«Ja do radia wejdę»: Radiowe realizacje Marii Wiercińskiej w latach 1946–1952


Abstrakt

Tekst poświęcony jest twórczości Marii Wiercińskiej z lat 1946–1952, kiedy aktorka i reżyserka skupiła się na pracy dla radia, najpierw w Łodzi, potem we Wrocławiu. Źródłem badawczym jest rękopis Wiercińskiej, porządkujący prace radiowe oraz tekst jej słuchowiska Niebezpieczne życie (1935, premiera radiowa w reżyserii Michała Meliny w tym samym roku), dotychczas nieanalizowany i niepublikowany. Zachowany scenariusz pochodzi z 1946, wtedy Wiercińska sama reżyserowała słuchowisko (emisja 1947). Egzemplarz z notatkami i skreśleniami autorki umożliwia prześledzenie, jak rozumiała i realizowała zasady twórczości w nowym medium. Wymienione źródła oraz korespondencja Wiercińskiej potwierdzają, że radio było jej pasją, pokazują miejsce prac radiowych w jej dorobku i wpływ doświadczeń w dziedzinie recytacji na pracę z mikrofonem. Perspektywa mikrohistorii pozwala dokładnie zbadać wybraną formę działalności twórczej artystki nieco zapomnianej. Artykuł poszerza wiedzę o kobietach współtworzących polski teatr w XX wieku.


Słowa kluczowe

Maria Wiercińska; radio; audycja poetycka; słuchowisko radiowe; Niebezpieczne życie; recytacja



Bardijewska, S. (2001). Nagie słowo: Rzecz o słuchowisku. Warszawa: Wydawnictwo Elipsa.

Byrski, T. (1947). Słuchamy radia cz. 8. Dziennik Łódzki, 7.05.

Byrski, T. (1947). Słuchamy radia cz. 2. Dziennik Łódzki, 7.03.

Chałupnik, A., & Łuksza, A. (red.). (2018). Rodzaju żeńskiego: Antologia dramatów. Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego.

Duniec, K. (2017). Dwudziestolecie: Przedstawienia. Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny.

Krakowska, J. (2016). PRL: Przedstawienia. Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, państwowy Instytut Wydawniczy, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk.

Krakowska, J. (red.). (2018). Agora: Statystyki. Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego.

Krasiński, E. (1960). Edmund Wierciński. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Krasiński, E. (1977). Maria Wiercińska: Przyjaźnie artystyczne. Teatr, 9, 24-26.

Łastowiecki, J. (2019). Specyfika odbioru słuchowiska radiowego na przykładzie polskich realizacji gatunku. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Osiński, Z. (2003). Pamięć Reduty: Osterwa, Limanowski, Grotowski. Gdańsk: Wydawnictwo Słowo/Obraz Terytoria.

Ostrowski, A. (1967). „Hedda Gabler” Henryka Ibsena. Ekran, 10.09.

Pawlik, A. (2014). Teatr radiowy i jego gatunki. Toruń: Wydawnictwo MADO.

Pleszkun-Olejniczakowa, E. (2000). Słuchowiska Polskiego Radia w o kresie piętnastolecia 1925-1939: Fakty, wnioski, przypuszczenia (t. I, II). Łódź: Wydawnictwo Biblioteka.

Pleszkun-Olejniczakowa, E., Bachura, J., & Pawlik, A. (2011). Dwa teatry: Studia z zakresu teorii i interpretacji sztuki słuchowiskowej. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Tuwim, J. (1935) List do redakcji „Dodatku Radiowego”. Gazeta Polska, 1.04.

Wiercińska, M., & Wierciński, E. (2013). Korespondencja 1926-1944 (M. Piekut, red.). Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego.

Wiercińska, M., & Wierciński, E. (2013). Korespondencja 1946-1957 (M. Piekut, red.). Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego.

Zwolińska, B. (2019). Twórczość Tadeusza Różewicza w radiu: Studium przypadku. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Źródła niepublikowane

Wiercińska, M. (1946). Niebezpieczne życie. Maszynopis: Pracownia Dokumentacji Teatru Instytutu Sztuki PAN.

Wiercińska, M. (b. d.). Jeszcze o poezji w mikrofonie. Maszynopis: Pracownia Dokumentacji Teatru Instytutu Sztuki PAN.

Wiercińska, M. (b. d.). Notatniki, Rękopis: Pracownia Dokumentacji Teatru Instytutu Sztuki PAN.

Wiercińska, M. (b. d.). Role Marii Wiercińskiej. Maszynopis: Pracownia Dokumentacji Teatru im. Barbary Krasnodębskiej Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego.

Pobierz

Opublikowane : 2020-11-11


Flader-Rzeszowska, K. (2020) „«Ja do radia wejdę»: Radiowe realizacje Marii Wiercińskiej w latach 1946–1952”, Pamiętnik Teatralny, 69(3), s. 133-150. doi: 10.36744/pt.234.

Katarzyna Flader-Rzeszowska  katarzyna.flader@wp.pl
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie  Polska
https://orcid.org/0000-0002-4110-9788

Dr. hab., prof. UKSW. Wykładowczyni na kierunku Dziennikarstwo i Komunikacja Społeczna Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, profesorka w Katedrze Komunikacji Kulturowej i Artystycznej UKSW, w latach 2017-2020 redaktor naczelna kwartalnika „Kultura – Media – Teologia”, zastępczyni redaktora naczelnego miesięcznika „Teatr”. Autorka książek Teatr przeciwko śmierci. Kryptoteologia Tadeusza Kantora (Warszawa 2015), Promieniowanie rapsodyzmu. W kręgu myśli i praktyki teatralnej Mieczysława Kotlarczyka (Warszawa 2008).





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY-NC-ND 4.0.