Teatr i polityka – teoria i praktyka


Abstrakt

Artykuł jest krytycznym omówieniem książki Piotra Dobrowolskiego Teatr i polityka. Dyskursy polityczne w polskiej dramaturgii współczesnej (Poznań 2019). Autor przedstawia w niej „teksty dla teatru” oraz ich wybrane realizacje sceniczne w Polsce lat 1989–2018. Proponuje syntezę pojęciowo opartą na teorii krytycznej, a przedmiotowo na wyróżnieniu wybranych dyskursów właściwych dla teatru tego czasu – nazywa te całości dyskursywne „dramatem” Innego, historii, kobiety, reprodukcji i gospodarki liberalnej. Książka Dobrowolskiego prowokuje do polemicznych pytań o owocność takiej formy myślenia o polityczności – skoro bowiem ma ono obejmować wszystkie odniesienia do dyskursu epoki, to pytanie o możliwość politycznego oddziaływania teatru się rozmywa. Z kolei arbitralność autorskich wyborów sprawia, że niepewny staje się także status krytycznej syntezy, rozumianej jako ujęcie oferujące perspektywę całościową, ale zarazem uwzględniającą ograniczenia wpisane w syntetyzujące procedury. Istotny kontekst dla analizy (jak i dla samej monografii) stanowią książki: Polityka teatru Pawła Mościckiego, Teatra polskie Dariusza Kosińskiego, a przede wszystkim Demokracja. Przedstawienia Joanny Krakowskiej.


Słowa kluczowe

teatr polityczny; polityczność; transformacja; teatr polski 1989-2018



Dobrowolski, P. (2019). Teatr i polityka: Dyskursy polityczne w polskiej dramaturgii współczesnej. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie Studia Polonistyczne.

Kosiński, D. (2010). Teatra polskie: Historie.Warszawa: PWN – Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego.

Kosiński, D. (2013). Teatra polskie: Rok katastrofy. Kraków – Warszawa: Wydawnictwo Znak – Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego.

Krakowska, J. (2019). Demokracja: Przedstawienia. Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego – Instytut Sztuki PAN.

Mościcki, P. (2008). Polityka teatru; Eseje o sztuce angażującej. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Pobierz

Opublikowane : 2020-12-31


Kurz, I. (2020) „Teatr i polityka – teoria i praktyka”, Pamiętnik Teatralny, 69(4), s. 193-202. doi: 10.36744/pt.623.

Iwona Kurz  i.kurz@uw.edu.pl
Uniwersytet Warszawski  Polska
https://orcid.org/0000-0001-7180-8670

Historyczka nowoczesnej kultury polskiej, badaczka kultury wizualnej, filmoznawczyni, zajmuje się również problematyką ciała i gender. Od 2016 roku dyrektorka Instytutu Kultury Polskiej UW. Autorka książki Twarze w tłumie (2005), współautorka Obyczajów polskich. Wiek XX w krótkich hasłach (2008) oraz dwutomowej pracy Kultura wizualna w Polsce (2017), redaktorka antologii Film i historia (2008, Nagroda Rektora UW) i monograficznego numeru „Kultury Współczesnej” Powrót do archiwów (4/2011), współredaktorka tomów zbiorowych Ślady Holokaustu w imaginarium kultury polskiej (2017) oraz Ekspozycje nowoczesności. Wystawy a doświadczanie procesów modernizacyjnych w Polsce 1821–1929 (2017), współredaktorka podręczników akademickich Antropologia ciała (2008) oraz Antropologia kultury wizualnej (2012), redaktorka i współtłumaczka książki Jonathana Crary’ego Zawieszenia percepcji. Uwaga, spektakl i kultura nowoczesna (2009). Jest także współautorką podręcznika do wiedzy o kulturze dla szkół ponadgimnazjalnych Człowiek w kulturze (2006).





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY-NC-ND 4.0.