Rozmyślania nad maską


Abstrakt

Artykuł zamiast klasycznej recenzji monografii naukowej proponuje serię rozmyślań nad wybranymi wątkami książki Wojciecha Dudzika Maska w kulturze współczesnej Europy: Teorie i praktyki (Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2020). Subiektywny wybór tematów wprawdzie tylko częściowo oddaje bogactwo problemów poruszanych przez Dudzika, ale wiele zagadnienień zostaje usytuowanych w szerszych kontekstach: (1) Najnowsze badania ujawniły zaskakujące ambiwalencje maseczki pandemicznej jako ochrony przed zarażeniem. (2) Współczesne maski diabłów zdają się kontynuować starożytną tradycję maski jako obiektu budzącego lęk. (3) Europejskie praktyki performatywne ignorują tak ważne dla aktorów na Wschodzie wnętrza masek, stymulujące kontakt duchowy z poprzednimi użytkownikami. (4) Bimodalność wzroku odgrywa kluczową rolę podczas gry w masce. (5) W świecie digitalnym maska biometryczna przejmuje władzę nad cielesną tożsamością człowieka.


Słowa kluczowe

maska; sztuka przemiany; bimodalność wzroku; maseczka; maska biometryczna



Budzowska, Małgorzata, Katarzyna Chiżyńska i Jadwiga Czerwińska. Starożytny teatr i dramat w świetle pism scholiastów: Leksykon. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2020.

Daucé, Emmanuel, Pierre Albiges and Laurent U. Perrinet. „A dual foveal-peripheral visual processing model implements efficient saccade selection”. Journal of Vision 20, no. 8 (August 2020). https://doi.org/10.1167/jov.20.8.22.

Dudzik, Wojciech, red. Paradoksy maski: Antologia. Wybór i tłumaczenie Wojciech Dudzik, Agata Łuksza i Dorota Sosnowska, przy współpracy Amudeny Rutkowskiej. Wstęp Wojciech Dudzik. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2018.

Dudzik, Wojciech. Maska w kulturze współczesnej Europy: Teorie i praktyki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2020.

Fischer, Emma P., Martin C. Fischer, David Grass, Isaac Henrion, Warren S. Warren and Eric Westman. “Low-cost measurement of face mask efficacy for filtering expelled droplets during speech”. Science Advances 6, no. 36 (2020). https://doi.org/10.1126/sciadv.abd3083.

Kocur, Mirosław. Teatr antycznej Grecji. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2001.

Kocur, Mirosław. Źródła teatru. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2013.

Livingstone, Margaret. Vision and Art: The Biology of Seeing. New York: Abrams, 2014.

Roussi, Antoaneta. “Resisting the rise of facial recognition”. Nature, no. 587 (2020). https://doi.org/10.1038/d41586-020-03188-2.

Zuboff, Shoshana. Wiek kapitalizmu inwigilacji: Walka o przyszłość ludzkości na nowej granicy władzy. Tłumaczenie Alicja Unterschuetz. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka, 2020.

Żeromska, Estera. Japoński teatr klasyczny: Korzenie i metamorfozy, t. 1, Nō, kyōgen. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2010.

Żeromska, Estera. Maska na japońskiej scenie: Od pradziejów do powstania teatru nō: Historia japońskiej maski i związanej z nią tradycji widowiskowej. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2003.

Pobierz

Opublikowane : 2021-06-14


Kocur, M. (2021) „Rozmyślania nad maską”, Pamiętnik Teatralny, 70(2), s. 123-132. doi: 10.36744/pt.807.

Mirosław Kocur  miroslaw.kocur@uwr.edu.pl
Uniwersytet Wrocławski  Polska
https://orcid.org/0000-0002-7329-122X

Prof. dr hab., antropolog teatru i reżyser, pracuje w Instytucie Kulturoznawstwa Uniwersytetu Wrocławskiego i w Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Filii we Wrocławiu. Zainteresowania naukowe: dzieje, konteksty i uwarunkowania praktyk teatralnych; teatry: antycznej Grecji i Rzymu, średniowieczny, elżbietański, nieeuropejski; rekonstrukcja przedstawień teatralnych – antropologia teatralna. Autor Teatru antycznej Grecji (Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2001), Źródeł teatru (Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2013).
http://kocur.uni.wroc.pl/





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY-NC-ND 4.0.