P. T. Barnum, the Freak Show, and the (Re)presentation of the Anomalous Body
Barbara Pitak-Piaskowska
barbara.pitak-piaskowska@ug.edu.plUniwersytet Gdański (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-9428-4475
Abstrakt
Artykuł podejmuje temat charakterystyki dziewiętnastowiecznego amerykańskiego muzeum osobliwości stworzonego przez Phineasa Taylora Barnuma w ujęciu historycznym ze szczególnym uwzględnieniem popisów scenicznych określanych mianem freak shows. Uznawany za twórcę amerykańskiej rozrywki Barnum specjalizował się w prezentowaniu ludzkiej odmienności – osób bądź to zdeformowanych fizycznie, bądź z różnego rodzaju anomaliami związanymi z wyglądem, w tym ludzi z karłowatością i gigantyzmem, kobiety z brodą, bliźniąt syjamskich i wielu innych. Autorka zaprasza do dyskusji nie tylko na temat charakterystyki samych freak shows, ale także konsekwentnie sprawowanej przez Barnuma kontroli nad prezentowaniem nienormatywnych ciał występujących w jego muzeum w oparciu o historie zmyślone, odrealnione. Jednocześnie, przywołując takich bohaterów jak Joyce Heth, Tomcio Paluch czy William Henry Johnson, osadzony w mikro-historiach tekst porusza zagadnienie retoryki reklamy bazującej na wyimaginowanej narracji, której celem było wypełnienie, przyświecającego Barnumowi założenia, „nie ważne jak, ważne by mówili”.
Oświadczenie o konflikcie interesów
Słowa kluczowe:
P. T. Barnum, muzeum osobliwości, freak show, ciało, anormatywny, reklama, niepełnosprawność, oszustwoBibliografia
Adams, Bluford. E Pluribus Barnum: The Great Showman and the Making of U.S. Popular Culture. Minneapolis: University of Minnesota, 1997.
Google Scholar
Ashby, LeRoy. With Amusement for All: A History of American Popular Culture Since 1830. Lexington: University Press Kentucky, 2006.
Google Scholar
Barnum, Phineas Taylor. Barnum’s Own Story: The Autobiography of P. T. Barnum. New York: Dover, 1961.
Google Scholar
Bogdan, Robert. Freak Show: Presenting Human Oddities for Amusement and Profit. Chicago: University of Chicago Press, 1988.
Google Scholar
Bogdan, Robert. “The Social Construction of Freaks.” In Freakery: Cultural Spectacles of the Extraordinary Body, edited by Rosemarie Garland-Thomson. New York: New York University Press, 1996.
Google Scholar
Cook, James W., ed. The Colossal P. T. Barnum Reader. Urbana: University of Illinois Press, 2005.
Google Scholar
Crossley, Mary. Embodied Injustice: Race, Disability, and Health. Pittsburg, PA: University of Pittsburgh School of Law, 2022.
Google Scholar
Demeres, Elizabeth S., and Alexandra Kindell, eds. Encyclopedia of Populism in America: A Historical Encyclopedia. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO, 214.
Google Scholar
Disher, M. Willson. Fairs, Circuses and Music Halls. London: William Collins, 1942.
Google Scholar
Durbach, Nadja. Spectacle of Deformity: Freak Shows and Modern British Culture. Berkeley: University of California Press, 2009.
Google Scholar
Garland Thomson, Rosemarie. Extraordinary Bodies: Figuring Disability in American Culture and Literature. New York: Columbia University Press, 1997.
Google Scholar
Garland Thomson, Rosemarie. “The Politics of Staring: Visual Rhetorics of Disability in Popular Photography.” In Disability Studies: Enabling the Humanities, edited by Sharon L. Snyder et al. New York: Modern Language Association of America, 2002. https://thowe.pbworks.com/f/politics.of.staring.pdf.
Google Scholar
Hagood, Taylor. Secrecy, Magic, the One-Act Plays of Harlem Renaissance Women Writers. Columbus: The Ohio State University Press, 2010. https://kb.osu.edu/server/api/core/bitstreams/b951f8ad-0ee8-5e49-b206-4d107782d233/content.
