Fenomen twórczości scenograficznej Mariana Bogusza


Abstrakt

Artykuł poświęcono twórczości scenograficznej Mariana Bogusza (1920–1980), której znakiem szczególnym jest zdecydowana przewaga projektów niezrealizowanych. Jego praktyka artystyczna – projektowanie, konstruowanie i eksponowanie scenograficznych makiet – skonfrontowana została z wyrazistymi poglądami artysty na temat kolektywnego charakteru pracy nad inscenizacją teatralną oraz roli, jaką w tym procesie pełnić powinien scenograf. W tym kontekście gest tworzenia koncepcji plastycznej do inspirujących artystę tekstów dramatycznych ukazany został jako rodzaj scenograficznej utopii. Przestrzenne koncepcje Bogusza i ich niewykorzystany artystyczny potencjał zaprezentowano na podstawie analizy trzech projektów z 1957 roku: Białej zarazy i Matki Karela Čapka oraz Krwawych godów Federica Garcii Lorki.


Słowa kluczowe

Marian Bogusz; scenografia; projektowanie; kompozycja przestrzenna; makieta; rzeźba sceniczna



Bogusz, Marian. „Kilka uwag o scenografii”. Przegląd Kulturalny 3, nr 9 (1954).

Brojer, Wojciech, oprac. „Malując słuchałem muzyki songów”: Marian Bogusz, Bertolt Brecht – „Opera za trzy grosze”. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2011.

Dąbrowska, Maria, i Irena Moderska, red. Marian Bogusz 1920–1980: wystawa monograficzna. Poznań: Muzeum Narodowe, 1982.

Kordjak, Joanna. „W galerii sztuki nowoczesnej”. W: Kordjak, Radość nowych konstrukcji, 3–28.

Kordjak, Joanna, red. Radość nowych konstrukcji: (po)wojenne utopie Mariana Bogusza. Warszawa: Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, 2017.

Kowalska, Bożena. Polska awangarda malarska 1945–1980: szanse i mity. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988.

Pietrasik, Agata. „«Myśl o wszystkich»: (po)wojenne utopie Mariana Bogusza”. W: Kordjak, Radość nowych konstrukcji, 29–36.

Pronaszko, Andrzej. Zapiski scenografa: wspomnienia, artykuły, listy. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1976.

Strzelecki, Zenobiusz. „Scenografia jest sztuką plastyczną”. Teatr 8, nr 18 (1953).

Strzelecki, Zenobiusz. Polska plastyka teatralna. T. 2 i 3. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1963.

Pobierz

Opublikowane : 2021-04-07


Dąbek-Derda, E. (2021) „Fenomen twórczości scenograficznej Mariana Bogusza”, Pamiętnik Teatralny, 70(1), s. 95-112. doi: 10.36744/pt.622.

Ewa Dąbek-Derda 
Uniwersytet Śląski w Katowicach  Polska
https://orcid.org/0000-0003-1121-4154

Kulturoznawczyni, teatrolożka, dr hab. nauk humanistycznych, adiunkt w Instytucie Nauk o Kulturze Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Autorka prac o dramacie i teatrze współczesnym. Zajmuje się badaniem plastyki teatralnej, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki przestrzeni i kostiumu, a także dokumentacją widowisk i edukacją teatralną. Autorka książek: Tadeusza Słobodzianka nie-boskie historie: dramaturgia w kręgu mitu (Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2003), Sześcian zaklęty w kuli (Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2017).





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY-NC-ND 4.0.