięcie wielu znaczących okresów działalności teatru, zwłaszcza lat sześćdziesiątych, siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku, a także niewystarczające uwzględnienie politycznych uwarunkowań funkcjonowania teatru w Polsce Ludowej i po 1989 roku. Recenzentka zwraca uwagę na niejednoznacznie zdefiniowane pojęcie „siły lokalności” oraz brak syntetycznego podsumowania, które pozwoliłoby pełniej uchwycić specyfikę teatru kieleckiego na tle innych scen regionalnych.
Oświadczenie o konflikcie interesów
Słowa kluczowe:
historia polskiego teatru, polityka, polityka historyczna, Polska Rzeczpospolita Ludowa, transformacja ustrojowa, Teatr im. Stefana Żeromskiego w KielcachBibliografia
Bielawska, Alina. Amatorski i zawodowy teatr w Kielcach w latach 1914–1939. Kielce: Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Jana Kochanowskiego, 1999.
Google Scholar
Drozdowska, Paulina. „Stan badań nad działalnością artystyczną i pedagogiczną Ireny i Tadeusza Byrskich: Przegląd wybranych publikacji i zagadnień”. W: Byrscy – etos teatru, red. Diana Poskuta-Włodek.
Google Scholar
Drozdowska, Paulina. Teatr im. Stefana Żeromskiego w Kielcach po 1945: Siła lokalności. Kielce: Teatr im. Stefana Żeromskiego, 2024.
Google Scholar
Habielski, Rafał. „Przeszłość i pamięć historyczna w życiu kulturalnym PRL: Kilka uwag wstępnych”. W: Polityka czy propaganda: PRL wobec historii, red. Paweł Skibiński i Tomasz Wiścicki. Warszawa: Muzeum Historii Polski, 2009.
Google Scholar
Iskra, Małgorzata, i Magdalena Rzepka, red. Teatr Byrskich: Refleksje, dokumenty, wspomnienia (wybór). Kielce: Oficyna Wydawnicza Domu Środowisk Twórczych, 1992.
Google Scholar
Jachimczyk, Adam. Życie kulturalne Kielc 1945–1975. Kielce: Kieleckie Towarzystwo Naukowe, 2002.
Google Scholar
Jałowiecki, Bohdan, i Kazimierz Z. Sowa. „Przedmowa”. W: Społeczności lokalne: Teraźniejszość i przyszłość, red. Bohdan Jałowiecki et al. Warszawa: Uniwersytet Warszawski, 1989.
Google Scholar
Klimer, Beata. „Budowa «teatru Ludwika [Stumpfa]» w Kielcach w latach 1877–1878 w świetle Gazety Kieleckiej”. Rocznik Świętokrzyski 26 (2001): 83–91.
Google Scholar
Klimer, Beata. „Popularne widowiska rozrywkowe w Kielcach u schyłku XIX wieku”. Studia Filologiczne Akademii Świętokrzyskiej 17 (2002): 137–166.
Google Scholar
Karlikowska-Pąsiek, Magdalena. „Przemiany w polskim teatrze po roku 1989 oraz po roku 2020: Podobieństwa i różnice”. Kultura i Historia, nr 39 (2021): 44–52.
Google Scholar
Krasiński, Edward. Teatr Jaracza. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1970.
Google Scholar
Kusztal, Magdalena, red. Plotka i prawda o Teatrze: 50 lat Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach. Kielce: Państwowy Teatr im. Stefana Żeromskiego, 1995.
Google Scholar
Meducka, Marta, red. Z tradycji i dorobku inteligencji kieleckiej w XIX i XX wieku. Kielce: Kieleckie Towarzystwo Naukowe, 2005.
Google Scholar
Mikos, Marek. Teatr namiętności albo o obrotach sceny kieleckiej. Kielce: Teatr im. Stefana Żeromskiego, 2011.
Google Scholar
Mikos, Marek. Z butami do nieba: Teatr życia i śmierci Piotra Szczerskiego (1992–2015). Kielce: Stowarzyszenie Przyjaciół Teatru im. Stefana Żeromskiego, 2015.
Google Scholar
Moryciński, Hugon. „Uwagi o pracy w teatrze”. W: Antoni Pączek et al., Teatr łódzki. Łódź: b.w., 1938.
Google Scholar
Nowakowski, Stanisław, red. 100 lat Teatru w Kielcach. Kielce: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1979.
Google Scholar
Osiński, Zbigniew. Nazywał nas bratnim teatrem: Przyjaźń artystyczna Ireny i Tadeusza Byrskich z Jerzym Grotowskim. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2005.
Google Scholar
Poskuta-Włodek, Diana, red. Byrscy – etos teatru. Kielce: Uniwersytet Jana Kochanowskiego, 2017.
Google Scholar
Przastek, Daniel. „Teatr w historii: Historia w teatrze”. Studia Politologiczne. Studia i Analizy 35 (2015): 141–166.
Google Scholar
Sajkiewicz, Violetta. „Legnica – teatr miasta, teatr miejsca”. Studia Etnologiczne i Antropologiczne, z. 10 (2012): 374–385.
Google Scholar
Świeca, Marek. Rola teatru w autokreacji młodzieży. Kielce: Wydawnictwo Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego, 2009.
Google Scholar
Zieliński, Jan. Kielce w Polsce Ludowej. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1978.
Google Scholar
Autorzy
Anita Młynarczyk-Tomczykmlynarczyk.anita@wp.pl
Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach Polska
https://orcid.org/0000-0002-7116-4198
Anita Młynarczyk-Tomczyk – pracuje w Zakładzie Historii XX i XXI wieku Instytutu Historii na Uniwersytecie Jana Kochanowskiego w Kielcach. Jej zainteresowanie badawcze to: historia Polski po 1944, historia historiografii, historia regionalna i lokalna, zależności pomiędzy ideologią polityczną a nauką historyczną i edukacją, związki polskich mediów i polityki na przestrzeni drugiej połowy XX wieku. Zajmuje się też popularyzacją historii.
Statystyki
Abstract views: 2PDF downloads: 0
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Anita Młynarczyk-Tomczyk
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor/ka udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor/ka wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY 4.0.
Od zeszytu 1/2018 do zeszytu 3/2022 artykuły publikowane były na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy/ki udzielali niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowywali nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązywali się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