Google Scholar
Jordan, Rieke. “Spending Time in the Nineteenth Century.” New American Studies: A Forum 71 (2021): 1–19. https://doi.org/10.18422/71-01.
Google Scholar
Kierkegaard, Soren. Fear and Trembling. Translated by Howard V. Hong and Edna H. Hong. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1983.
Google Scholar
Lindfors, Bernth. Early African Entertainments Abroad: From the Hottentot Venus to Africa’s First Olympians. Madison: University of Wisconsin Press, 2014.
Google Scholar
Merish, Lori. “Cuteness and Commodity Aesthetics.” In Freakery: Cultural Spectacles of the Extraordinary Body, edited by Rosemarie Garland-Thomson. New York: New York University Press, 1996.
Google Scholar
Moran, Mark, and Mark Sceruman. Weird N. J.: Your Travel Guide to New Jersey’s Local Legends and Best Kept Secrets. New York: Barnes & Noble Inc, 2005.
Google Scholar
O’Callaghan, Mary. “From Marginalization to National Sensation: The Phenomenon of Disability in Victorian Popular Culture.” Undergraduate Library Research Awards 2 (2024). https://digitalcommons.lmu.edu/ulra/awards/2024/2.
Google Scholar
Riess, Benjamin. The Showman and the Slave: Race, Death and Memory in Barnum’s America. Cambridge, MA: Harvard University Press, 2009.
Google Scholar
Springhall, John. The Genesis of Mass Culture: Show Business Live in America, 1840 to 1940. Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2008.
Google Scholar
Terry, Jennifer, and Jacqueline L. Urla. Deviant Bodies: Critical Perspectives on Difference in Science and Popular Culture. Bloomington: Indiana University Press, 1995.
Google Scholar
Tompert, Ann. The Greatest Showman on Earth: A Biography of P. T. Barnum. New York: Dillon Press, 1987.
Google Scholar
Valloen, Lynne. Big and Small: A Cultural History of Extraordinary Bodies. New Haven, CT: Yale University Press, 2018.
Google Scholar
Wallace, Irving. The Fabulous Showman: The Life and Times of P. T. Barnum. New York: Knoph, 1959.
Google Scholar
Williams, Jessica L. Media, Performative Identity, and the New American Freak Show. Cham: Springer International Publishing, 2017.
Google Scholar
Wilson, Robert. Barnum: An American Life. New York: Simon & Schuster, 2019.
Google Scholar
Wilson, Robert. “Barnum–Master Showman or Master of Humbug?” Interview by Phillip Adams. Late Night Live, ABC Radio National, January 18, 2021. https://www.abc.net.au/listen/programs/latenightlive/barnum---master-showman-or--master-of-humbug/12985440.
Google Scholar
Autorzy
Barbara Pitak-Piaskowskabarbara.pitak-piaskowska@ug.edu.pl
Uniwersytet Gdański Polska
https://orcid.org/0000-0002-9428-4475
Barbara Pitak-Piaskowska – dr, adiunkt na Wydziale Sztuk Scenicznych Uniwersytetu Gdańskiego. Historyk i krytyk teatralny. Jej główne zainteresowania badawcze obejmują amerykański teatr muzyczny i film, kulturę popularną i rozrywkę, konteksty społeczne tekstów kulturowych oraz pokrewieństwo sztuk. Jej praca była wspierana przez prestiżowe stypendia Uniwersytetu Cambridge, Brytyjskiego Stowarzyszenia Studiów Amerykańskich, Eccles Centre w Londynie oraz Instytutu JFK w Berlinie. Jest członkinią Międzynarodowej Federacji Badań Teatralnych (IFTR), Międzynarodowego Towarzystwa Badań nad Musicalami oraz Polskiego Towarzystwa Badań Teatralnych, a także zasiada w jury nagrody im. Maryny Miklaszewskiej za wybitne osiągnięcia w polskim teatrze muzycznym.
Statystyki
Abstract views: 7PDF downloads: 1
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Barbara Pitak-Piaskowska

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor/ka udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor/ka wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY 4.0.
Od zeszytu 1/2018 do zeszytu 3/2022 artykuły publikowane były na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy/ki udzielali niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowywali nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązywali się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.




