Individual and Community Crises in a Pandemic: The Social Theater of Ambulatory Care


Abstrakt

Artykuł dotyczy działalności polskich teatrów społecznych w czasie pandemii Covid-19. Ramą interpretacyjną jest koncepcja teatru-ambulatorium Lidii Zamkow, która pozwala umiejscowić aktywność teatrów społecznych w kontekście działań taktycznych Michela de Certeau oraz niskich/słabych teorii Jacka Halberstama. Ambulatorium teatru społecznego rozpoznaje potrzeby jednostek i społeczności w pandemicznym kryzysie i reaguje na nie w różny sposób. W artykule wyróżnione zostały trzy typy idealne rozpoznań i wynikających z nich kuracji, które teatry-ambulatoria stosują w pandemii: terapeutyzowanie, sztukmistrzostwo i rewolucja. Podstawą analizy są materiały zebrane podczas dwóch badań: grantu dotyczącego antropologiczno-społecznej działalności Teatru Węgajty realizowanego przez Instytut Sztuki PAN oraz badania pracownic i pracowników teatrów w pandemii zainicjowanego przez Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie.


Słowa kluczowe

teatr społeczny; pandemia; kryzys; jednostka; społeczeństwo; wspólnota; niska teoria; teatr-ambulatorium


Źródło finansowania

Badania finansowane przez Narodowe Centrum Nauki (nr rej. proj. 2017/26/E/HS2/00357) oraz przez Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie.


Brach-Czaina, J. (2018). Szczeliny istnienia. Warszawa: Dowody na istnienie.

Celan, P. (2003). Collected Prose (R. Waldrop, trans.). New York: Routledge.

Czyżewski, K. (2008). Jestem człowiekiem małych liczb: interview by Grzegorz Godlewski. Nowe Książki, 11.

de Certeau, M. (1988). The Practice of Everyday Life (S. Rendall, trans.). Berkeley: University of California Press.

Dudzik, W. (1995). O teatrze alternatywnym. Polska Sztuka Ludowa: Konteksty, 2, 74-75.

Foucault, M. (1977). Language, Counter-memory, Practice: Selected Essays and Interviews. (D. F. Bouchard & S. Simon, trans.). Ithaca: Cornell University Press.

Foucault, M. (1980). Power/Knowledge: Selected Interviews and Other Writings, 1972–1977. New York: Pantheon Books.

Galusek, Ł., & Sieroń-Galusek, D. (2012). Pogranicze: O odradzaniu się kultury. Wrocław: Kolegium Europy Środkowowschodniej.

Geertz, C. (1983). Local Knowledge: Further Essays in Interpretive Anthropology. New York: Basic Books.

Halberstam, J. (2011). The Queer Art of Failure. Durham: Duke University Press.

Iwasiów, I. (2020). Czerwone szpilki nie znikną: interview by Violetta Szostak. Wysokie Obcasy, 32.

Jawłowska, A. (1975). Drogi kontrkultury. Warszawa: PIW.

Kosiński, D. (2010). Performing Poland: Rethinking Histories and Theatres (P. Vickers, trans.). Cardiff: Performance Research Books.

Krakowska, J. (2016). PRL: Przedstawienia. Warszawa: PIW, Instytut Teatralny im. Z. Raszewskiego, & IS PAN.

Lévi-Strauss, C. (1966). The Savage Mind (G. Weidenfield, trans.). Chicago: University of Chicago Press..

Mościcki, P. (2008). Polityka teatru: Eseje o sztuce angażującej. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Puzyna, K. (1974). Syntezy za trzy grosze. Warszawa: PIW.

Schininá, G. (2009). Like a Ham in a Temperance Hotel: Healing, Participation and Education in Social Theatre. In: S. Jennings (ed.), Dramatherapy and Social Theatre: Necessary Dialogues (pp. 37-48). London-New York: Rutledge.

Solnit, R. (2020). The Impossible Has Already Happened: What Coronavirus Can Teach Us About Hope. Guardian, April 7.

Taylor, P. (2003). Applied Theatre: Creating Transformative Encounters in the Community. Portsmouth: Heinemann.

Tokarczuk, O. (2019). The Tender Narrator. December 7, 2019, https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2018/tokarczuk/104871-lecture-english/

Weber, M. (2011). Objectivity’ in Social Sciences and Social Policy. In: E.A. Shils & Henry A. Finch (trans., ed.). Methodology of Social Sciences (p. 49-112). New Brunswick: Transaction Publishers.

Yalom, I. D. (2012). Love’s Executioner and Other Tales of Psychotherapy. New York: Perseus Books.

Zamkow, L. (1971). Nie uznaję teatru bez tekstu: interview by Krzysztof Miklaszewski. Scena, 1.

Zamkow, L.(1968). Moje mądre przyjemności. Polska, 3.


Opublikowane : 2020-12-31


Kułakowska, K., Kalinowska, K., Drygas, O. i Bargielski, M. (2020) „Individual and Community Crises in a Pandemic: The Social Theater of Ambulatory Care”, Pamiętnik Teatralny, 69(4), s. 63-84. doi: 10.36744/pt.455.

Katarzyna Kułakowska  katarzyna.kulakowska@ispan.pl
Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk  Polska
https://orcid.org/0000-0002-3673-4394

dr Katarzyna Kułakowska - absolwentka Instytutu Kultury Polskiej (UW), gdzie w 2017 roku obroniła pracę doktorską Ruch kontrkultury teatralnej w Polsce z perspektywy doświadczeń jego uczestniczek. Autorka dwóch książek: Miasto płci (2010) oraz Błaźnice. Kobiety kontrkultury teatralnej w Polsce (2017). Obecnie adiunkta w Instytucie Sztuki PAN, gdzie bada metodę pracy Teatru Węgajty na podstawie doświadczeń jego uczestniczek i uczestników oraz pracuje nad poszerzaniem polskiej teatrologii o perspektywę feministyczną.


Katarzyna Kalinowska 
Instytut Badań Edukacyjnych  Polska
http://orcid.org/0000-0003-2657-6107

dr Katarzyna Kalinowska– absolwentka Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych (UW), gdzie w 2017 roku obroniła pracę doktorską Emocje w interakcjach intymnych i towarzyskich. Badanie eksploracyjne praktyk flirtu i uwodzenia w sanatoriach i na imprezach klubowych. Autorka książki Praktyki flirtu i podrywu. Studium z mikrosocjologii emocji(2018). Obecnie adiunktka w Instytucie Badań Edukacyjnych. Zajmuje się socjologią emocji i miłości, metodologią jakościową oraz etyką badań, jest zaangażowana we wspieranie rozwoju pedagogiki teatru w Polsce.


Olga Drygas 
Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk  Polska
http://orcid.org/0000-0003-0850-4193

mgr Olga Drygas–absolwentka Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych i Społecznych (UAM), doktorantka w I Instytucie Sztuki PAN, gdzie pod kierunkiem prof. zw. dr hab. Krystyny Duniec przygotowuje rozprawę Lidia Zamkow. W stronę morfowania historii polskiego teatru. Kuratorka i koordynatorka projektów międzynarodowych w Nowym Teatrze w Warszawie, dramaturżka.


Michał Bargielski 
https://orcid.org/0000-0001-7448-4923

mgr Michał Bargielski– absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych (UW). Socjolog zainteresowany ewaluacją programów publicznych i badaniem społeczności lokalnych. Ewaluator i badacz skoncentrowany na problematyce rozwoju lokalnego, polityce społecznej i animacji kultury.





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY-NC-ND 4.0.