„Chińcyki trzymają się mocno?!”, czyli o polityce, upiorach i pchłach w „Weselu"
Magdalena Piekara
magdalenapiekara@gmail.comUniwersytet Śląski (Polska)
https://orcid.org/0000-0003-1586-6977
Abstrakt
Autorka odrzucając przyzwyczajenia lekturowe, szablony i klisze, którymi przez ponad sto dwadzieścia pięć lat obrosło Wesele Stanisława Wyspiańskiego, proponuje własną interpretację wybranych wątków tekstu. Niektóre cytaty, choć powszechnie używane w polskiej kulturze, także poza pierwotnym kontekstem, nie są do końca jasne i zrozumiałe. Analiza jednej z inicjalnych fraz dramatu, pochodzącej z rozmowy Czepca z Dziennikarzem pozwala odkryć w pytaniu o powstanie bokserów w Chinach pretekst do wyjaśnienia kwestii znacznie bliższej kulturowo a najczęściej pomijanej, rewolucji chłopskiej 1846.
Oświadczenie o konflikcie interesów
Słowa kluczowe:
Stanisław Wyspiański, "Wesele", powstanie bokserów (powstanie Yihequan), rabacja galicyjska, rewolucja chłopska, Dziennikarz, CzepiecBibliografia
Czabanowska-Wróbel, Anna. „Wesele Stanisława Wyspiańskiego – między tym, co osobiste i zbiorowe”. Polonistyka: Innowacje, nr 16 (2022): 103–114. https://doi.org/10.14746/pi.2022.16.9.
Google Scholar
Forajter, Wacław. „«Dziwni to ludzie, ci Aryjczycy!»: Utopia rasowa w Gościach z Marsa Władysława Satkego”. Przegląd Humanistyczny, nr 3 (2018): 139–150. https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ceon.element-a257d7bcdc2b-3c14-8944-c307e20d2b51?q=bwmeta1.element.ceon.volume-4beafe13-ea4d-3e68-af40-1eec0096be14;11&qt=CHILDREN-STATELESS.
Google Scholar
Hac-Rosiak, Barbara. „Wesele Stanisława Wyspiańskiego w perspektywie widmontologicznej”. Pamiętnik Literacki 115, nr 3 (2024): 45–61. https://pamietnik-literacki.pl/uploads/settings/2024/10/02/66fd334474d128.01689872_pl-3-2024.pdf
Google Scholar
Hobsbawm, Eric. Wiek imperium 1875–1914. Tłumaczenie Marcin Starnawski. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2015.
Google Scholar
Koprowicz, Agata. „Między traumą a resentymentem: O pamięci rabacji galicyjskiej i przemocy pańszczyźnianej w dramatach ludowych drugiej połowy XIX wieku”. Pamiętnik Teatralny 73, z. 2 (2024): 72–101. https://doi.org/10.36744/pt.1710.
Google Scholar
Kosiński, Dariusz. Uciec z „Wesela”: Próby z teatru Stanisława Wyspiańskiego. Kraków: Wydawnictwo Pasaże, 2019.
Google Scholar
Lehner, George, and Monika Lehner. Österreich-Ungarn und der „Boxeraufstand” in China. Wien: Österreichischen Staatsarchiv, 2002.
Google Scholar
Leszczyński, Adam. Ludowa historia Polski: Historia wyzysku i oporu; Mitologia panowania. Warszawa: W.A.B., 2020.
Google Scholar
Łempicka, Aniela. Wyspiański – pisarz dramatyczny: Idee i formy. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1973.
Google Scholar
Miodońska-Brookes, Ewa. „Mam ten dar bowiem: patrzę się inaczej”: Szkice o twórczości Stanisława Wyspiańskiego. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1997.
Google Scholar
Osterhammel, Jürgen. Historia XIX wieku: Przeobrażenie świata. Tłumaczenie Izabela Drozdowska-Broering et al. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2020.
Google Scholar
Pfeifer, Kasper. „«Mnóstwo Kainów jest pośród nas»: Szlacheckie dyskursy o rabacji galicyjskiej i narodzie”. Teksty Drugie, nr 6 (2019): 311–329. https://doi.org/10.18318/td.2019.6.18.
Google Scholar
Pigoń, Stanisław. „Goście z zaświata w Weselu”. W: Poprzez stulecia: Studia z dziejów literatury i kultury. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984.
Google Scholar
Pigoń, Stanisław. Z epoki Mickiewicza. Lwów: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1922.
Google Scholar
Rusek, Iwona. Stanisław Wyspiański: Mit – tradycja – historia. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2024.
Google Scholar
Węgrzyniak, Rafał. Wokół „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991.
Google Scholar
Winterhalder von, Theodor Ritter. Kämpfe in China: Eine Darstellung der Wirren und der Betheiligung von Österreich-Ungarns Seemacht an ihrer Niederwerfung in den Jahren 1900– 1901. Wien, 1902.
Google Scholar
Ziejka, Franciszek. „Wesele” w kręgu mitów polskich. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1997.
Google Scholar
Autorzy
Magdalena Piekaramagdalenapiekara@gmail.com
Uniwersytet Śląski Polska
https://orcid.org/0000-0003-1586-6977
Magdalena Piekara – dr hab., prof. UŚ, historyczka literatury, zatrudniona w Instytucie Polonistyki na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego. Stale współpracuje ze Szkołą Języka i Kultury Polskiej UŚ. W latach 2020–2022 jurorka Nagrody Literackiej „Nike”. Główne obszary badawcze: historia literatury drugiej połowy XIX wieku, socrealizm, edytorstwo.
Statystyki
Abstract views: 2PDF downloads: 0
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Magdalena Piekara
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor/ka udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor/ka wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY 4.0.
Od zeszytu 1/2018 do zeszytu 3/2022 artykuły publikowane były na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy/ki udzielali niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowywali nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązywali się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
