Dramat imaginacyjny Wyspiańskiego: O niedrukowanej pracy Ireny Sławińskiej


Abstrakt

Artykuł prezentuje nieopublikowany tekst Ireny Sławińskiej Dramat imaginacyjny Stanisława Wyspiańskiego, pochodzący prawdopodobnie z roku 1938. Przywołane zostały możliwe źródła inspiracji oraz najważniejsze kroki badawcze, jakie wykonała Sławińska, rekonstruując imaginacyjną poetykę dramatów Wyspiańskiego (Protesilas i Laodamia, Legion, Wesele, Noc listopadowa, Wyzwolenie, Akropolis, Sędziowie). Jej analiza objęła
koncepcję przestrzeni, konstrukcję postaci, dialogi, funkcję chórów i didaskaliów, by pokazać, że cechą konstytutywną poetyki imaginacyjnej Wyspiańskiego jest zasada zacierania granicy między światem wizyjnym i realnym poprzez ich strukturalne powiązanie, przy jednoczesnym podkreślaniu ich zasadniczej odrębności. Sławińska przesunęła też moment ukształtowania się wizji nowego teatru Wyspiańskiego na rok 1895. W artykule zasygnalizowano, które wątki jej niepublikowanego tekstu mogą stanowić dziś inspirację dla dalszych badań nad twórczością Wyspiańskiego.


Słowa kluczowe

Stanisław Wyspiański; dramat poetycki; wizja teatralna w dramacie; Irena Sławińska



Balk, Henryk. Z badań nad wyobraźnią artystyczną Stanisława Wyspiańskiego. Lwów: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1927.

Barbasz, Wilhelm. Wyspiański na tle romantyzmu. Lwów: Przegląd Humanistyczny, 1932.

Brumer, Wiktor. Teatr Wyspiańskiego. Warszawa: F. Hoesick, 1933.

Bukowska-Schielmann, Miłosława. „ja w śnie narodu przeklętym, uśpiony”: Stanisława Wyspiańskiego dramaty-sny, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 1994.

Kolbuszewski, Stanisław. Stanisław Wyspiański a romantyzm polski. Poznań: Fiszer i Majewski, 1928.

Kołaczkowski, Stefan. Stanisław Wyspiański: Rzecz o tragediach i tragizmie. Poznań: Fiszer i Majewski, 1922.

Łempicka, Aniela. Wyspiański: Pisarz dramatyczny: Idee i formy. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1973.

Makowiecki, Tadeusz. Poeta – Malarz: Studium o Stanisławie Wyspiańskim. Warszawa: Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza, 1935.

Marković, Zdenka. Pojęcie dramatu u Wyspiańskiego. Tłumaczenie Stanisław Kolbuszewski. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1924.

Miodońska-Brookes, Ewa. „Imaginacja, fantazja, wyobraźnia, inteligencja (w kręgu myśli Wyspiańskiego)”. W: Stanisław Wyspiański: W labiryncie świata, myśli i sztuki, redakcja Anna Czabanowska-Wróbel, 15–24. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009.

Miodońska-Brookes, Ewa. „Mam ten dar bowiem: patrzę inaczej”: Szkice o twórczości Stanisława Wyspiańskiego. Kraków: Universitas, 1997.

Miodońska-Brookes, Ewa. Studia o kompozycji dramatów Stanisława Wyspiańskiego. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1972.

Miodońska-Brookes, Ewa. Wawel – „Akropolis”: Studium o dramacie Stanisława Wyspiańskiego. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1980.

Ostrowski, Wincenty Jan. Wyobraźnia ejdetyczna Stanisława Wyspiańskiego. Poznań: Poznańskie Towarzystwo Filozoficzne, 1934.

Prussak, Maria. Wyspiański w labiryncie teatru. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN, 2005.

Raszewski, Zbigniew. „Paradoks Wyspiańskiego”. Pamiętnik Teatralny 6, z. 3–4 (1957): 343–460.

Sinko, Tadeusz. Antyk Wyspiańskiego. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Bibljoteka Polska”, 1922.

Sławińska, Irena. „Nowy teatr Wyspiańskiego”. Zeszyty Naukowe KUL 13, nr 2 ( 1970): 27–32.

Sławińska, Irena. „O badaniu wizji teatralnej Wyspiańskiego”. Pamiętnik Literacki 7, z. 3 (1958): 403–423.

Sławińska, Irena. Sceniczny gest poety: Zbiór studiów o dramacie. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1960.

Sławińska, Irena. Tragedia w epoce Młodej Polski: Z zagadnień struktury dramatu. Toruń: Towarzystwo Naukowe, 1948.

Pobierz

Opublikowane : 2021-04-07


Kaczmarek, W. (2021) „Dramat imaginacyjny Wyspiańskiego: O niedrukowanej pracy Ireny Sławińskiej”, Pamiętnik Teatralny, 70(1), s. 113-129. doi: 10.36744/pt.703.

Wojciech Kaczmarek  wojciech.kaczmarek@kul.pl
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II  Polska
https://orcid.org/0000-0001-5176-8755

Prof. dr hab., kierownik Katedry Dramatu i Teatru Wydziału Nauk Humanistycznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Główne obszary badań: różne przejawy dramatu i teatru religijnego w Polsce i w Europie w XIX i XX wieku. Autor m.in.: Złamane pieczęcie Księgi. Inspiracje biblijne w dramaturgii Młodej Polski (Lublin: 1999, RW KUL).





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY-NC-ND 4.0.