A 1999 Edition of the Baroque Play "Tragedyja o bogaczu i Łazarzu" (The Tragedy of the Rich Man and Lazarus), Years Later: A Critical Voice
Radosław Grześkowiak
grzeskowiakradek@gmail.comUniversity of Gdańsk (Poland)
https://orcid.org/0000-0002-6160-9982
Abstract
Artykuł stanowi krytyczne omówienie edycji gdańskiej Tragedyi o bogaczu i Łazarzu (1643) opublikowanej przez Jerzego Tredera w 1999. Praca, mimo dołączonych wartościowych opracowań poświęconych językowi dramatu oraz jego recepcji teatralnej, pod wieloma względami nie spełnia obowiązujących wymogów wydania naukowego. Tekst utworu nie został opublikowany w całości (pominięto część marginaliów), włączono do niego frazy zaniechane przez autora, zdarzają się również przypadki niepoprawnego oddzielenia tekstu didaskaliów od wypowiedzi bohaterów i błędne przypisania wypowiedzi postaciom dramatu. Także poprawność odczytania autografu tekstu pozostawia wiele do życzenia, a zaproponowana przez wydawcę transkrypcja potrafi wypaczać zarówno jego sens, jak i metrum. W szczątkowym komentarzu rzeczowym można wskazać istotne błędy. Autor postuluje przygotowanie nowego wydania siedemnastowiecznego dramatu, w którym krytycznie opracowany tekst dopełniłby gruntowny komentarz historycznoliteracki.
Disclosure Statement
Keywords:
"The Tragedy of the Rich Man and Lazarus", Baroque drama, history of Gdańsk theater, critical editionReferences
Baryka, Piotr. „Z chłopa król”: Komedyja dworska (1637 r.). Opracowanie Ludwik Bernacki. Kraków, 1904.
Google Scholar
Brückner, Aleksander. Dzieje literatury polskiej w zarysie. Tom 1. Warszawa, 1903.
Google Scholar
Brückner, Aleksander. „Polnisch-russische Intermedien des XVII. Jahrhunderts”. Archiv für slavische Philologie 13 (1891): 399–417.
Google Scholar
Budzyk, Kazimierz, i Jan Dürr-Durski. „Stan badań i potrzeby nauki o literaturze okresu kontrreformacji”. W: O sytuacji w historii literatury polskiej: Wybór referatów wygłoszonych na Zjeździe Polonistów w dniach od 8 maja do 12 maja 1950 r., redakcja Jan Baculewski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1951.
Google Scholar
Górnicki, Łukasz. Dworzanin polski. Kraków, 1566.
Google Scholar
Górnicki, Łukasz. „Troas”: Tragedyja z Seneki. Kraków, 1589.
Google Scholar
Kępka, Izabela. „Językowa kreacja nieba i piekła w Tragedii o bogaczu i Łazarzu z 1643 roku”. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza 23, nr 1 (2016): 39–53.
Google Scholar
Kizik, Edmund. „Kto jest autorem Tragedii o bogaczu i Łazarzu z 1643 r.?”. Gdański Notatnik Historyczny 4 (2026): 29–37. https://doi.org/10.12775/GNH.2025.03.
Google Scholar
Klonder, Andrzej. Browarnictwo w Prusach Królewskich (2 połowa XVI–XVII w.). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1983.
Google Scholar
Lewański, Julian, red. Dramaty staropolskie: Antologia. Tom 6. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1963.
Google Scholar
Nawarecki, Aleksander. „Tragedia o bogaczu i Łazarzu”. W: Dramat polski: Interpretacje, redakcja Jan Ciechowicz i Zbigniew Majchrowski. Tom 1. Od wieku XVI do Młodej Polski. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2001.
Google Scholar
Nowak, Zbigniew. „Tragedia o Bogaczu i Łazarzu, z rękopisu odczytał i do druku przygotował J. Treder, Gdańsk-Gdynia 1999”. Rocznik Gdański 60, z. 1 (2000): 163–167.
Google Scholar
Ogier, Karol. Dziennik podróży do Polski 1635–1636. Tłumaczenie Edwin Jędrkiewicz. Część 1. Gdańsk: Biblioteka Miejska, 1950.
Google Scholar
Opaliński, Krzysztof. Satyry albo Przestrogi do naprawy rządu i obyczajów w Polszcze należące. [b.m.]: 1650.
Google Scholar
Treder, Jerzy. „O języku Tragedii o bogaczu i Łazarzu z 1643 roku. Cz. 1: System gramatyczny”. W: Polszczyzna regionalna Pomorza: Zbiór studiów, redakcja Kwiryna Handke. Tom 8. Warszawa: Instytut Slawistyki PAN, 1998.
Google Scholar
Treder, Jerzy, oprac. Tragedia o bogaczu i Łazarzu. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 1999.
Google Scholar
Treder, Jerzy. „Wybrane frazeologizmy w Tragedyi o bogaczu i Łazarzu z 1643 r.”. W: Problemy frazeologii europejskiej, redakcja Andrzej Maria Lewicki. Tom 5. Lublin: Wydawnictwo Energeia, 2002.
Google Scholar
Volckmar, Nicolaus. „Vierzig Dialogi” (1612): Źródło do badań nad życiem codziennym w dawnym Gdańsku. Opracowanie Edmund Kizik. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2005.
Google Scholar
Witczak, Tadeusz. „Gdańska Tragedia o bogaczu i Łazarzu w rękopisie z r. 1643”. Pamiętnik Literacki 43, nr 1/2 (1952): 574–595.
Google Scholar
Witczak, Tadeusz. „Historia dramatu i teatru staropolskiego do roku 1750 w publikacjach powojennych”. Pamiętnik Teatralny 3, z. 2 (1954): 92–119.
Google Scholar
Witczak, Tadeusz. Teatr i dramat staropolski w Gdańsku (przegląd historycznomateriałowy). Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Naukowe, 1959.
Google Scholar
Wójcicki, Krzysztof. „Wokół Tragedii o bogaczu i Łazarzu”. W: Gdańsk teatralny: Historia i współczesność, redakcja Jan Ciechowicz i Halina Kasjaniuk. Gdańsk: Państwowy Teatr „Wybrzeże”, 1988.
Google Scholar
Authors
Radosław Grześkowiakgrzeskowiakradek@gmail.com
University of Gdańsk Poland
https://orcid.org/0000-0002-6160-9982
Radosław Grześkowiak – professor at the Institute of Polish Philology, University of Gdańsk. A scholar of the Polish Renaissance and Baroque periods, and editor of critical editions of Old Polish works. His most recent publication is Fraszki by Melchior Pudłowski (2025). Co-author of the edition of Jan Kochanowski’s Poematy okolicznościowe (2025), prepared as part of the Sejm Edition (together with Bogusław Kreja, Mikołaj Szymański and Izabela Winiarska-Górska).
Statistics
Abstract views: 3PDF downloads: 2
License
Copyright (c) 2026 Radosław Grześkowiak
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
The author grants a royalty-free nonexclusive license (CC BY 4.0) to use the article in Pamiętnik Teatralny, retains full copyright, and agrees to identify the work as first having been published in Pamiętnik Teatralny should it be published or used again (download licence agreement). By submitting an article the author agrees to make it available under CC BY 4.0 license.
From issue 1/2018 to 3/2022 all articles were published under a Creative Commons license CC BY-NC-ND 4.0. During this period the authors granted a royalty-free nonexclusive license (CC BY-ND 4.0) to use their article in Pamiętnik Teatralny, retained full copyright, and agreed to identify the work as first having been published in our journal should it be published or used again.
