Od misterium do multipleksu. Dzieje i formy filmu pasyjnego
Magdalena Kempna-Pieniążek
magdalena.kempna@us.edu.plUniwersytet Śląski (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-2569-5596
Abstrakt
Artykuł stanowi recenzję książki Grzegorza Nadgrodkiewicza Film pasyjny. Geneza, kanon i peryferie subgatunku (2025). Omawiana monografia zawiera spójną koncepcję filmu pasyjnego jako subgatunku o wyraźnie określonych wyznacznikach. Centralną tezą książki jest rozpoznanie filmu pasyjnego jako formy konstytuującej się w wyniku złożonych procesów translacyjnych zachodzących między Biblią, teatrem misteryjnym a kinem. Recenzentka podkreśla konsekwencję metodologiczną autora, inspirującego się Nową Historią Filmu, archeologią kina, neoformalizmem i narratologią transmedialną. Za istotną zaletę monografii można uznać wyróżnienie dwóch zasadniczych nurtów subgatunku: misteryjnego, odsyłającego do tradycji teatru pasyjnego, oraz epickiego, związanego zwłaszcza z widowiskowym kinem hollywoodzkim. Autor książki łączy rygor akademicki z osobistym zaangażowaniem, co nadaje jej dodatkową głębię interpretacyjną. W ocenie recenzentki publikacja stanowi ważny i inspirujący głos w refleksji nad filmem pasyjnym oraz jego miejscem w historii kina.
Instytucje finansujące
Oświadczenie o konflikcie interesów
Słowa kluczowe:
film pasyjny, misterium pasyjne, film i teatr, kino i religia, przekład transmedialnyBibliografia
Altman, R. (2012). Gatunki filmowe (tłum. M. Zawadzka). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar
Morstin-Popławska, A. (2010). Jak daleko stąd do raju? Religia jako pamięć w polskim filmie fabularnym. Kraków: Universitas.
Google Scholar
Mucharski, P. (2004). Kiedy mówimy o Bogu, nie o Bogu mówimy. Tygodnik Powszechny, (11), s. 17.
Google Scholar
Nadgrodkiewicz, G. (2025). Film pasyjny. Geneza, kanon i peryferie subgatunku. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk.
Google Scholar
Regiewicz, A. (2011). O możliwościach gatunku filmu religijnego. Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, (12), ss. 125-140.
Google Scholar
Sendyka, R. (2006). W stronę kulturowej teorii gatunku. W: M. P. Markowski, R. Nycz (red.), Kulturowa teoria literatury. Główne pojęcia i problemy (wyd. 1, ss. 249-283). Kraków: Universitas.
Google Scholar
Autorzy
Magdalena Kempna-Pieniążekmagdalena.kempna@us.edu.pl
Uniwersytet Śląski Polska
https://orcid.org/0000-0002-2569-5596
Pracuje w Instytucie Nauk o Kulturze Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Prowadzone przez nią badania dotyczą głównie współczesnych wariantów autorstwa filmowego, filmowych pejzaży, estetyki noir i neo-noir oraz problemów duchowości i religijności w kinie. Autorka kilku monografii, m.in. Formuły duchowości w kinie najnowszym (2013), Neo-noir. Ciemne zwierciadło czasów kryzysu (2015), Lekcje ciemności. Kino dokumentalne Wernera Herzoga (2020), a także artykułów publikowanych na łamach czasopism takich jak „Kwartalnik Filmowy” i „Studia de Cultura”. Współredaktorka tomów Filmowe pejzaże Europy (2017) oraz Filmowe pejzaże Ameryk (2020).
Statystyki
Abstract views: 102PDF downloads: 42
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Magdalena Kempna-Pieniążek
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor bądź autorka udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor bądź autorka wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
W wydaniach od 105-106 (2019) do 119 (2022) wszystkie artykuły były publikowane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy i autorki udzielali(-ły) niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowywali(-ły) nieograniczone prawa autorskie i zobowiązywali(-ły) się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
Inne teksty tego samego autora
- Magdalena Kempna-Pieniążek, Autorzy i gatunki kina epoki nowofalowej , Kwartalnik Filmowy: Nr 93-94 (2016): Kino amerykańskie
- Magdalena Kempna-Pieniążek, Sztuka iluzji , Kwartalnik Filmowy: Nr 92 (2015): Kino polskie i polityka
- Magdalena Kempna-Pieniążek, Ciemna strona Polski? „Neo-noir” i kino policyjne w twórczości Patryka Vegi , Kwartalnik Filmowy: Nr 95 (2016): Transnarodowość kina polskiego
- Magdalena Kempna-Pieniążek, Supermigrantka, „Turek na pokaz” i „polscy nieudacznicy” , Kwartalnik Filmowy: Nr 131 (2025): Ekologia kina/mediów
- Magdalena Kempna-Pieniążek, „Aeronautes”. Herzogowskie ujęcie z lotu ptaka , Kwartalnik Filmowy: Nr 118 (2022): Jedno ujęcie
- Magdalena Kempna-Pieniążek, Ideologie (i) przyjemności , Kwartalnik Filmowy: Nr 104 (2018): Esej, „found footage”, film montażowy
- Magdalena Kempna-Pieniążek, Polifoniczne „Kino nieme” , Kwartalnik Filmowy: Nr 71-72 (2010): Narracja w filmie
- Magdalena Kempna-Pieniążek , Tak zwane kino klasyczne , Kwartalnik Filmowy: Nr 79 (2012): Wnętrza. O filmowej przestrzeni zamkniętej
- Magdalena Kempna-Pieniążek, Skandynawia pod lupą , Kwartalnik Filmowy: Nr 97-98 (2017): Wędrujące motywy
