Zagrać Chaplina: Wcielenia ikony kina na scenach kabaretowych międzywojennej Polski
Wojciech Świdziński
wojciech.swidzinski@e-at.edu.plAkademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza (Polska)
https://orcid.org/0000-0001-6840-4069
Abstrakt
Wśród wielu występów parodiujących Charliego Chaplina prezentowanych na scenach polskich kabaretów w rożnych miastach w latach 1923–1939 na szczególną uwagę zasługują: propozycja Eugeniusza Bodo z Qui Pro Quo i piosenka Ten wąsik w wykonaniu Ludwika Sempolińskiego. Autorzy licznych interpretacji przypisywali odgrywanej postaci zarówno ikoniczne atrybuty, jak i rekwizyty nawiązujące do współczesności. Ważnym czynnikiem oddziałującym na obraz Chaplina w świadomości artystów i elit intelektualnych było społeczne i polityczne zaangażowanie aktora. Na kształt kabaretowych przedstawień gwiazdora największy wpływ miały utwory z kręgu awangardy.
Oświadczenie o konflikcie interesów
Słowa kluczowe:
Charlie Chaplin, kabaret, teatr dwudziestolecia międzywojennego, teatr a filmBibliografia
Banaszkiewicz, Władysław. „Pola Negri: Początki kariery i legendy”. Kwartalnik Filmowy 10, nr 1 (1960): 37–80.
Google Scholar
Groński, Ryszard Marek. Kabaret Hemara. Warszawa: Polskie Towarzystwo Wydawców Książek, 1989.
Google Scholar
Krukowski, Kazimierz. Moja Warszawka. Wydanie 2. Warszawa: Filmowa Agencja Wydawnicza, 1958.
Google Scholar
Mościcki, Tomasz. Teatr Qui Pro Quo: Kochana stara buda. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 2008.
Google Scholar
Robinson, David. Chaplin: Jego życie i sztuka. Tłumaczenie Wanda Wertenstein. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1995.
Google Scholar
Sempoliński, Ludwik. Wielcy artyści małych scen. Warszawa: Czytelnik, 1968.
Google Scholar
Sowińska, Iwona. „Złoty wiek burleski”. W: Historia kina. Tom 1. Kino nieme, redakcja Tadeusz Lubelski et al. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 2009.
Google Scholar
Strożek, Przemysław. „Chapliniada w kręgach lewicy literackiej i artystycznej lat 20.”. Kwartalnik Filmowy 37, nr 89–90 (2015): 288–305. https://doi.org/10.36744/kf.2341.
Google Scholar
Świdziński, Wojciech. Co było grane? Film zagraniczny w Polsce w latach 1918–1929 na przykładzie Warszawy. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 2015.
Google Scholar
Świdziński, Wojciech. „Komicy i komiksy: Drugie życie gwiazd kina międzywojennego”. Kwartalnik Filmowy 46, nr 125 (2024): 158–179. https://doi.org/10.36744/kf.1877.
Google Scholar
Włast, Andrzej. Dziesiąta Muza (Impresje): Felietony filmowe z lat 1923–1924, redakcja Wojciech Świdziński. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 2017.
Google Scholar
Włast, Andrzej. Estrada: Utwory Andrzeja Własta. Warszawa: B. Rudziński, 1921.
Google Scholar
Autorzy
Wojciech Świdzińskiwojciech.swidzinski@e-at.edu.pl
Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza Polska
https://orcid.org/0000-0001-6840-4069
Wojciech Świdziński - dr nauk humanistycznych, teatrolog i filmoznawca. Adiunkt w Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie. Od 2024 dziekan kierunku Wiedza o Teatrze. Członek Polskiego Towarzystwa Badań nad Filmem i Mediami. Artykuły naukowe i popularnonaukowe publikował między innymi w Kwartalniku Filmowym, Ekranach, Pleografie i Stolicy.
Statystyki
Abstract views: 2PDF downloads: 2
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Wojciech Świdziński
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor/ka udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor/ka wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY 4.0.
Od zeszytu 1/2018 do zeszytu 3/2022 artykuły publikowane były na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy/ki udzielali niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowywali nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązywali się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
