Maski Aleksandry Śląskiej


Abstrakt

Artykuł bada dorobek artystyczny Aleksandry Śląskiej (1925–1989), aktorki teatralnej i filmowej, którą zapamiętano głównie jako specjalistkę od ról Niemek i arystokratek. Pokazuje okoliczności powstania tego stereotypu i rozbija go poprzez prezentację jej mniej znanego oblicza zawodowego. Zawiera analizę szerokiego wachlarza zróżnicowanych portretów kobiecych w jej wykonaniu, od kreacji w Niemcach Kruczkowskiego, przez rolę tytułową w Martwej królowej Montherlanta i Blanche w Tramwaju zwanym pożądaniem Williamsa, po ciekawe wcielenia komediowe, jak Elwira w Mężu i żonie Fredry. Śląska należała do pokolenia kształtującego polską kulturę w latach PRL-u i rozwijającego nowe media. Współtworzyła polską szkołą słuchowiska, polską szkołą dubbingu oraz Teatr Telewizji. Mitowi chłodnej, nieprzystępnej aktorki przeciwstawiono wizerunek wszechstronnie utalentowanej interpretatorki, wnikliwie studiującej złożoność ludzkiej natury, kobiety teatru realizującej się na wielu artystycznych polach.


Słowa kluczowe

Aleksandra Śląska; aktorka; teatr polski; Teatr Telewizji; film polski; polska szkoła słuchowiska; polska szkoła dubbingu; Teatr Ateneum



Czanerle, M. (1977). Panie i panowie teatru. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Kurpiewski, P. (2017). Historia na ekranie Polski Ludowej. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Sosnowska, D. (2014). Królowe PRL. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Źródła:

Bargiełowski, D. (1957). Rzecz o niższych regionach ciała. Sztandar Młodych, 6, 4.

Berberyusz, E. (1965). Z wielką tragiczką – o komedii. Słowo Polskie, 305.

Beylin, K. (1962). O kobiecie, która wybiera zło. Express Wieczorny, 227, 6.

Bielas, K. (1999). Ja ci zagram młodość. Gazeta Wyborcza (dodatek Wysokie obcasy), 219, 6-7.

Bieniewski, H. (1960). Zwycięzcy i zwyciężeni. Orka, 3.

Czapińska, W. (1963). Powrót do Loudun. Ekran, 14, 8.

Domański, D. (1989). Ostatnia rozmowa z Aleksandrą Śląską. Życie Literackie, 49, 3.

Erhardt, L. (1960). Teatr w pudełku. Radio i Telewizja, 43, 2.

Greń, Z. (1962). Dla kogo requiem?. Życie Literackie, 43, 12.

Grodzicki, A. (1958). Zmysły, zmysły… . Życie Warszawy, 143, 8.

Grodzicki, A. (1962). Zakonnica z domu publicznego. Życie Warszawy, 228, 8.

Kuliczkowska, K. (1965). Maria Stuart. Radio i Telewizja, 46, 21.

Miklaszewski, K. (1977). Opolska lekcja klasyki. Życie Literackie, 18, 16.

Natanson, W. (1966). Mąż i żona. Teatr, 7, 14.

Pindór, M. (1990). Aleksandra Śląska. Zwrot, 4, 15.

Polanica, S. (1976). Pani Dobrójska na czworakach. Słowo Powszechne, 149.

Przewoska, H. (1966). Test na poczucie humoru. Stolica, 17, 4.

Robosz, A. (1968). Aleksandra Śląska. Głos ludu, 12.

Rogacki, H. I. (1979). Aleksandra Śląska. Scena, 1, 10.

Rudnicki, A. (1963). Niebieskie kartki. Świat, 30.

Szczawiński, J. (1967). Ocalenie Ruth. Kierunki, 49.

Szczepański, J. A. (1957). Potrzebne wznowienie. Trybuna Ludu, 348, 6.

Szczepański, J. A. (1976). Rozum i afekt. Teatr, 15.

Szydłowski, R. (1959). Osaczeni z Jastrowa, czyli o granicach wolności. Polityka, 51.

Tatarkiewicz, A. (1968). Dwa oblicza Markiza de Sade. Więź, 1, 155.

Wirth, A. (1955). Ocalenie Sonnenbrucha. Nowa Kultura, 20.

Wirth, A. (1963). Demony Aleksandry Śląskiej. Nowa Kultura, 12, 6.

Zdanowicz, J. (1964). Przybliżyć ludzi. Rozmowa – bez pytań – z Aleksandrą Śląską. Polityka, 37.

Pobierz

Opublikowane : 2020-11-11


Cebera, M. (2020) „Maski Aleksandry Śląskiej”, Pamiętnik Teatralny, 69(3), s. 105-132. doi: 10.36744/pt.17.

Marta Cebera  marta.cebera@ug.edu.pl
Uniwersytet Gdański  Polska
https://orcid.org/0000-0002-1545-6516

Doktor nauk o sztuce, absolwentka Filologicznych Studiów Doktoranckich na Uniwersytecie Gdańskim (2019). Od 2019 roku pracuje jako adiunkt na Uniwersytecie Gdańskim, w Zakładzie Dramatu, Teatru i Widowisk. Autorka artykułów w czasopismach naukowych i tomach pokonferencyjnych. Publikowała w takich czasopismach, jak: „Teatr”, „Zarządzanie w kulturze”, „Świat Tekstów. Rocznik Słupski”, „EKRANy”, „Fragile”, „Gdyńskie Zeszyty Filmowe SCRIPT”, „Pleograf. Kwartalnik Akademii Polskiego Filmu”. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się wokół teatru i dramatu XIX oraz XX wieku, a także sztuki aktorskiej i jej przemian na przestrzeni wieków.





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY-NC-ND 4.0.