The Communitas of Mourning: Women in Black and Dah Teatar between War Protest and Theater


Abstrakt

Podczas wojny i w rzeczywistości powojennej przeciwstawienie „przyjaciel–wróg” oparte na podziałach narodowych często odbiera zmarłym „wrogom” prawo do żałoby. Opłakiwanie wykluczonych innych w takich czasach oznacza zerwanie z tym przeciwstawieniem. Autorka artykułu analizuje dwa przypadki przekroczenia opozycji „przyjaciel–wróg” w kontekście wojny domowej w Jugosławii – działalność grupy Kobiety w Czerni i teatru Dah. Analizując czuwania belgradzkich Žene u crnom i spektakl Dah Teatar Priča o čaju (Opowieść o herbacie), omawia strategie umożliwiające opłakiwanie zmarłych poza tą opozycją oraz to, jak otwierają one żałobną communitas. Koncepcja „żałobnej communitas” wyrasta z refleksji nad życiem godnym opłakiwania zaproponowanej przez Judith Butler w książce Ramy wojny.


Słowa kluczowe

communitas; opłakiwalność; Kobiety w Czerni; Dah Teatar; odpowiedzi/alność; wojna; protest


Źródło finansowania

The Swiss National Science Foundation (SNSF), research project: “Crisis and Communitas,” Grant No. 100016_182586, https://crisisandcommunitas.com/.


Admir, Jugo. “Artefacts and Personal Effects from Mass Graves in Bosnia and Herzegovina: Symbols of Persons, Forensic Evidence or Public Relics?” Les Cahiers Sirice 19, no. 2 (2017): 21–40. https://doi.org/10.3917/lcsi.019.0021.

Anderson, Benedict. Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism. London: Verso Books, 2016.

Athanasiou, Athena. Agonistic Mourning: Political Dissidence and the Women in Black. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2017.

Athanasiou, Athena. “Nonsovereign Agonism (or, Beyond Affirmation versus Vulnerability).” In Vulnerability in Resistance, edited by Judith Butler, Zeynep Gambetti, and Leticia Sabsay, 256–277. Durham: Duke University Press, 2016.

Barnett, Dennis, ed. DAH Theatre: A Sourcebook. New York: Lexington Books, 2016.

Benjamin, Walter. Understanding Brecht. Translated by Anna Bostock. London: Verso Books, 2003.

Beronja, Vlad, and Stijn Vervaet, eds. Post-Yugoslav Constellations: Archive, Memory, and Trauma in Contemporary Bosnian, Croatian, and Serbian Literature and Culture. Berlin: De Gruyter, 2016.

Bilić, Bojan. We Were Gasping for Air: (Post)-Yugoslav Anti-war Activism and Its Legacy. Baden-Baden: Nomos, 2012.

Butler, Judith. Frames of War: When is Life Grievable? London: Verso Books, 2009.

Dolečki, Jana, Senad Halilbašić, and Stefan Hulfeld, eds. Theatre in the Context of the Yugoslav Wars. Cham: Springer International Publishing, 2018.

Ecker, Gisela, ed. Trauer tragen – Trauer zeigen: Inszenierung der Geschlechter. München: Fink, 1999.

Haraway, Donna J. Staying with the Trouble: Making Kin in the Chthulucene. Durham: Duke University Press, 2016.

Holst-Warhaft, Gail. The Cue for Passion: Grief and Its Political Uses. Cambridge, MA: Harvard University Press, 2000.

Knežević, Dubravka. “Marked with Red Ink.” In Radical Street Performance: An International Anthology, edited by Jan Cohen-Cruz, 52–61. London: Routledge, 1998.

Mehmedović, Adem, Kadira Šakić, and Tijana Cvjetićanin. Srebrenica Genocide Denial Report 2021. Edited by Monica Hanson-Green et al. Srebrenica: The Srebrenica Memorial, 2021. https://srebrenicamemorial.org/assets/files/1625819683-srebrenica-genocidedenial-report-2021-english-language.pdf.

Miloševic, Dijana. “Some thoughts of the Quality of Attention.” In The Twenty-First Century Performance Reader, edited by Teresa Brayshaw, Anna Fenemore, and Noel Witts, 160–165. London: Routledge, 2020.

Milośević, Dijana, and Olivera Simić. “Enacting Justice: The Role of Dah Theatre Company in Transitional Justice Processes in Serbia and Beyond.” In The Arts of Transitional Justice. Culture, Activism, and Memory after Atrocity, edited by Peter D. Rush and Olivera Simić, 99–112. New York: Springer, 2014.

Nancy, Jean-Luc. The Inoperative Community. Translated by Peter Connor. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1991.

Ognjenovic, Gorana, and Jasna Jozelic, eds. Nationalism and the Politicization of History in the Former Yugoslavia: Modernity, Memory and Identity in South-East Europe. Cham: Palgrave Macmillan, 2021. https://doi.org/10.1007/978-3-030-65832-8_1.

Reimann, Ulrike. Trauern in Gemeinschaft. Basel: Synergia Verlag, 2016.

Šentevska, Irena. “In Search of Catharsis: Theatre in Serbia in the 1990s.” Südosteuropa 65, no. 4 (2017): 607–631. https://doi.org/10.1515/soeu-2017-0041.


Opublikowane : 2021-10-13


Biberstein, S. (2021) „The Communitas of Mourning: Women in Black and Dah Teatar between War Protest and Theater”, Pamiętnik Teatralny, 70(3), s. 99-121. doi: 10.36744/pt.838.

Sandra Biberstein  sandra.biberstein@access.uzh.ch
Uniwersytet w Zurychu  Szwajcaria

Studiowała historię, teorię i historię fotografii oraz socjologię na Uniwersytecie w Zurichu, gdzie ukończy studia magisterskie w zakresie kulturoznawstwa w 2021. Od lutego 2019 pełni funkcję asystentki w projekcie  badawczym SNSF "Crisis and Communitas" - odpowiada za interaktywne archiwum projektu. Jest współzałożycielką i redaktorką naczelną poświęconego kulturze czasopisma Coucou. Współpracuje z wieloma redakcjami i wydawnictwami, w latach 2008–2014 była redaktorką historycznego czasopisma Der Elfenbeintürmer (etü).



Łączna liczba odsłon: 65
Łączna liczba pobrań PDF: 50


Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY-NC-ND 4.0.