Biografie artystów scenicznych w nowych perspektywach – blok tematyczny pod redakcją gościnną Beth Holmgren (Duke University)

2021-06-11

Podczas gdy biografia pozostaje jednym z najsłabiej zdefiniowanych i ugruntowanych teoretycznie gatunków w kanonie literackim, biografie artystów scenicznych – zarówno poważnych aktorów, jak i popularnych twórców rozrywkowych – najczęściej w sposób szablonowy i uproszczony wykorzystują sławę i atrakcyjność rynkową swoich bohaterów. Większość biografii współczesnych aktorów opiera się na dwubiegunowości wizerunku gwiazd, przetwarzając przesadne pochwały ich występów i plotki o ich życiu intymnym. Nawet ci autorzy, którzy wybierają trudniejsze zadanie i piszą o gwiazdach przeszłości (czasem gwiazdach, które zgasły na długo przed wynalezieniem technologii filmowej i dźwiękowej), zazwyczaj postępują według podobnego schematu: starają się przywrócić życie świetnym niegdyś rolom swoich bohaterów, a także skandalom wywołanym przez ich niewłaściwe zachowanie. Jak inaczej pisarze mieliby zainteresować dzisiejszych czytelników spuścizną i publicznym wizerunkiem sławnych niegdyś artystów?

Specjalny blok „Pamiętnika Teatralnego” poświęcimy rozważaniom na temat innych, bardziej analitycznych, skontekstualizowanych, a zarazem angażujących metod pisania biografii aktorskich. Zapraszamy badaczy, który opublikowali biografię artysty scenicznego lub pracują nad nią, by podjęli krytyczną refleksję nad własną metodą i praktyką biograficzną. Zapraszamy autorów na każdym etapie ich kariery naukowej. Im bardziej zróżnicowany będzie ten blok pod względem tematyki i autorów, tym bardziej użyteczny będzie dla czytelników i przyszłych biografów. Teksty złożą się na dwujęzyczny, polsko-angielski blok tematyczny.

Artykuł musi odpowiadać na pierwsze pytanie i odnosić się, o ile to możliwe, do wybranych kolejnych zagadnień:

  1. Co przesądziło o wyborze bohatera, którego działalność stała się przedmiotem badań? Czy jest to aktor uznany i ceniony, popularny artysta rozrywkowy czy może aktor o szerokim doświadczeniu (scenicznym, telewizyjnym, kabaretowym, klubowym etc.)?
  2. Kto jest idealnym wirtualnym odbiorcą tej biografii?
  3. Jakiego rodzaju źródła były lub mogą stać się podstawą pracy badawczej (np. wspomnienia aktora, członków jego rodziny, współpracowników; korespondencja; recenzje; nagrane lub sfilmowane występy; drukowane lub filmowe wywiady; rzeczy osobiste; czy nawet dawne domy i miejsca zamieszkania)? Zważywszy, że wielu aktorów pisze swoje wspomnienia po latach, by wykorzystać sławę i utrwalić na piśmie swój gwiazdorski wizerunek, w jaki sposób można je uwzględnić, nie tracąc krytycznego dystansu? Jak radzić sobie z lukami, jeśli nie ma dostępu do istotnych materiałów źródłowych?
  4. Jak temat i dostępne źródła kształtują narrację i analityczną koncepcję biografii? Czy jakieś prace teatrologiczne lub istniejące aktorskie biografie mają wpływ na tę koncepcję? Czy przydatne mogą być paradygmaty takie, jak koncept „polifokalnej” lektury (Viv Gardner 2007[1]), która sytuuje bohaterów i ich dokonania we właściwych im kontekstach społeczno-kulturowych i artystycznych, uwzględniając np. wpływ rynku czy istniejących gatunków (np. powieści epistolarnych, Bildungsroman) na ich autoprezentację? Czy, pisząc o popularnym artyście rozrywkowym, można znaleźć inspirację metodologiczną w stosunkowo nowych publikacjach, w których położono nacisk na to, jak tacy artyści modelowali i popularyzowali nowe wzory społeczne i zachowania? (Por. m.in. Andrew L. Erdman, Ruth Feldstein, Neal Gabler, Susan A. Glenn, Shane Vogel i David Weinstein[2]).
  5. Jednym z głównych wyzwań stojących przed biografami aktorów i artystów rozrywkowych jest ukazanie efemerycznej i zakorzenionej w cielesnym doświadczeniu sztuki – „nażywości” i siły bezpośredniego oddziaływania aktorskich występów. Jak można to osiągnąć?
  6. Jakie inne wyzwania kryją się w projektach biograficznych? Co można poradzić przyszłym biografom?

Wydanie zeszytu planowane jest na przełom czerwca i lipca 2022 roku. Autorzy zostaną wybrani na podstawie nadesłanych abstraktów przez komitet redakcyjny (kuratorka bloku Beth Holmgren, Emilia Olechnowicz i Ewa Partyga). Abstrakt o objętości ok. 3000 znaków powinien zawierać tezę artykułu i opis metodologii. Abstrakty należy przesyłać na adres: pamietnik.teatralny@gmail.com nie później niż 10 września 2021.Pytania prosimy o kierować na ten sam adres.

Autorzy, których abstrakty zostaną przyjęte, powinni nadesłać teksty (25000–40000 znaków) nie później niż 30 grudnia 2021. Zgłoszenia zostaną poddane standardowym procedurom redakcyjnym (podwójnej ślepej recenzji). Wytyczne dla autorów dostępne są pod adresem: https://czasopisma.ispan.pl/index.php/pt/dlaautora

 

[1] The Cambridge Companion to the Actress (2007).

[2] Andrew L. Erdman, Queen of Vaudeville: The Story of Eva Tanquay (2012); Ruth Feldstein, How It Feels to be Free: Black Women Entertainers and the Civil Rights Movement (2017); Neal Gabler, Barbra Streisand: Redefining Beauty, Femininity, and Power (Jewish Lives) (2016); Susan A. Glenn, Female Spectacle: The Theatrical Roots of Modern Feminism (2000); Shane Vogel, The Scene of Harlem Cabaret: Race, Sexuality, Performance (2009); David Weinstein, The Eddie Cantor Story: A Jewish Life in Performance and Politics (2017).