Miejskie performanse Władysława Hasiora

artykuł recenzowany

Magdalena Figzał-Janikowska

Uniwersytet Śląski w Katowicach
https://orcid.org/0000-0002-6913-2648

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest performatywnej twórczości Władysława Hasiora, w szczególności jego działaniom aranżowanym w przestrzeni miejskiej. Potrzeba dialogowania z odbiorcą, początkowo wyrażana przez Hasiora jedynie w eksponatach, począwszy od lat siedemdziesiątych przybiera formę bardzo wyrazistych manifestacji artystycznych zakładających bezpośredni udział widzów w kreowaniu zdarzenia performatywnego, a także znoszenie dystansu między artystą a społeczeństwem. Ze względu na ontologiczny status tych zdarzeń, ich efemeryczny i ulotny charakter, stanowią one jak dotąd najmniej zbadany obszar twórczości artysty. W artykule analizie poddane zostały najważniejsze miejskie i plenerowe performanse Władysława Hasiora, takie jak Pochód sztandarów w Łącku (1973), realizacja Solspann w Södertälje (1973–1976) czy wreszcie uroczysta Przeprowadzka z internatu „Szkoły Kenara” do nowej pracowni w Zakopanem (1984). Działania te autorka rozpatruje w kontekście współczesnych rozważań nad sztuką partycypacyjną, zarówno w świetle antagonistycznej teorii partycypacji Claire Bishop, jak i koncepcji sztuki dialogicznej Granta H. Kestera, zauważając, że Hasior w swoich projektach performatywnych łączył dwie strategie sztuki partycypacyjnej: potrafił współtworzyć efemeryczne dzieła razem z publicznością, a jednocześnie reżyserować działania odbiorców.

Słowa kluczowe:

Władysław Hasior, performans miejski, sztuka partycypacyjna, akcja efemeryczna, sztuka site-specific

Bishop, Claire. „Antagonism and Relational Aesthetics”. October, no. 110 (2004): 51–80. https://www.jstor.org/stable/3397557?seq=1#metadata_info_tab_contents.
DOI: https://doi.org/10.1162/0162287042379810   Google Scholar

Bishop, Claire. „Partycypacja i spektakl”. Tłumaczenie Piotr Juskowiak. Kultura Współczesna, nr 2 (2013): 26–36. https://monoskop.org/images/6/6d/Bishop_Claire_2012_2013_Partycypacja_i_spektakl.pdf.
  Google Scholar

Bishop, Claire. Sztuczne piekła: Sztuka partycypacyjna i polityka widowni. Tłumaczenie Jacek Staniszewski. Warszawa: Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana, 2015.
  Google Scholar

Dąbrowiecki, Ryszard. Upadły Anioł: Rzecz o Władysławie Hasiorze. Katowice: Wydawnictwo „Śląsk”, 2004.
  Google Scholar

Figzał-Janikowska, Magdalena. „Performanse ekologiczne Władysława Hasiora”. Performer, nr 22 (2021). https://grotowski.net/performer/performer-22/performanse-ekologiczne-wladyslawa-hasiora.
  Google Scholar

Figzał-Janikowska, Magdalena. „Teatr żywiołów Władysława Hasiora”. Teatr Lalek, nr 2/3 (2021): 11–15. https://www.teatrlalek-pismo.pl/2021/06/teatr-zywioow-wadysawa-hasiora.html.
  Google Scholar

Figzał-Janikowska, Magdalena. „Władysław Hasior: od rzeźby do performansu”. Didaskalia, nr 165 (2021): 53–80. http://dx.doi.org/10.34762/t100-bh02.
  Google Scholar

Hasior, Władysław. Myśli o sztuce. Wybór i opracowanie Zdzisława Zegadłówna. Nowy Sącz: Sądecka Oficyna Wydawnicza, 1986.
  Google Scholar

Kester, Grant H. Conversation Pieces: Community and Communication in Modern Art. Berkley: University of California Press, 2004.
  Google Scholar

Kester, Grant H. „Conversation Pieces: The Role of Dialogue in Socially-Engaged Art”. In Theory in Contemporary Art Since 1985, edited by Zoya Kocur and Simon Leung, 76–100. Malden, MA: Blackwell, 2005.
  Google Scholar

Kester, Grant H. The One and the Many: Contemporary Collaborative Art in a Global Context. Durham, NC: Duke University Press, 2012.
DOI: https://doi.org/10.1515/9780822394037   Google Scholar

Kirchner, Hanna. Hasior: Opowieść na dwa głosy. Warszawa: Rosner & Wspólnicy, 2005.
  Google Scholar

Kwon, Miwon. One Place after Another: Site-Specific Art and Locational Identity. Cambridge, MA: MIT Press, 2002.
DOI: https://doi.org/10.7551/mitpress/5138.001.0001   Google Scholar

Ludwiński, Jerzy. „Sztuka w epoce postartystycznej”. W: Epoka błękitu, wybór i redakcja Jerzy Hanusek, 183–195. Kraków: Stowarzyszenie Artystyczne Otwarta Pracownia, 2009.
  Google Scholar

O’Neill, Paul, and Mick Wilson, eds. Curating and the Educational Turn. London: Open Editions, 2010.
  Google Scholar

Rancière, Jacques. Dissensus: On Politics and Aesthetics. Translated by Gabriel Rockhill. London: Continuum, 2010.
DOI: https://doi.org/10.5040/9781472547378.ch-001   Google Scholar

Rancière, Jacques. The Politics of Aesthetics: The Distribution of the Sensible. Translated and edited by Steve Corcoran. London: Continuum, 2004.
  Google Scholar

Wincenciak, Katarzyna. „Kino Hasiora a zwrot performatywny”. W: W pracowni – Hasior, Brzozowski, Rząsa: Materiały pokonferencyjne, redakcja Julita Dembowska, 16–31. Zakopane: Muzeum Tatrzańskie im. Dra Tytusa Chałubińskiego, 2018.
  Google Scholar


Opublikowane
2022-03-18

Cited By / Share

Figzał-Janikowska, M. (2022) „Miejskie performanse Władysława Hasiora”, Pamiętnik Teatralny, 71(1), s. 11–32. doi: 10.36744/pt.903.

Autorzy

Magdalena Figzał-Janikowska 
https://orcid.org/0000-0002-6913-2648

Magdalena Figzał-Janikowska - teatrolog, kulturoznawca, doktor nauk humanistycznych. Adiunkt w Instytucie Nauk o Kulturze Uniwersytetu Śląskiego. W swoich badaniach koncentruje się na intermedialności współczesnego teatru, performansie artystycznym i muzyce scenicznej. Autorka książki Przestrzenie muzyczne w polskim teatrze współczesnym (Katowice, 2017), współredaktorka tomów Dramat i doświadczenie (Katowice, 2014) oraz Pisanie dla sceny – narracje współczesnego teatru (Katowice, 2019).



Statystyki

Abstract views: 165
PDF downloads: 90 PDF downloads: 14


Licencja

Prawa autorskie (c) 2022 Magdalena Figzał-Janikowska

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY-NC-ND 4.0.